Σπίτι με αντάλλαγμα: ενεργοποιείται η νέα ρύθμιση χρεών

Από σήμερα, 21 Σεπτεμβρίου, ένα νέο εργαλείο επιτρέπει σε υπερχρεωμένους να κρατήσουν το σπίτι στο οποίο ζουν. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός, η κρατική ψηφιακή πλατφόρμα όπου ρυθμίζονται μαζεμένα τα χρέη προς εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες και servicers (τις εταιρείες διαχείρισης δανείων), αποκτά για πρώτη φορά αυτή τη δυνατότητα, κάτι που είχε προαναγγελθεί εδώ και εβδομάδες (To Brief). Η «διάσωση» όμως δεν είναι δωρεάν ασπίδα: ο οφειλέτης κρατάει την κύρια κατοικία μόνο αν δεχτεί να ρευστοποιηθούν τα υπόλοιπα ακίνητά του, και μόνο όσο εξυπηρετεί τη νέα ρύθμιση (Πρώτο Θέμα English).

Αυτή η ανταλλαγή είναι η καρδιά της αλλαγής, και φτάνεις σε αυτήν με μια σειρά βημάτων, όχι αυτόματα. Οι συμμετέχοντες πιστωτές καταθέτουν αντιπρόταση που εξαιρεί την κύρια κατοικία και ζητά την εκποίηση άλλων ακινήτων «σε όποια έκταση απαιτείται». Ο οφειλέτης την αποδέχεται ή την απορρίπτει. Αν την αποδεχτεί, υπογράφεται η σύμβαση και καταβάλλεται η πρώτη δόση. Μόνο τότε ο οφειλέτης αποκτά την ειδική προστασία της κατοικίας (Ν. 5313/2026, Business Daily).

Και εδώ είναι η λεπτομέρεια που αλλάζει την εικόνα: δεν πρόκειται για οριζόντιο πάγωμα των πλειστηριασμών. Η ασπίδα δεσμεύει μόνο τους πιστωτές που μπήκαν στη σύμβαση. Ένας τρίτος πιστωτής που δεν συμμετέχει δεν εμποδίζεται, οι υποθήκες δεν σβήνουν, και αν ο οφειλέτης σταματήσει να πληρώνει, ο πιστωτής που καταγγέλλει ξαναποκτά το δικαίωμα να βγάλει το σπίτι στο σφυρί (BankingNews).

Ποιο ακίνητο θα πουληθεί, το ορίζουν οι ίδιοι οι πιστωτές στην αντιπρότασή τους, όχι κάποια ανεξάρτητη αρχή. Η αποτίμηση γίνεται με το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ εμπορικής αξίας και αξίας ΕΝΦΙΑ. Το ποσό αυτό γίνεται και τιμή πρώτης προσφοράς στον ηλεκτρονικό πλειστηριασμό, ο οποίος ορίζεται σε 40 έως 60 ημέρες, χωρίς νέα δικαστική άδεια (Μίτος).

Το δεύτερο παράθυρο που ανοίγει σήμερα

Κανονικά, όποιος έχει ήδη περάσει από τον εξωδικαστικό δεν μπορεί να ξανακάνει αίτηση για δώδεκα μήνες. Ο νέος νόμος (άρθρο 14) δίνει εξάμηνη εξαίρεση, έως τις 21 Μαρτίου 2027, σε δύο κατηγορίες: σε όποιον η προηγούμενη ρύθμιση καταγγέλθηκε επειδή σταμάτησε να πληρώνει, και σε όποιον, ενώ ακόμη τηρεί τη ρύθμισή του, βλέπει την οικονομική του κατάσταση να επιδεινώνεται κατά τουλάχιστον 20% (ΕΡΤNews).

Δύο σημεία μένουν θολά στην επίσημη περιγραφή. Η δεύτερη αίτηση είναι δικαίωμα να επανεξεταστείς, όχι εγγύηση να γίνεις δεκτός. Και ο ακριβής τρόπος με τον οποίο αποδεικνύεται το «20%», ποια περίοδος συγκρίνεται, με ποια δικαιολογητικά, ποιος ελέγχει, δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί σε πρωτογενή πράξη.

Ξεχωριστή αλλαγή, που ισχύει ήδη από τον Ιούλιο: το κατώφλι εισόδου στον μηχανισμό έπεσε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ώστε να χωρούν στη ρύθμιση και μικρότερες οφειλές (CNN Greece).

Πολλές υπογραφές, άγνωστη αντοχή

Έως τον Αύγουστο ο μηχανισμός είχε παραγάγει περίπου 68.000 επιτυχείς ρυθμίσεις, για αρχικά χρέη πάνω από 20 δισ. ευρώ (Υπουργείο Οικονομικών, Banks.com.gr). Ο αριθμός μετράει όμως πόσες συμφωνίες υπογράφτηκαν, όχι πόσες αντέχουν. Το κράτος δεν δημοσιεύει πόσες παραμένουν ενήμερες και πόσες έχουν ήδη καταγγελθεί, ούτε πόσες κατοικίες πραγματικά διασώθηκαν. Ένα δημοσίευμα, χωρίς πρωτογενή πίνακα, αναφέρει ότι πάνω από τις μισές αρχικά επιτυχείς ρυθμίσεις έχουν πάψει να ισχύουν: αξίωση-καμπανάκι, όχι επαληθευμένο ποσοστό (Αθήνα 9.84).

Πολιτικά, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης έχει προαναγγείλει το μέτρο και παρουσιάζει τον εξωδικαστικό ως εργαλείο επανένταξης στην οικονομική κανονικότητα· επιχειρησιακά την εφαρμογή την τρέχει η γενική γραμματέας Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση (HuffPost Greece).

Πριν δεσμεύσει την υπόλοιπη περιουσία του, λοιπόν, ο οφειλέτης έχει λόγο να ρωτήσει τέσσερα πράγματα: ποιο ακίνητο βάζουν στο σφυρί οι πιστωτές και με ποια αξία· ποιοι δεσμεύονται πραγματικά και ποιοι μένουν έξω· τι γίνεται με το σπίτι αν χαθεί έστω μία δόση· και, αν το δεύτερο ακίνητο είναι εξ αδιαιρέτου με άλλους, τι ακριβώς πουλιέται. Γιατί η σημερινή αλλαγή δεν είναι αμνηστία στους πλειστηριασμούς, είναι μια συναλλαγή: το κράτος προσφέρει στέγη υπό όρους, ο οφειλέτης πληρώνει με την υπόλοιπη περιουσία του και με τη δέσμευση να μη χάσει δόση. Ποιος βγαίνει κερδισμένος δεν θα φανεί από τις 68.000 υπογραφές, αλλά από το νούμερο που το υπουργείο δεν δίνει: πόσες από αυτές θα στέκουν σε δύο χρόνια.