Σφαγή 100 αμάχων στη Νιγηρία: Η Τουρκία εξαγοράζει το αφρικανικό χάος

Τέσσερα μαχητικά της νιγηριανής αεροπορίας έπληξαν το Σάββατο μια γεμάτη εβδομαδιαία αγορά στο χωριό Τζίλι, στα σύνορα των πολιτειών Γιόμπε και Μπόρνο. Τουλάχιστον 100 νεκροί άμαχοι σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, πιθανώς πάνω από 200 σύμφωνα με τοπικές αρχές (CNA). Ανάμεσά τους παιδιά. Η αεροπορία δεν αναγνωρίζει σφάλμα και χαρακτηρίζει το χτύπημα «επιτυχημένο» εναντίον «τρομοκρατικού κέντρου εφοδιασμού» (ThisDay).

Ο ισχυρισμός είναι δύσκολα πειστικός. Από το 2017, τουλάχιστον 500 άμαχοι έχουν σκοτωθεί σε «λανθασμένα χτυπήματα» του νιγηριανού στρατού, σύμφωνα με καταμέτρηση του Associated Press (AsiaOne). Κανείς δεν έχει δικαστεί. Η ίδια η Αμνηστία σημειώνει: «Ένα λάθος που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά παύει να είναι λάθος· γίνεται μοτίβο αμέλειας» (The Defender). Η Νιγηρία, η πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής, βομβαρδίζει τυφλά τον δικό της πληθυσμό επειδή χάνει εδώ και δεκαπέντε χρόνια τον πόλεμο με τους τζιχαντιστές. Αυτή η αδυναμία κρατικού ελέγχου δεν περιορίζεται στη Νιγηρία.

Η Άγκυρα πουλάει φθηνή ασφάλεια

Η ίδια κρατική κατάρρευση εκδιώχνει σταδιακά τη Δύση από ολόκληρη τη ζώνη του Σαχέλ. Τρεις χώρες (Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρας) αποχώρησαν τον Ιανουάριο του 2025 από τον περιφερειακό οργανισμό ECOWAS. Η Γαλλία αποσύρθηκε μετά από δέκα χρόνια αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων χωρίς αποτέλεσμα. Η ΕΕ ολοκλήρωσε τη στρατιωτική αποστολή EUTM Mali χωρίς κανένα μετρήσιμο κέρδος ασφαλείας. Το 2024, πάνω από το 51% των παγκόσμιων θανάτων από τρομοκρατία σημειώθηκαν στο Σαχέλ (Atlantic Council).

Στο κενό που αφήνει η Δύση, η Τουρκία εγκαθιστά μια απλή πρόταση: drones Bayraktar σε κυβερνήσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν τα σύνορά τους, με αντάλλαγμα πρόσβαση σε πρώτες ύλες και πολιτική εξάρτηση. Το τουρκικό εμπόριο με την Αφρική εκτοξεύτηκε από 5,4 δισ. δολάρια το 2003 σε 40,7 δισ. το 2022, συνοδευόμενο από συμφωνίες για λίθιο και ουράνιο (Atlantic Council). Η Άγκυρα δεν κάνει nation-building. Πουλάει φθηνή ασφάλεια σε καθεστώτα που καταρρέουν, εξαγοράζοντας ερείσματα στην πίσω αυλή της Ευρώπης.

Ένα στρατηγικό κενό στα νότια της Ευρώπης

Η κατάρρευση της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Αφρική αφήνει ήδη αποτύπωμα στη Μεσόγειο. Ο διάδρομος Λιβύη-Κρήτη αυξήθηκε κατά 260% το 2025, σύμφωνα με τη Frontex (Global Detention Project). Η Ελλάδα διαθέτει μόλις δύο πρεσβείες σε ολόκληρη την Αφρική (Polis360), ενώ η προσοχή της παραμένει στραμμένη ανατολικά, στο Αιγαίο και τη Μέση Ανατολή (To Brief). Η μεγαλύτερη όμως δημογραφική και στρατηγική ανατροπή δεν συντελείται στα ανατολικά σύνορα. Συντελείται στον νότο, εκεί όπου η Άγκυρα ήδη αγοράζει τα μελλοντικά της ερείσματα, και η Ευρώπη δεν έχει τίποτα να προτείνει ως εναλλακτική.