Σεισμός στην Κουμαμότο: έκρηξη σε εμπορικό κέντρο, 34 νεκροί

Στο Aeon Mall της Κουμαμότο, το σύστημα δούλεψε ακριβώς όπως το είχαν σχεδιάσει. Μόλις ο σεισμός τράνταξε το κτίριο στις 16:27 της 28ης Ιουλίου, περίπου 3.000 πελάτες βγήκαν έξω μέσα σε μισή ώρα και μαζεύτηκαν στο πάρκινγκ (Al Jazeera). Η Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία μέτρησε τον σεισμό στα 7,1 Ρίχτερ, ενώ το Αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο δίνει μέγεθος ροπής 6,8. Πρόκειται για το ίδιο, ρηχό και ισχυρό γεγονός, μετρημένο με δύο διαφορετικές κλίμακες, όχι για δύο σεισμούς (USGS). Και μετά, με το εμπορικό σχεδόν άδειο, ήρθε μια έκρηξη που η εκκένωση δεν μπορούσε να προλάβει: γύρω στις 18:00 αστυνομία και πυροσβεστική δέχτηκαν κλήσεις για εκρηκτικό ήχο και λευκό καπνό, τμήμα του δεύτερου ορόφου κατέρρευσε, και μέσα είχαν μείνει εργαζόμενοι (Xinhua, AP).

Αυτή είναι η καρδιά της τραγωδίας που, σε συνέχεια του πρώτου χτυπήματος στο Κιούσου (To Brief), κρατά την Κουμαμότο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η σύγχυση των πρώτων ωρών έχει αρχίσει να ξεκαθαρίζει, και μαζί της αποκαλύπτεται το πιο επίμονο κομμάτι: ο σεισμός δεν σταμάτησε στη δόνηση.

Πόσοι σκοτώθηκαν, και γιατί αλλάζει ο αριθμός

Το πιο πρόσφατο τεκμηριωμένο snapshot της νομαρχίας, στις 15:00 της 30ής Ιουλίου, μιλά για 34 νεκρούς, με άλλους 9 θανάτους ακόμη υπό διερεύνηση ως προς τη σύνδεσή τους με τον σεισμό (Adnkronos/Jiji).

Γιατί, όμως, αλλού διαβάζει κανείς 23, 28 ή 25; Οι αριθμοί δεν συγκρούονται, απλώς φωτογραφίζουν διαφορετικές ώρες. Στην Ιαπωνία οι αρχές λένε συχνά ότι κάποιος είναι «χωρίς ζωτικά σημεία», κάτι σαν το «χωρίς σφυγμό» πριν ο γιατρός υπογράψει επίσημα τον θάνατο. Έτσι ένα πρωινό snapshot με 17 νεκρούς και έξι «χωρίς ζωτικά σημεία» μπορεί σε λίγες ώρες να γίνει υψηλότερος επίσημος απολογισμός (New York Times).

Το AP κρατούσε τον καθαρότερο λογαριασμό: 25 επιβεβαιωμένοι νεκροί, 9 υπό διερεύνηση και τουλάχιστον 86 τραυματίες. Στο ίδιο το mall οι επιβεβαιωμένοι νεκροί είναι έξι. Άλλοι οκτώ μετρήθηκαν στο εργοστάσιο χαρτιού της Nippon Paper στη Γιατσουσίρο, όπου κατέρρευσε καμινάδα (AP).

Τι πυροδότησε την έκρηξη; Η Aeon λέει ότι μια διαρροή αερίου είναι «πολύ πιθανό» σενάριο, και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Minoru Kihara ανέφερε μυρωδιά αερίου μέσα στο κτίριο, αλλά και οι δύο αφήνουν την αιτία υπό διερεύνηση, όχι ως πόρισμα (MarketScreener/Dow Jones). Ο μηχανισμός, γενικά, είναι αλυσίδα, όχι μαγεία. Σκεφτείτε ένα κλειστό δωμάτιο όπου έχει ανοίξει λίγο ένα σπρέι, και μετά κάποιος πατά έναν διακόπτη που σπινθηρίζει. Ο σεισμός είναι το τράνταγμα που μπορεί να χαλαρώσει μια βαλβίδα ή να πληγώσει έναν σωλήνα. Το εύφλεκτο αέριο μαζεύεται στον αέρα και περιμένει τη σπίθα. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν οι ιαπωνικοί μετρητές που κόβουν μόνοι τους την παροχή σε ισχυρή δόνηση λειτούργησαν, απέτυχαν ή παρακάμφθηκαν. Μέχρι να απαντηθεί, «έκρηξη αερίου» ως γεγονός δεν στέκει.

Όταν η δόνηση γίνεται κρίση υποδομών

Εδώ η ιστορία ξεφεύγει από τη διάσωση. Το πραγματικό δεύτερο χτύπημα ήταν τα δίκτυα. Στο ρεύμα, τα νοικοκυριά χωρίς ηλεκτρικό έπεσαν από περίπου 48.000 σε γύρω στα 19.000 ως το απόγευμα της 30ής Ιουλίου, καθώς η αποκατάσταση προχωρούσε (NPR, China Daily). Στο νερό η εικόνα ήταν πολύ βαρύτερη: το υπουργείο Υποδομών κατέγραψε αρχικά περίπου 140.000 παροχές χωρίς νερό σε 17 δήμους, με τη Γιατσουσίρο μόνη της στις 60.000, ενώ μεταγενέστερα snapshots μιλούσαν για έως 95.000 νοικοκυριά (Livedoor/Kyodo, China Daily).

Και πάνω σε αυτό έπεσε ο καύσωνας. Στις 30 Ιουλίου η Κουμαμότο ξύπνησε μετά από τροπική νύχτα με ελάχιστη 26,8°C, είχε ήδη 32,2°C ως τις 10:30 και περίμενε γύρω στους 35°C, με τη νομαρχία σε συναγερμό θερμοπληξίας (Weathernews). Πάνω από 9.000 άνθρωποι βρέθηκαν σε περισσότερα από 500 καταφύγια, κάποια ταυτόχρονα χωρίς ρεύμα και χωρίς νερό, δηλαδή χωρίς ακριβώς τα δύο εργαλεία που χρειάζεσαι για να δροσιστείς και να μείνεις ενυδατωμένος (Jiji/Adnkronos). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το θέτει απλά: για ηλικιωμένους, βρέφη και χρόνιους ασθενείς, η θερμική καταπόνηση οδηγεί σε αφυδάτωση και θερμοπληξία, και επιβαρύνει καρδιά και αναπνοή (WHO). Η ίδια η πόλη προειδοποίησε ότι η διακοπή νερού και ρεύματος σπάει την ψυκτική αλυσίδα και ανεβάζει τον κίνδυνο αλλοιωμένων τροφίμων (Kumamoto City).

Το ασφαλέστερο συμπέρασμα δεν είναι ότι η Ιαπωνία απέτυχε. Είναι ότι ακόμη και η πιο ώριμη αντισεισμική χώρα, όταν ένας ρηχός σεισμός πέσει σχεδόν πάνω στην πόλη, βρίσκεται να τρέχει δύο κρίσεις μαζί: να βγάζει ανθρώπους από τα μπάζα και, ταυτόχρονα, να υποκαθιστά με υδροφόρες και γεννήτριες δίκτυα που έσπασαν μέσα σε 35 βαθμούς.