«Σεισμολογικό μπαρμπούτι»: Άγρια κόντρα κορυφαίων σεισμολόγων για πρόβλεψη μεγάλου σεισμού στον Κορινθιακό

Πώς μιλά ένας επιστήμονας για σεισμικό κίνδυνο χωρίς να σπείρει πανικό, αλλά και χωρίς να κρύψει αυτό που ξέρει; Η ερώτηση μοιάζει αφηρημένη, μέχρι που δύο κορυφαίοι Έλληνες σεισμολόγοι αρχίζουν να διαφωνούν δημοσίως, και η οικονομία μιας ολόκληρης περιοχής αρχίζει να ακούει.

Στις 24 Απριλίου, ο καθηγητής Γεράσιμος Παπαδόπουλος δήλωσε στα «Παραπολιτικά 90.1» ότι «η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για τον Κορινθιακό κόλπο», προσδιορίζοντας χρονικό παράθυρο 1 έως 3 ετών για ισχυρό σεισμό (Τα Νέα). Η βάση του υπολογισμού είναι στατιστική: ο τελευταίος σεισμός άνω των 6 Ρίχτερ στην περιοχή ήταν το 1995 στο Αίγιο, πριν από 31 χρόνια (Τα Νέα).

Ο Άκης Τσελέντης απάντησε με σκληρή γλώσσα: «σεισμολογικό μπαρμπούτι» (Newsbomb). Η κριτική του εστιάζει στο ότι μια στατιστική εκτίμηση 1-3 ετών δεν αποτελεί πρόβλεψη. Κανείς δεν διαφωνεί για τον αυξημένο κίνδυνο στον Κορινθιακό. Όμως ο σωστός παραλήπτης τέτοιων δεδομένων είναι η Εθνική Επιτροπή Σεισμικού Κινδύνου, όχι ένας ραδιοφωνικός σταθμός.

Το μάθημα της L'Aquila

Αυτή η σύγκρουση για τα όρια της δημόσιας πρόβλεψης δεν είναι απλώς μια ελληνική ραδιοφωνική κόντρα. Στις 6 Απριλίου 2009, ένας σεισμός 6,3 Ρίχτερ σκότωσε 309 ανθρώπους στην ιταλική L'Aquila (Abruzzo Sera). Έξι σεισμολόγοι καταδικάστηκαν αρχικά σε φυλάκιση, όχι επειδή απέτυχαν να προβλέψουν τον σεισμό, αλλά επειδή είχαν «καθησυχάσει» δημοσίως τον πληθυσμό με αόριστες δηλώσεις. Το εφετείο τους αθώωσε το 2014, αλλά η ευρωπαϊκή σεισμολογία βγήκε αλλαγμένη: η επικοινωνία κινδύνου ανήκει στον θεσμό, όχι στο άτομο.

Αυτή ακριβώς τη γραμμή χαράζει σήμερα ο Διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Βασίλης Καραστάθης: «Δεν γνωρίζουμε τη μελέτη στην οποία βασίζονται αυτές οι εκτιμήσεις. Για να αξιολογηθεί μια τέτοια πρόβλεψη, πρέπει να είναι δημοσιευμένη» (Αυτοδιοίκηση).

Τι ξέρουμε πραγματικά

Τα μεγάλα διεθνή γεωλογικά ινστιτούτα χρησιμοποιούν την πιθανολογική εκτίμηση κινδύνου, η οποία δεν προβλέπει ημερομηνίες αλλά δηλώνει αυστηρά πιθανότητες. Για τον Κορινθιακό, οι παλαιοσεισμολογικές μελέτες δείχνουν περίοδο επανάληψης σεισμών άνω των 6 Ρίχτερ κάθε 200 έως 600 χρόνια στα κύρια ρήγματα του νότιου περιθωρίου (Frontiers in Earth Science). Είναι μια από τις ταχύτερα διασχιζόμενες ηπειρωτικές ζώνες της Ευρώπης. Ο επόμενος μεγάλος σεισμός θα έρθει. Πότε ακριβώς, κανείς δεν ξέρει.

Η σύνδεση που κάνουν τα ΜΜΕ με τη μετασεισμική ακολουθία της Κρήτης (To Brief) είναι κυρίως αφηγηματική. Στην Κρήτη η μία τεκτονική πλάκα βουτάει κάτω από την άλλη. Στον Κορινθιακό, αντίθετα, ο φλοιός της γης τεντώνεται και ανοίγει σαν ζύμη που τραβιέται. Δύο εντελώς διαφορετικοί μηχανισμοί, χωρίς αποδεδειγμένη γεωδυναμική αλληλεπίδραση. Η πραγματική δουλειά, αντισεισμικός έλεγχος παλαιών κτιρίων και ενημέρωση σχεδίων έκτακτης ανάγκης, δεν χρειάζεται αντίστροφη μέτρηση για να ξεκινήσει.