Σχεδόν ιστορικό Ελ Νίνιο: ξηρασία εδώ, πλημμύρες εκεί

Ως τα Χριστούγεννα, ο κεντρικός τροπικός Ειρηνικός μπορεί να γίνει θερμότερος από κάθε άλλη φορά που μετρήθηκε. Η εκτίμηση πολλών κέντρων που δημοσίευσε στις 8 Οκτωβρίου ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) δίνει κατά μέσο όρο περίπου 3,7°C πάνω από το κανονικό για όλο το τρίμηνο, όταν το ρεκόρ του 2015-16 ήταν 2,6°C (WMO). Ένα τόσο ισχυρό Ελ Νίνιο όμως δεν φέρνει την ίδια καταστροφή παντού. Μετακινεί τις βροχές, με συνηθισμένο αποτέλεσμα τις πλημμύρες στο Περού και την ξηρασία στην Ινδονησία (NOAA).

Η διάρκεια δεν είναι το νέο. Ήδη από τις 3 Σεπτεμβρίου ο WMO είχε πει ότι το επεισόδιο θα κρατήσει σχεδόν σίγουρα ως τον Φεβρουάριο του 2027 (WMO). Τώρα έρχονται ο αριθμός της έντασης και νέοι χάρτες κινδύνου. Για το πότε ακριβώς θα κορυφωθεί δεν συμφωνούν όλοι. Η πειραματική πρόγνωση του εργαστηρίου GFDL της NOAA έγραφε στις 7 Οκτωβρίου ότι το φαινόμενο ήδη «πλησιάζει την κορύφωση» και θα εξασθενήσει στις αρχές του χειμώνα (GFDL).

Δύο αριθμοί, δύο ερωτήσεις

Την ίδια μέρα η αμερικανική NOAA έδωσε 83% πιθανότητα ιστορικής έντασης για το ίδιο τρίμηνο (NOAA). Οι δύο αριθμοί μοιάζουν να λένε το ίδιο, αλλά απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. Ο ένας μετρά πόσο ψηλά φτάνει το κύμα. Ο άλλος μετρά πόσο ξεχωρίζει από μια θάλασσα που έχει ήδη ανέβει. Το 3,7 του WMO είναι το πρώτο: δείχνει πόσο θερμότερο από μια ιστορική βάση είναι το νερό σε μια λωρίδα του ισημερινού Ειρηνικού. Το 83% είναι το δεύτερο. Η NOAA αφαιρεί πρώτα τη θέρμανση που έχουν ήδη όλοι οι τροπικοί ωκεανοί και μετά υπολογίζει πόσο πιθανό είναι να ξεπεραστεί το δικό της όριο ιστορικής έντασης, τους 2,5°C (NOAA).

Η θάλασσα έχει πράγματι ανέβει. Το θερμόμετρο του πλανήτη ξεκινά πιο ψηλά πριν καν ανάψει το Ελ Νίνιο. Το καλοκαίρι που πέρασε ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί στη Δυτική Ευρώπη (To Brief). Όταν η ώθηση του Ειρηνικού προστεθεί πάνω σε αυτή τη βάση, μπορεί να ανέβει η πιθανότητα νέου παγκόσμιου ρεκόρ θερμοκρασίας το 2027, με κάποια καθυστέρηση (Climate Central).

Γιατί αλλού ξηρασία, αλλού πλημμύρα

Τις κανονικές χρονιές, σταθεροί άνεμοι που φυσούν από τα ανατολικά σπρώχνουν τα θερμά επιφανειακά νερά του Ειρηνικού προς την Ινδονησία και την Αυστραλία. Στο μεταξύ, κοντά στις ακτές της Νότιας Αμερικής ανεβαίνουν κρύα νερά (WHOI). Φανταστείτε τον ωκεανό σαν μια τεράστια κατσαρόλα με το μάτι αναμμένο στη δυτική της άκρη. Εκεί ανεβαίνει ο θερμός, υγρός αέρας, εκεί πέφτει η βροχή. Στο Ελ Νίνιο οι άνεμοι εξασθενούν και το μάτι μετακινείται ανατολικά, παίρνοντας μαζί του τις τροπικές βροχές. Γι' αυτό η απάντηση στο ερώτημα «ξηρασία ή πλημμύρες;» είναι «και τα δύο, ανάλογα με το πού βρίσκεσαι».

Οι νέοι χάρτες του WMO δείχνουν πώς μοιράζεται αυτή η μετακίνηση ως τον Δεκέμβριο. Το υγρό σήμα πέφτει στο Κέρας της Αφρικής και σε τμήματα της Ασίας και της Αμερικής, ενώ το ξηρό στην ινδική υποήπειρο και τον δυτικό Ειρηνικό (WMO). Οι χάρτες δεν υπόσχονται τίποτα. Δείχνουν μόνο αν πιθανότερος είναι ένας καιρός πάνω, κοντά ή κάτω από τον μέσο όρο, όχι πόση βροχή θα πέσει. Όπου όμως το σήμα είναι ισχυρό, γίνεται πολύ συγκεκριμένο. Στη νότια Αιθιοπία, την κεντρική και νότια Σομαλία και τη βορειοανατολική Κένυα, η πιθανότητα αυξημένων βροχών φτάνει περίπου το 90% (WMO).

Οι μήνες προειδοποίησης μετρούν μόνο αν γίνουν πράξη: καθαρά αποστραγγιστικά εκεί όπου έρχεται νερό, ταμιευτήρες εκεί όπου θα λείψει. Στο Μπανγκλαντές, νοικοκυριά που πήραν χρήματα πέντε μέρες πριν από πλημμύρα είχαν 62% μικρότερη πιθανότητα να δηλώσουν ολόκληρη μέρα χωρίς φαγητό, σε μελέτη χωρίς τυχαιοποίηση (World Bank Economic Review).

Και η Ελλάδα;

Για την Ελλάδα δεν υπάρχει καθαρό σήμα, και ο WMO δεν τη συγκαταλέγει στις περιοχές με αλλαγμένη βροχή. Στις 10 Σεπτεμβρίου, η σύνοψη του Copernicus έδειχνε πιθανότερη ζέστη σε σχεδόν όλη την ευρωπαϊκή ξηρά. Έδειχνε επίσης περισσότερη βροχή στο μεγαλύτερο μέρος της, με εξαιρέσεις στις νότιες και βόρειες παρυφές της ηπείρου (Copernicus). Το Ελ Νίνιο φτάνει ως εδώ μόνο έμμεσα, μέσα από τα καιρικά συστήματα του Ατλαντικού. Αυτά έχουν το δικό τους μυαλό και μπορεί να φερθούν αλλιώς στην αρχή και αλλιώς στο τέλος του χειμώνα (ECMWF). Οι επόμενοι εποχικοί χάρτες αναμένονται αύριο, 10 Οκτωβρίου, και θα μιλούν κι αυτοί για πιθανότητες (Copernicus).

Το ρεκόρ, αν έρθει, θα γραφτεί σε ένα θερμόμετρο στη μέση του Ειρηνικού. Το κόστος του θα γραφτεί σε κάθε κοιλάδα και κάθε πόλη χωριστά. Εκεί θα μετρήσει λιγότερο πόσο ζέστανε το νερό και περισσότερο τι έκαναν οι αρχές με τους μήνες που τους δίνει η πρόγνωση.