Σκάνδαλο Υποκλοπών: Ομολογία για «στημένη» Εξεταστική και κοινό κέντρο ΕΥΠ-Predator

Η υπόθεση των υποκλοπών επιστρέφει δυνατά στο επίκεντρο, αυτή τη φορά όχι μόνο με τεχνικές λεπτομέρειες για το spyware Predator, αλλά με μια ομολογία που αγγίζει τον πυρήνα της κοινοβουλευτικής λογοδοσίας. Ο Σταμάτης Τρίμπαλης, φερόμενος ως διαχειριστής της Krikel (εταιρεία που εμφανίστηκε σε συμβάσεις με την ΕΛ.ΑΣ. και σε αναφορές για επαφές με το οικοσύστημα Intellexa), κατέθεσε στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο ότι υπήρξε «αχυράνθρωπος» του επιχειρηματία Γ. Λαβράνου και ότι στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής το 2022 προσήλθε με «σκονάκι»: είχε λάβει εκ των προτέρων τις ερωτήσεις που θα δεχόταν από βουλευτές της ΝΔ και τις απαντήσεις. Μάλιστα, είπε ότι τον διαβεβαίωναν «όσο είναι η ΝΔ στα πράγματα, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα». Στην ίδια δίκη, ο δημοσιογράφος Δημήτρης Τερζής κατέθεσε ότι υπήρξε «κοινό κέντρο» παρακολούθησης ΕΥΠ–Predator, με οικονομικά κίνητρα και πολιτική κάλυψη. Η αντιπολίτευση μιλά για απόλυτη έκθεση του Πρωθυπουργού και μετατροπή του Μεγάρου Μαξίμου σε παρακρατικό κέντρο. Αυτά δεν είναι απλές καταγγελίες∙ είναι αποσπάσματα από κατάθεση στο ακροατήριο και δημόσιες τοποθετήσεις με συγκεκριμένα συμφραζόμενα, που επιβεβαιώθηκαν από μεγάλα μέσα ενημέρωσης την ημέρα της ακροαματικής διαδικασίας (https://www.kathimerini.gr/society/563933968/ypoklopes-trimpalis-imoyn-achyranthropos-tis-krikel-leitoyrgoysa-gia-logariasmo-toy-lavranoy/?utm_source=openai) (https://www.tanea.gr/2025/11/21/greece/ypirxe-koino-kentro-parakolouthisis-eyp-kai-predator-ti-katethese-o-dimosiografos-d-terzis-sto-dikastirio/).

Την περασμένη εβδομάδα είχαμε καταγράψει δύο κομβικές εξελίξεις: πρώτον, την κατάθεση πρώην στελέχους της ΕΥΠ (Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, που από το 2019 υπάγεται απευθείας στο Γραφείο του Πρωθυπουργού) ότι δέχτηκε επτά απόπειρες παγίδευσης από το 2021, ακόμη και μήνυμα μέσα από την εφαρμογή Signal. Δεύτερον, την παραδοχή ενώπιον της Ολομέλειας του ΣτΕ ότι οι τρεις αιτήσεις της ΕΥΠ το 2020 για την άρση του απορρήτου του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη «δεν ανευρέθηκαν» στο φυσικό αρχείο, παρότι υπάρχουν ηλεκτρονικά ίχνη αποστολής. Τα δύο αυτά νήματα (τεχνική πρακτική και θεσμικά κενά) τώρα δένουν με μια τρίτη διάσταση: την αλλοίωση του κοινοβουλευτικού ελέγχου μέσα από μια «στημένη» εξεταστική (https://www.iefimerida.gr/ellada/sto-ste-i-ypothesi-koykaki-eyp).

Τι συνέβη αυτή τη φορά και γιατί έχει μεγαλύτερο βάρος

• Η ομολογία «σκονάκι» δεν είναι γενικόλογη καταγγελία αντιπολίτευσης. Προέρχεται από τον φερόμενο ως νόμιμο εκπρόσωπο εταιρείας-κλειδί του οικοσυστήματος (Krikel), υπό όρκο στη δίκη που αφορά το Predator. Αν επιβεβαιωθεί, αναδεικνύει αλλοίωση θεσμού που λειτουργεί ως προέκταση της απονομής δικαιοσύνης. Σε απλά λόγια, δεν μιλάμε μόνο για το «ποιος πάτησε το κουμπί» του spyware, αλλά και για το αν το Κοινοβούλιο διευκόλυνε τη συγκάλυψη αντί να ρίχνει φως (https://www.kathimerini.gr/society/563933968/ypoklopes-trimpalis-imoyn-achyranthropos-tis-krikel-leitoyrgoysa-gia-logariasmo-toy-lavranoy/?utm_source=openai).

• Η μαρτυρία Τερζή για «κοινό κέντρο» ΕΥΠ–Predator μετακινεί το βάρος της συζήτησης: από τη διάκριση μεταξύ «νόμιμων επισυνδέσεων» (με εισαγγελική διάταξη) και «παράνομου spyware» σε μια πιθανή λειτουργική διασύνδεση προσώπων, δομών και ροών χρήματος. Η εκτίμηση αυτή δεν είναι τελεσίδικο πόρισμα, αλλά το γεγονός ότι στηρίζεται σε τιμολόγια και αλυσίδες εταιρειών που κατατέθηκαν στο δικαστήριο, την καθιστά πολιτικά βαριά και δικαστικά ερευνητέα (https://www.tanea.gr/2025/11/21/greece/ypirxe-koino-kentro-parakolouthisis-eyp-kai-predator-ti-katethese-o-dimosiografos-d-terzis-sto-dikastirio/).

Από τη μία, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι «το κράτος δεν προμηθεύτηκε ούτε χρησιμοποίησε Predator» και επικαλείται το πόρισμα της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου στις 30 Ιουλίου 2024, που δεν βρήκε σύνδεση κρατικών υπηρεσιών (ΕΥΠ, ΕΛ.ΑΣ., Αντιτρομοκρατική) με χρήση του Predator. Είναι σημαντική θεσμική αναφορά και παραμένει το κυρίως ανάχωμα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας. Από την άλλη, η πραγματικότητα της δίκης παράγει νέες ομολογίες και ισχυρισμούς, ενώ σε επίπεδο θεσμικών εγγυήσεων έχουν ήδη ανακύψει ζητήματα, όπως το «δεν ανευρέθηκαν» στο ΣτΕ και η απόφαση 465/2024 που επανέφερε το δικαίωμα ενημέρωσης θυμάτων παρακολούθησης. Το δίπολο «τυπική απαλλαγή – ουσιαστικά κενά» είναι η σημερινή εικόνα (https://www.reuters.com/world/europe/greek-prosecutor-drops-case-against-spy-service-over-malware-use-2024-07-30/?utm_source=openai) (https://fra.europa.eu/bg/caselaw-reference/greece-council-state-case-no-4652024).

Το μιντιακό κάδρο: ποιος προβάλλει τι και γιατί αυτό μετρά

Η κάλυψη θυμίζει τα γνωστά μοτίβα. Τα μεγάλα mainstream μέσα ανέδειξαν τη βαριά φράση «έτοιμες ερωτήσεις και απαντήσεις» και μετέφεραν τη ρήση «όσο είναι η ΝΔ στα πράγματα…», συχνά όμως χωρίς να πηγαίνουν μέχρι τις πολιτικές ευθύνες ή την επανεξέταση του ρόλου της Εξεταστικής. Η «Καθημερινή» και τα «Νέα» κατέγραψαν τα κρίσιμα σημεία. Στα ανεξάρτητα μέσα (Documento, ΕφΣυν, Reporters United, Inside Story) η έμφαση πέφτει στη διασύνδεση εταιριών, στους οικονομικούς δείκτες και στις θεσμικές ρωγμές. Ο κανόνας είναι ότι όπου υπάρχουν μεγάλες ρυθμιστικές/κρατικές ροές, συχνά ο τόνος είναι χαμηλότερος. Γι’ αυτό έχει σημασία ότι ο Κανονισμός για την Ελευθερία των Μέσων (EMFA) επιβάλλει πλέον διαφάνεια στην κρατική διαφήμιση και αυστηρά φίλτρα στη χρήση spyware κατά δημοσιογράφων, κάτι που μπορεί να αλλάξει την ισορροπία στο οικοσύστημα ενημέρωσης (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en).

Πώς μπορεί να έμοιαζε ένα «κοινό κέντρο» ΕΥΠ–Predator

Ας το κάνουμε συγκεκριμένο. «Κοινό κέντρο» δεν σημαίνει απαραίτητα μια σύμβαση με σφραγίδες. Σημαίνει:

• επικάλυψη ανθρώπων και εταιρικών οντοτήτων που κινούνται ανάμεσα στην «νόμιμη» υποδομή επισυνδέσεων (LI) και στο «ιδιωτικό» spyware,

• ροές χρήματος ανάμεσα σε προμηθευτές του Δημοσίου (π.χ. Krikel) και εταιρείες του ομίλου Intellexa,

• παράλληλη στόχευση προσώπων: ίδια δεξαμενή στόχων να εμφανίζεται τόσο σε διατάξεις ΕΥΠ όσο και σε αποστολές «μολυσμένων» SMS.

Η αλυσίδα που περιέγραψαν ερευνητικά ρεπορτάζ δείχνει ότι η Krikel βρέθηκε με διαδοχικές συμβάσεις με την ΕΛ.ΑΣ. για κρίσιμες επικοινωνίες (TETRA), με τον κύκλο εργασιών της να εκτινάσσεται το 2022 και με μέρισμα να διανέμεται, ενώ αργότερα οδηγήθηκε σε εκκαθάριση. Το ίδιο διάστημα, εμφανίζονται τραπεζικές κινήσεις μεταξύ Krikel και Intellexa, όπως έχουν αναφέρει Inside Story και Euro2day. Η ΑΠΔΠΧ (Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα) εντόπισε εκατοντάδες SMS-δόλωμα και έκανε επιτόπιους ελέγχους σε εγκαταστάσεις της Intellexa σε Χαλάνδρι και Ελληνικό. Η PEGA (Εξεταστική του Ευρωκοινοβουλίου για spyware) μίλησε ευθέως για στενές διασυνδέσεις του σχήματος Predator με πρόσωπα κοντά στο Μαξίμου. Αυτά μαζί δεν αποδεικνύουν δικαστικά «κοινό κέντρο», αλλά συνθέτουν μια ισχυρή υπόθεση συντονισμού που απαιτεί άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών, ελέγχους μισθωτηρίων/servers, πληρωμές SMS gateways και διασταύρωση λιστών στόχων (https://www.kathimerini.gr/politics/562025536/parakoloythiseis-oi-exi-aporrites-symvaseis-tis-krikel/?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/346089/prostimo-50-000-stin-intellexa-gia-mi-synergasia-me-tin-arxi-prostasias-dedomenon?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai).

Δικαιοσύνη και πολιτική: το timing δεν είναι τυχαίο

Υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο στην ελληνική πραγματικότητα: το τι και πότε λέγεται. Στις 30 Ιουλίου 2024, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ανακοίνωσε ότι δεν προέκυψε σύνδεση κρατικών υπηρεσιών με χρήση Predator και παρέπεμψε ιδιώτες για πλημμελήματα. Αυτό έκλεισε ένα κεφάλαιο, τουλάχιστον επικοινωνιακά. Αλλά οι θεσμικές ερωτήσεις δεν εξαφανίστηκαν. Η απόφαση 465/2024 της Ολομέλειας του ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικό το «γενικό μπλόκο» στην ενημέρωση θυμάτων παρακολούθησης για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Και στη συνεδρίαση της 14ης Νοεμβρίου 2025 ακούστηκε «δεν ανευρέθηκαν» οι τρεις αιτήσεις του 2020 για τον Κουκάκη, ενώ τα ηλεκτρονικά logs δείχνουν αποστολές σε τρεις ημερομηνίες. Όταν τα έγγραφα δεν υπάρχουν, τα δικαιώματα μένουν μετέωρα. Η ομολογία Τρίμπαλη ήρθε πάνω σε αυτό το κλίμα και προσθέτει μια πολιτική-θεσμική σκιά στο ήδη δύσπιστο τοπίο (https://www.reuters.com/world/europe/greek-prosecutor-drops-case-against-spy-service-over-malware-use-2024-07-30/?utm_source=openai) (https://fra.europa.eu/bg/caselaw-reference/greece-council-state-case-no-4652024) (https://www.iefimerida.gr/ellada/sto-ste-i-ypothesi-koykaki-eyp).

Κοινοβουλευτική δυναμική: αυτοδυναμία, αλλά η πίεση μεταφέρεται στις επιτροπές

Με αυτοδύναμη κυβέρνηση, οι ισορροπίες παίζονται εσωτερικά. Πρακτικά, όμως, κάθε νέα αποκάλυψη ανεβάζει την πίεση στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας και στην Επιτροπή Δεοντολογίας. Η ομολογία «σκονάκι» καθιστά θεσμικά εύλογο:

• να ζητηθεί από την Εισαγγελία πρόσβαση στα πρακτικά της κεκλεισμένων των θυρών Εξεταστικής του 2022, για να διασταυρωθεί τι ρωτήθηκε και τι απαντήθηκε,

• να κληθούν μέλη της τότε πλειοψηφίας για εξηγήσεις στην Επιτροπή Δεοντολογίας,

• να επανεξεταστεί το καθεστώς απορρήτου εκείνων των συνεδριάσεων, τουλάχιστον για τη δικαστική χρήση των πρακτικών (https://www.kathimerini.gr/politics/562031728/exetastiki-den-tha-dimosiopoioyntai-ta-praktika/?utm_source=openai).

Η κυβέρνηση μπορεί να εμποδίσει πολιτικά αιτήματα για νέα εξεταστική ή για πλήρη αποδέσμευση πρακτικών, αλλά όσο συσσωρεύονται θεσμικές αντιφάσεις (όπως τα «χαμένα» αιτήματα της ΕΥΠ) τόσο αυξάνεται το κόστος μιας σκληρής γραμμής.

Ευρωπαϊκό πλαίσιο: EMFA, PEGA, κυρώσεις και ρίσκα

Η ΕΕ δεν απλώς παρακολουθεί. Το EMFA (European Media Freedom Act) τέθηκε σε ισχύ και από τον Αύγουστο 2025 εφαρμόζεται πλήρως. Θέτει αυστηρά φίλτρα για χρήση spyware κατά δημοσιογράφων, απαιτεί προηγούμενη δικαστική άδεια, αποδεικτικότητα ως «έσχατο μέσο», και κυρίως υποχρεωτική ενημέρωση του θιγόμενου εντός εύλογου χρόνου. Επιπλέον, φέρνει κανόνες διαφάνειας για την κρατική διαφήμιση. Την ίδια στιγμή, η έκθεση της PEGA έχει ήδη καταγράψει «ιδιαιτέρως πιθανή» χρήση του Predator «από ή για λογαριασμό προσώπων πολύ κοντά στο γραφείο του Πρωθυπουργού» και έχει επισημάνει δομές στην Προεδρία της Κυβέρνησης ως τεχνολογικά σημεία επαφής. Και οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στον όμιλο Intellexa για κατάχρηση spyware. Συνδυαστικά, αυτά δημιουργούν ένα διεθνές δίχτυ προσδοκιών και πίεσης. Εάν επιμένουν κενά στην ενημέρωση των θυμάτων ή ρωγμές στην ιχνηλασιμότητα, η Κομισιόν διαθέτει εργαλεία, από διαδικασίες επί παραβάσει μέχρι σύνδεση της συμμόρφωσης με ορόσημα χρηματοδοτήσεων. Δεν είναι αυτόματο, αλλά είναι υπαρκτό ρίσκο για μια οικονομία που στηρίζεται σε κοινοτικά κονδύλια και RRF (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai) (https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2155?utm_source=openai).

Δημοσιονομική διάσταση: δεν είναι «λεφτά που δεν βλέπεις»

Συχνά ακούγεται ότι «τα σκάνδαλα δεν έχουν κόστος στον προϋπολογισμό». Στην πράξη, έχουν. Πρώτον, διότι η συμμόρφωση με το EMFA απαιτεί ενίσχυση μηχανισμών: ΑΔΑΕ (Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών), ΑΠΔΠΧ, δικαστική τεχνογνωσία για ψηφιακά αποδεικτικά, διαφάνεια κρατικής διαφήμισης. Αν δεν χρηματοδοτηθούν επαρκώς, θα βρεθούμε ξανά μπροστά σε φράσεις τύπου «δεν ανευρέθηκαν». Δεύτερον, διότι η επίμονη εικόνα θεσμικών ρωγμών μπορεί να αυξήσει το πολιτικό ρίσκο, να απαιτήσει πρόσθετες εγγυήσεις σε διαγωνισμούς και να καθυστερήσει εκταμιεύσεις ευρωπαϊκών πόρων. Το χρήμα μπορεί να μην «φεύγει» άμεσα, αλλά μπορεί να μην έρθει όταν πρέπει.

Ιστορικά πρότυπα: από τη Vodafone στο Predator

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα «σκοντάφτει» σε ιχνηλασιμότητα και logs. Το 2004–2005, το σκάνδαλο της Vodafone έδειξε πώς η κατάχρηση της νόμιμης πλατφόρμας συνακροάσεων και τα κενά στην καταγραφή δυσκόλεψαν την απόδοση ευθυνών. Το μάθημα ήταν καθαρό: αν δεν φυλάξεις σχολαστικά την αλυσίδα τεκμηρίων, η κάθαρση μένει μισή. Σήμερα, με τα «δεν ανευρέθηκαν» και τις κλειστές εξεταστικές, κινδυνεύουμε να επαναλάβουμε το ίδιο μοτίβο. Στο πολιτικό σκέλος, βλέπουμε ξανά το σχήμα «Άρνηση → Εκτροπή → Θυσία». Το 2022 είχαμε παραιτήσεις, αλλά όχι ανάληψη δομικής ευθύνης. Τώρα, η ομολογία Τρίμπαλη ανεβάζει την υπόθεση επίπεδο, από επιχειρησιακή σε θεσμική (https://fra.europa.eu/bg/caselaw-reference/greece-council-state-case-no-4652024).

Πόλωση και κατακερματισμός: πώς μετακινείται ο χάρτης

Ένα σκάνδαλο που ακουμπά τον Πρωθυπουργό και το Μέγαρο Μαξίμου συνήθως αυξάνει την πόλωση. Η αντιπολίτευση βρίσκει κοινό βηματισμό σε αιτήματα θεσμικού ελέγχου, ακόμη κι αν ιδεολογικά παραμένει κατακερματισμένη. Το ΠΑΣΟΚ, έχοντας προσωπικό βιωματικό σημείο αναφοράς με τον Ανδρουλάκη, κρατά την ατζέντα ζωντανή. Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι όμορες δυνάμεις επιμένουν στο αφήγημα «συγκάλυψης». Για την κυβέρνηση, το βασικό στήριγμα είναι η αριθμητική της Βουλής και η επίκληση δικαστικών κρίσεων τύπου «δεν προέκυψε σύνδεση» με Predator. Όμως, κάθε νέο επεισόδιο με «χαμένα» έγγραφα ή «στημένες» διαδικασίες ροκανίζει πολιτικό κεφάλαιο και εξαντλεί τους επικοινωνιακούς χώρους ελιγμών (https://www.reuters.com/world/europe/greek-prosecutor-drops-case-against-spy-service-over-malware-use-2024-07-30/?utm_source=openai).

Πελατειακά δίκτυα: το υλικό σκέλος της ιστορίας

Αν αφαιρέσεις τα μεγάλα λόγια, τι μένει; Συμβάσεις, τιμολόγια, ροές. Η Krikel καρπώθηκε σημαντικές συμβάσεις με την ΕΛ.ΑΣ. την περίοδο 2018–2021 και κατέγραψε άνθηση το 2022, πριν οδηγηθεί σε εκκαθάριση. Εταιρείες του κύκλου Intellexa λειτούργησαν στην Αθήνα, με αποτυπώματα σε γραφεία και υποδομές, και δέχθηκαν αμερικανικές κυρώσεις. Η δημοσιογραφική χαρτογράφηση έχει εντοπίσει ασυμβατότητες σε τιμολόγια άλλων εταιρειών που συνδέονται με το δίκτυο. Εδώ βρίσκεται η «ύλη» της υπόθεσης: ποιος πληρώθηκε, για τι, και ποια κρατική απόφαση διευκόλυνε την εμπορική αξιοποίηση του Predator. Τα ανεξάρτητα μέσα έχουν προσφέρει σημαντικά νήματα, αλλά εδώ απαιτείται πλέον δικαστική και διοικητική αναπαραγωγή του οικονομικού ίχνους (https://www.kathimerini.gr/politics/562025536/parakoloythiseis-oi-exi-aporrites-symvaseis-tis-krikel/?utm_source=openai) (https://www.efsyn.gr/politiki/413932_sti-dagkana-tis-eforias-gia-ta-eikonika-timologia?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/346089/prostimo-50-000-stin-intellexa-gia-mi-synergasia-me-tin-arxi-prostasias-dedomenon?utm_source=openai).

Από τη μία… από την άλλη

• Η κυβέρνηση λέει: δεν υπάρχει απόδειξη κρατικής αγοράς/χρήσης Predator, το έχει πει και η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Η υπόθεση ιδιωτών προχωρά στη δικαιοσύνη. Σωστό ότι το συγκεκριμένο πόρισμα είναι υπαρκτό και δεσμευτικό για την ώρα. Όμως δεν απαντά σε όλα τα θεσμικά ερωτήματα που αναδύονται από τις νέες ομολογίες, ούτε θεραπεύει την έλλειψη ιχνηλασιμότητας σε «νόμιμες» επισυνδέσεις (https://www.reuters.com/world/europe/greek-prosecutor-drops-case-against-spy-service-over-malware-use-2024-07-30/?utm_source=openai).

• Η αντιπολίτευση λέει: υπάρχει «παρακρατική» λειτουργία με πολιτική κάλυψη, κοινό κέντρο ΕΥΠ–Predator, και συγκάλυψη στην Εξεταστική. Η κατάθεση Τρίμπαλη δείχνει αλλοίωση του ελέγχου. Σωστό ότι οι ομολογίες βαραίνουν πολιτικά. Χρειάζεται όμως δικαστική τεκμηρίωση για τα επιμέρους ποινικά αδικήματα και για τη διαδρομή χρήματος, ώστε να μη μείνει το αφήγημα στην πολιτική σφαίρα.

Τι ζητάει τώρα η θεσμική σοβαρότητα

• Η Εισαγγελία Πρωτοδικών να ανοίξει προκαταρκτική για πιθανή ψευδή κατάθεση/ηθική αυτουργία και να αιτηθεί από τη Βουλή πρόσβαση στα πρακτικά της Εξεταστικής του 2022. Μόνο έτσι θα διασταυρωθεί αν οι «έτοιμες απαντήσεις» αλλοίωσαν την ουσία.

• Ο Πρόεδρος της Βουλής να διευκολύνει τη δικαστική πρόσβαση στα πρακτικά και να παραπέμψει τυχόν εμπλεκόμενους βουλευτές στην Επιτροπή Δεοντολογίας για εξέταση παραβίασης των αρχών ακεραιότητας της διαδικασίας (https://www.kathimerini.gr/politics/562031728/exetastiki-den-tha-dimosiopoioyntai-ta-praktika/?utm_source=openai).

• Η ΑΔΑΕ και η ΑΠΔΠΧ να λάβουν ενισχυμένη χρηματοδότηση και τεχνική στήριξη για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις του EMFA, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής ενημέρωσης θιγομένων και της ιχνηλασιμότητας logs (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en).

• Η κυβέρνηση να δημοσιεύσει, στο μέτρο του επιτρεπτού, συνοπτικό απολογισμό για αδειοδοτήσεις εξαγωγών και ελέγχους σε εταιρείες του οικοσυστήματος Intellexa, καθώς και να ευθυγραμμίσει τις διαδικασίες με τις αμερικανικές κυρώσεις, ώστε να μην υπάρχει νομικό/διπλωματικό κενό (https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2155?utm_source=openai).

Γιατί να νοιαστεί ο πολίτης

• Διότι αν «χάνονται» αιτήσεις άρσης απορρήτου, δεν μπορεί να κριθεί ποτέ αν η παρακολούθηση ήταν αναγκαία και νόμιμη. Αυτό ακουμπά τον πυρήνα των δικαιωμάτων όλων μας, όχι μόνο των λίγων δημοσιογράφων ή πολιτικών (https://www.iefimerida.gr/ellada/sto-ste-i-ypothesi-koykaki-eyp).

• Διότι μια «στημένη» εξεταστική σημαίνει ότι ο έλεγχος του Κοινοβουλίου, που πληρώνουμε με τους φόρους μας, δεν λειτουργεί για μας, αλλά για να μειώνει το πολιτικό κόστος των ισχυρών. Αυτό υπονομεύει την εμπιστοσύνη στον θεσμό (https://www.kathimerini.gr/politics/562031728/exetastiki-den-tha-dimosiopoioyntai-ta-praktika/?utm_source=openai).

• Διότι η Ευρώπη πλέον συνδέει δικαιώματα με επιβολή. Αν μείνουν κενά, μπορούν να υπάρξουν διαδικασίες επί παραβάσει ή εμπόδια σε χρηματοδοτήσεις. Το κόστος μη συμμόρφωσης επιστρέφει ως καθυστερήσεις σε έργα και υπηρεσίες (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en).

• Διότι η χρήση ή ανοχή spyware από ιδιωτικά δίκτυα με πολιτική κάλυψη εκθέτει κάθε πολίτη σε ανεξέλεγκτη επιτήρηση, χωρίς διαδρομή λογοδοσίας. Η δημοκρατία μετριέται στο τι συμβαίνει όταν κλείνουν οι κάμερες και σβήνουν τα αρχεία.

Η εικόνα στα μέσα: χαμηλά ντεσιμπέλ, μεγάλα διακυβεύματα

Η απόφαση πολλών καναλιών να κρατούν «χαμηλά» τον τόνο σε ζητήματα που αγγίζουν το Μέγαρο Μαξίμου δεν είναι ουδέτερη. Σε ένα οικοσύστημα όπου η κρατική διαφήμιση αποτελεί μοχλό και οι μεγάλες επιχειρήσεις των media έχουν παράλληλες εξαρτήσεις από ρυθμιστικές αποφάσεις, η επιλογή κάλυψης αποτελεί πολιτική πράξη. Το EMFA αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού με διαφάνεια στις κρατικές ροές και αυστηρές δικλείδες για τον Τύπο. Η Ελλάδα θα κριθεί στην εφαρμογή, όχι στη ρητορική (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en).

Τρία ανοιχτά μέτωπα

1. Δικαστικό: Θα παραγάγει η δίκη για το Predator τεχνικά ευρήματα που δένουν επιθέσεις με υποδομές και λογαριασμούς; Θα ανοίξουν πλήρως οι τραπεζικοί λογαριασμοί για Krikel–Intellexa και οι μισθώσεις servers/γραφείων; Θα διασταυρωθούν οι λίστες στόχων με διατάξεις ΕΥΠ; Αυτά είναι που ξεκαθαρίζουν το «κοινό κέντρο» (https://www.cnn.gr/oikonomia/epixeiriseis/story/346089/prostimo-50-000-stin-intellexa-gia-mi-synergasia-me-tin-arxi-prostasias-dedomenon?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai).

2. Θεσμικό: Πώς θα κριθεί ο ρόλος της ΑΔΑΕ στην ενημέρωση των θυμάτων και η υποχρέωση τήρησης και διάθεσης φακέλων μετά την 465/2024; Τι θα γίνει με τα πρακτικά της Εξεταστικής του 2022; Η Βουλή θα επιλέξει την αλήθεια ή την προστασία προσώπων; (https://fra.europa.eu/bg/caselaw-reference/greece-council-state-case-no-4652024) (https://www.kathimerini.gr/politics/562031728/exetastiki-den-tha-dimosiopoioyntai-ta-praktika/?utm_source=openai).

3. Ευρωπαϊκό: Πόσο γρήγορα θα ευθυγραμμιστεί η Ελλάδα με το EMFA; Τι θα πράξει η Κομισιόν αν δει εμμονή σε κενά ή παραβιάσεις; Και πώς θα ενσωματωθούν οι αμερικανικές κυρώσεις στο εγχώριο κανονιστικό πλαίσιο για να αποφευχθούν νομικές γκρίζες ζώνες; (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en) (https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2155?utm_source=openai).

Συμπέρασμα: ποιος κερδίζει εξουσία, ποιος ελέγχει την αφήγηση, ποιος πληρώνει

• Βραχυπρόθεσμα, εξουσία κερδίζει όποιος ελέγχει το αφήγημα. Η κυβέρνηση στηρίζεται στο «δεν βρέθηκε σύνδεση» του Αρείου Πάγου, τα μεγάλα κανάλια κρατούν χαμηλούς τόνους, και η υπόθεση δεν αποκτά ακόμη χαρακτηριστικά κυβερνητικής κρίσης πρώτου μεγέθους. Όμως η ομολογία «σκονάκι» στην Εξεταστική χτυπά την πόρτα του κοινοβουλευτικού κύρους, που είναι κόκκινη γραμμή ακόμη και για όσα μέσα θέλουν να κρατούν ισορροπίες (https://www.reuters.com/world/europe/greek-prosecutor-drops-case-against-spy-service-over-malware-use-2024-07-30/?utm_source=openai) (https://www.kathimerini.gr/society/563933968/ypoklopes-trimpalis-imoyn-achyranthropos-tis-krikel-leitoyrgoysa-gia-logariasmo-toy-lavranoy/?utm_source=openai).

• Μακροπρόθεσμα, κερδίζει όποιος ευθυγραμμίζεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Οι ανεξάρτητες αρχές ενισχύονται, οι ερευνητικές δημοσιογραφικές ομάδες αποκτούν αξιοπιστία, και τα δίκτυα spyware βλέπουν τον διεθνή κλοιό να σφίγγει. Τα πελατειακά δίκτυα επιβίωσης μέσα από κρατικές ροές διαφήμισης και «συμβάσεις-γέφυρες» θα δοκιμαστούν από τη διαφάνεια που επιβάλλει το EMFA και από τις διεθνείς κυρώσεις (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en) (https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2155?utm_source=openai).

• Υλικά, «πληρώνουν» οι φορολογούμενοι όταν ο θεσμικός έλεγχος υπονομεύεται. Πληρώνουμε για επιτροπές που δεν ρωτούν ελεύθερα, για αρχές που δεν βρίσκουν έγγραφα, για διαγωνισμούς που πρέπει να ξαναγίνουν ή να εποπτευθούν αυστηρότερα. Πληρώνουμε και σε ευκαιριακό κόστος, όταν καθυστερούν εκταμιεύσεις επειδή η χώρα ελέγχεται για κράτος δικαίου.

Στο τέλος της ημέρας, η πολιτική ουσία δεν είναι αν το κράτος αγόρασε το Predator. Είναι αν το κράτος μπορεί να αποδείξει, με διαφανή αρχεία και ανεξάρτητο έλεγχο, ότι οι πιο επαχθείς εξουσίες του ασκούνται νόμιμα και αναλογικά. Είναι αν το Κοινοβούλιο λειτουργεί ως φίλτρο αλήθειας και όχι ως ασπίδα. Και είναι αν τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να λένε την ιστορία χωρίς να κοιτάζουν τον τιμοκατάλογο της κρατικής διαφήμισης.

Η μπάλα βρίσκεται πλέον σε τρία γήπεδα: της δικαιοσύνης (να ανοίξει ό,τι χρειάζεται για να τεκμηριωθεί το «κοινό κέντρο» ή να καταπέσει), της Βουλής (να διαφυλάξει το κύρος της αποκαλύπτοντας τι έγινε στην Εξεταστική) και της Ευρώπης (να ελέγξει την εφαρμογή του EMFA και να δώσει ξεκάθαρα σήματα). Αν το πολιτικό σύστημα απαντήσει γρήγορα και καθαρά, μπορεί να ανακτήσει εμπιστοσύνη. Αν επιλέξει καθυστερήσεις και αδιαφάνεια, τότε ακόμα κι αν δεν «βρεθεί» ποτέ ο χειριστής του Predator, θα έχει ήδη χαθεί κάτι πιο σημαντικό: η βεβαιότητα ότι οι θεσμοί λειτουργούν για τους πολίτες, όχι για τα δίκτυα (https://www.kathimerini.gr/politics/562031728/exetastiki-den-tha-dimosiopoioyntai-ta-praktika/?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2023-0189_EN.html?utm_source=openai) (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/protecting-journalists-and-promoting-media-freedom-new-rules-enter-force-2024-05-07_en) (https://www.kathimerini.gr/politics/562025536/parakoloythiseis-oi-exi-aporrites-symvaseis-tis-krikel/?utm_source=openai) (https://www.efsyn.gr/politiki/413932_sti-dagkana-tis-eforias-gia-ta-eikonika-timologia?utm_source=openai).