ΕΕ προτείνει σχέδιο 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, αξιοποιώντας παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία εν μέσω αντιδράσεων του Βελγίου

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε ένα διπλό σχέδιο για να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας το 2026–2027. Προσδιορίζει τις ανάγκες στα 135 δισ. ευρώ (εκτίμηση του ΔΝΤ) και προτείνει η ΕΕ να καλύψει τα δύο τρίτα, δηλαδή 90 δισ. ευρώ, είτε με ένα «δάνειο αποζημιώσεων» που θα «πατά» στα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία είτε, εναλλακτικά, με νέο κοινό δανεισμό της ΕΕ. Το διακύβευμα είναι διπλό: γεωπολιτικό, διότι αφορά την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας και την αποτροπή στη ρωσική επιθετικότητα, και χρηματοοικονομικό, διότι ο τρόπος χρηματοδότησης επηρεάζει τα spreads, την ισοτιμία του ευρώ και τελικά πραγματικά ποσά σε τόκους και φόρους για τους Ευρωπαίους πολίτες. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

Την ίδια στιγμή, ξεσπά πολιτική και νομική διαμάχη με επίκεντρο το Βέλγιο. Εκεί εδρεύει η Euroclear, ο κεντρικός θεματοφύλακας όπου βρίσκονται ακινητοποιημένα περίπου 183–190 δισ. ευρώ από τα ρωσικά κρατικά assets που πάγωσε η ΕΕ μετά την εισβολή του 2022. Οι βελγικές αρχές λένε καθαρά ότι δεν θα μείνουν «μόνες» με τον νομικό κίνδυνο και ζητούν ρητές, κοινές, «on-demand» εγγυήσεις από όλα τα κράτη μέλη. Χωρίς αυτές, το σχέδιο θεωρείται από τις Βρυξέλλες του Βελγίου ανεπαρκώς θωρακισμένο. (https://www.vrt.be/vrtnws/en/2025/02/06/russia_s-frozen-euroclear-assets-earn-belgium-1-7-billion-euros/) (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai)

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, το έθεσε πολιτικά: «Αυξάνουμε το κόστος του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας. Και αυτό θα πρέπει να λειτουργήσει ως ένα περαιτέρω κίνητρο για τη Ρωσία να συμμετάσχει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων». Ο επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις επιμένει ότι «όλα όσα προτείνουμε σήμερα είναι νομικά ισχυρά και συμμορφώνονται πλήρως με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο». Από την άλλη, ο Βέλγος ΥΠΕΞ Μαξίμ Πρεβό προειδοποιεί: «Δεν είναι αποδεκτό να χρησιμοποιούνται τα χρήματα και να αφήνεται το Βέλγιο μόνο του να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο». (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee) (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai) (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai)

Πώς φτάσαμε εδώ

Μετά τη ρωσική εισβολή, η ΕΕ ακινητοποίησε τα αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας που βρίσκονται σε ευρωπαϊκή δικαιοδοσία. Σημαντικό: δεν τα κατάσχεσε, τα «πάγωσε». Από τότε, οι τόκοι και τα κουπόνια που γεννούν αυτά τα ακινητοποιημένα χαρτοφυλάκια παράγουν «έκτακτα έσοδα». Το 2024, η ΕΕ αποφάσισε να κατευθύνει αυτά τα καθαρά έσοδα στην Ουκρανία, κατά 90% μέσω του European Peace Facility και 10% μέσω προγραμμάτων του προϋπολογισμού, με εξαμηνιαίες καταβολές. Η πρώτη μεταφορά έγινε τον Ιούλιο του 2024. Αυτό είναι ήδη σε ισχύ και διακριτό από οποιαδήποτε απόπειρα κατάσχεσης του κεφαλαίου. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://enlargement.ec.europa.eu/news/first-transfer-eu15-billion-proceeds-immobilised-russian-assets-made-available-support-ukraine-today-2024-07-26_en)

Το φθινόπωρο του 2025, η Κομισιόν έφερε ιδέα για μεγαλύτερο δάνειο έως 140 δισ. ευρώ, μοχλεύοντας τα μελλοντικά «έσοδα» από τα παγωμένα assets για να πληρώνονται τόκοι και δόσεις. Όμως χθες καλύψαμε ότι η ΕΚΤ (η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που ρυθμίζει τα επιτόκια και εγγυάται τη σταθερότητα του ευρώ) είπε όχι σε ρόλο «backstop» ρευστότητας, κρίνοντας ότι θα κινδύνευε να παραβιάσει την απαγόρευση άμεσης ή έμμεσης χρηματοδότησης κυβερνήσεων από κεντρικές τράπεζες, δηλαδή το άρθρο 123 της Συνθήκης. Έτσι, η Επιτροπή επανήλθε με μικρότερη δέσμη 90 δισ. ευρώ και δύο εναλλακτικές διαδρομές. (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A62014CC0062&utm_source=openai) (https://www.euronews.com/my-europe/2025/09/26/brussels-pitches-140-billion-loan-to-ukraine-based-on-russias-frozen-assets)

Τι ακριβώς προτείνει η Επιτροπή, και με ποιους κανόνες περνά

Το σχέδιο έχει δύο επιλογές:

• Δάνειο αποζημιώσεων: η ΕΕ θα χορηγήσει στην Ουκρανία πιστώσεις, με την οικονομική λογική ότι τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία λειτουργούν ως «εγγύηση» και ότι η Ουκρανία θα αποπληρώσει μόνο εάν η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Το νομικό σκεπτικό αποφεύγει την κατάσχεση του κεφαλαίου, αλλά χρειάζεται στιβαρή ρήτρα για το ποιος πληρώνει αν τα «έκτακτα έσοδα» δεν φτάνουν. Αυτή η πορεία μπορεί να περάσει με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο, άρα χωρίς ομοφωνία. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai) (https://www.euronews.com/my-europe/2025/09/26/brussels-pitches-140-billion-loan-to-ukraine-based-on-russias-frozen-assets)

• Κοινός δανεισμός ΕΕ: όπως στο NextGenerationEU, η Επιτροπή εκδίδει κοινό χρέος, με εξυπηρέτηση μέσω του κοινού προϋπολογισμού. Πολιτικά γνωστή φόρμουλα, αλλά απαιτεί πιο βαριά διαδικασία και πιθανώς ομοφωνία (και εθνικές επικυρώσεις), κάτι που ανοίγει χώρο για βέτο, π.χ. από την Ουγγαρία. (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine) (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction)

Η «ειδική πλειοψηφία» (qualified majority voting) σημαίνει ότι περνά μια απόφαση όταν συμφωνεί το 55% των κρατών μελών που εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ. Η «ομοφωνία» σημαίνει ότι κάθε χώρα έχει δικαίωμα βέτο. Στη δική μας περίπτωση, το ποια νομική βάση θα επιλεγεί καθορίζει αν ένα-δύο κράτη μπορούν να μπλοκάρουν. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/12/immobilised-russian-assets-council-decides-to-set-aside-extraordinary-revenues/)

Νομισματική πολιτική: γιατί η ΕΚΤ φρέναρε το μεγάλο δάνειο

Η ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι δεν θα λειτουργήσει ως «τελευταίος δανειστής» του σχήματος, ούτε θα παράσχει backstop ρευστότητας, διότι αυτό θα άγγιζε την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης: το άρθρο 123 της Συνθήκης απαγορεύει στις κεντρικές τράπεζες να χρηματοδοτούν άμεσα ή έμμεσα τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Η νομολογία έχει επιτρέψει στην ΕΚΤ μαζικές αγορές ομολόγων όταν αυτές εντάσσονται καθαρά στη νομισματική πολιτική, όμως λέει όχι όταν ο στόχος γλιστρά στη δημοσιονομική στήριξη. Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι πρέπει να προστατευθεί η σταθερότητα και το κύρος του ευρώ. Με απλά λόγια, η μπάλα είναι πλέον στο γήπεδο της δημοσιονομικής πολιτικής. (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/finance/ecb-says-eu-use-russian-assets-ukraine-loans-is-stretch-2025-12-03/) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A62014CC0062&utm_source=openai)

Χρηματοπιστωτικό σύστημα: το «νεύρο» της Euroclear και ο φόβος του Βελγίου

Η Euroclear δεν είναι μια τράπεζα της γειτονιάς. Είναι ο κεντρικός κόμβος εκκαθάρισης και θεματοφυλακής για ομόλογα και μετοχές σε όλη την Ευρώπη. Η συγκέντρωση του μεγαλύτερου όγκου των παγωμένων ρωσικών κρατικών στοιχείων στον ισολογισμό της, υπό βελγική δικαιοδοσία, την τοποθετεί στην αιχμή του κινδύνου νομικών αντιποίνων από τη Ρωσία. Εδώ βρίσκεται το πολιτικό «όχι χωρίς εγγυήσεις» των Βέλγων. Ζητούν εγγυήσεις που να είναι νομικά δεσμευτικές, αμετάκλητες, άνευ όρων και «εις ολόκληρον», ώστε αν συμβεί δικαστική ανατροπή ή προσωρινό «ξεπάγωμα» να μην καταρρεύσει το βελγικό σύστημα, ούτε να κινδυνεύσει η φήμη του ευρωπαϊκού συστήματος εκκαθάρισης. (https://www.vrt.be/vrtnws/en/2025/02/06/russia_s-frozen-euroclear-assets-earn-belgium-1-7-billion-euros/) (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai)

Οι αριθμοί δίνουν κλίμακα: τα ακινητοποιημένα ρωσικά στοιχεία στην Euroclear εκτιμώνται κοντά στα 183–190 δισ. ευρώ, ενώ το σύνολο των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων στη Δύση φτάνει υψηλότερα. Τα ετήσια «έκτακτα έσοδα» από τόκους έχουν υπάρξει σημαντικά στα χρόνια των υψηλών επιτοκίων, αλλά εξαρτώνται από τη νομισματική πολιτική και δεν είναι σταθερό μέγεθος. Άρα δεν γίνεται να βασιστείς μόνο σε αυτά για να χτίσεις χρέος 90 δισ. χωρίς κάποιον «αερόσακο». Αυτόν τον «αερόσακο» ζητά το Βέλγιο να είναι ευρωπαϊκός, όχι βελγικός. (https://www.vrt.be/vrtnws/en/2025/02/06/russia_s-frozen-euroclear-assets-earn-belgium-1-7-billion-euros/) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)

Ποιοτικός έλεγχος δεδομένων: τι ξέρουμε και τι όχι

• Ξέρουμε ότι η χρήση των καθαρών εσόδων από τα παγωμένα assets έχει εγκριθεί και εφαρμόζεται από το 2024. Η ροή συνεχίζεται και σήμερα. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)

• Ξέρουμε ότι η κεντρική ιδέα για «δάνειο αποζημιώσεων» υπάρχει από τον Σεπτέμβριο του 2025, με προσαρμογές. Η ΕΚΤ αρνήθηκε τον ρόλο backstop. (https://www.euronews.com/my-europe/2025/09/26/brussels-pitches-140-billion-loan-to-ukraine-based-on-russias-frozen-assets) (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai)

• Ξέρουμε τα βασικά της νέας πρότασης 90 δισ. ευρώ και ότι διχάζεται σε δύο εργαλεία. Οι ανάγκες 2026–2027 που στοχεύονται είναι 135 δισ. ευρώ. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

• Δεν ξέρουμε ακόμη όλες τις λεπτομέρειες του νομικού κειμένου. Εκεί θα κριθεί αν οι εγγυήσεις ικανοποιούν το Βέλγιο, πώς επιμερίζεται ο κίνδυνος και πόσο «σφιχτά» ορίζονται οι ροές πληρωμών. (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee)

Δημοσιονομική διάσταση: ποιος γράφει τον λογαριασμό

Ας το κάνουμε χειροπιαστό. Αν η ΕΕ πάει στο «δάνειο αποζημιώσεων», και χρειαστούν εγγυήσεις κατανεμημένες με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα, η Ελλάδα, με μερίδιο περίπου 2,05%, θα έβλεπε μια ενδεχόμενη έκθεση περίπου 1,845 δισ. ευρώ σε πακέτο 90 δισ. Αυτό είναι περίπου 0,78 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ αν κληθεί εφάπαξ, ή περίπου 0,39 μονάδες για δύο έτη. Διαχειρίσιμο, αλλά πραγματικό. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

Στο σενάριο «κοινός δανεισμός», το ετήσιο κόστος τόκων για όλη την ΕΕ στα 90 δισ. με ένα υποθετικό κουπόνι 3% είναι 2,7 δισ. ευρώ. Το ελληνικό μερίδιο, πάλι 2,05%, σημαίνει περίπου 55 εκατ. ευρώ τον χρόνο σε τόκους, με την ενδεχόμενη ευθύνη του κεφαλαίου να παραμένει ως μακρινή υποχρέωση. Η κοινή έκδοση συνήθως εξασφαλίζει χαμηλότερα επιτόκια από το άθροισμα των εθνικών, άρα μικρότερο άμεσο βάρος. Πολιτικά όμως είναι πιο δύσκολη, διότι αγγίζει τον πυρήνα του κοινού προϋπολογισμού και ανοίγει πόρτες για βέτο. (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine) (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction)

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: τι κοστολογείται σήμερα

Οι αγορές, προς το παρόν, αντιδρούν πιο ήπια από το πολιτικό δράμα. Οι επενδυτές περιμένουν το νομικό κείμενο και το αν θα βρεθεί φόρμουλα που να ικανοποιεί το Βέλγιο. Αν η λύση βγει νομικά καθαρή, το risk premium θα πέσει. Αν όχι, και ανοίξει μακρά νομική διαμάχη με τη Ρωσία, θα δούμε άνοδο αποδόσεων και διεύρυνση spreads. Σε ένα ελληνικό rollover της τάξης του 20% του χρέους σε ετήσια βάση, δηλαδή περίπου 74 δισ. ευρώ, μια άνοδος 10 μονάδων βάσης συνεπάγεται περίπου 74 εκατ. ευρώ παραπάνω ετήσιο τόκο. Στις 25 μ.β. περίπου 185 εκατ., στις 50 μ.β. περίπου 370 εκατ. Δεν είναι τέλος του κόσμου, αλλά «τρώει» δημοσιονομικό χώρο χρόνο με τον χρόνο. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

Στην πραγματική οικονομία, η σταθερή χρηματοδότηση της Ουκρανίας μειώνει την αστάθεια σε κρίσιμους κλάδους όπως τα σιτηρά και τα μέταλλα και κρατά πιο προβλέψιμες τις τιμές. Αυτό είναι έμμεσο όφελος για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία. (https://enlargement.ec.europa.eu/news/commission-delivers-further-eu1-billion-ukraine-under-its-part-g7-loan-be-repaid-proceeds-2025-03-20_en)

Νομίσματα και ισοτιμίες: τι σημαίνει για το ευρώ

Η ανθεκτικότητα του ευρώ εξαρτάται και από την αίσθηση θεσμικής τάξης. Ένα νομικά «δεμένο» σχέδιο που δεν εκθέτει υπερβολικά έναν θεματοφύλακα ή μια χώρα, τείνει να στηρίζει το ευρώ. Αντίθετα, η αίσθηση ότι η ΕΕ ανοίγει ένα νομικό μέτωπο χωρίς σαφή δικλίδα ασφαλείας, μπορεί να πιέσει την ισοτιμία. Η ΕΚΤ, με τη στάση της, προστατεύει το πλαίσιο της Συνθήκης και στέλνει μήνυμα σταθερότητας. Η αγορά θα κοιτάξει τώρα την πολιτική λύση. (https://www.reuters.com/business/finance/ecb-says-eu-use-russian-assets-ukraine-loans-is-stretch-2025-12-03/) (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai)

Εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες: πέρα από την αλληλεγγύη

Η Ουκρανία είναι κρίσιμος κόμπος σε σιτηρά και πρώτες ύλες. Η χρηματοδότηση κρατά την παραγωγική ραχοκοκαλιά όρθια, προστατεύει υποδομές και διασφαλίζει ροές εμπορευμάτων. Ναι, είναι αλληλεγγύη, αλλά είναι και οικονομικό συμφέρον της Ευρώπης να υπάρξει λιγότερος «θόρυβος» στις τιμές τροφίμων και μετάλλων. (https://enlargement.ec.europa.eu/news/commission-delivers-further-eu1-billion-ukraine-under-its-part-g7-loan-be-repaid-proceeds-2025-03-20_en)

Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει πιο προβλέψιμες τιμές στην αλυσίδα τροφίμων και στα ενεργειακά inputs, λιγότερα εμπόδια για τη ναυτιλία από ασφάλιστρα κινδύνου, και ευκαιρίες για εταιρείες υποδομών, ενέργειας και πληροφορικής σε έργα ανοικοδόμησης. Όλα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι οι διαδικασίες είναι διαφανείς και οι κίνδυνοι ασφαλείας διαχειρίσιμοι. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

Μοντέλο ανάπτυξης: η Ευρώπη ως εκδότης τίτλων και εργοδότης έργων

Αν η ΕΕ επιλέξει τον κοινό δανεισμό, ενισχύει τη θέση της ως εκδότης πρώτης γραμμής, διευρύνοντας την αγορά των «ευρω-τίτλων». Αυτό φέρνει θεσμικούς επενδυτές και βαθαίνει τις κεφαλαιαγορές της Ευρώπης. Αν επιλέξει το «δάνειο αποζημιώσεων», το αφήγημα γίνεται περισσότερο γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης στη Μόσχα. Και στις δύο περιπτώσεις, για κράτη όπως η Ελλάδα, ανοίγουν διαύλοι για εξαγωγή τεχνογνωσίας στην ενέργεια, στα δίκτυα και στα logistics. (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction) (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee)

Ανισότητα και κατανομή: ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

Ακολουθώντας το χρήμα:

• Κερδισμένοι

  • Η Ουκρανία, που αποκτά ρευστότητα για να κρατήσει το κράτος λειτουργικό και να σχεδιάσει ανοικοδόμηση. (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee)
  • Η ΕΕ, αν η λύση είναι νομικά καθαρή, καθώς ενισχύει την αξιοπιστία της ως εκδότης και ως γεωπολιτικός παίκτης. (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine)
  • Θεσμικοί επενδυτές, εφόσον υπάρξει νέα συνεκτική καμπύλη «ευρωπαϊκού» χρέους υψηλής ποιότητας. (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction)

• Εκτεθειμένοι

  • Το Βέλγιο και η Euroclear, λόγω συγκέντρωσης νομικού κινδύνου. Χωρίς κοινές εγγυήσεις, ο κίνδυνος είναι δυσανάλογος. (https://www.vrt.be/vrtnws/en/2025/02/06/russia_s-frozen-euroclear-assets-earn-belgium-1-7-billion-euros/) (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai)
  • Οι ευρωπαϊκοί προϋπολογισμοί, αν χρειαστούν εθνικές εγγυήσεις ή άμεσες συνεισφορές. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)
  • Εταιρείες με έκθεση στη Ρωσία, που ενδέχεται να βρεθούν στο στόχαστρο αντιποίνων. Το νομικό-πολιτικό ρίσκο δεν θα εξαφανιστεί. (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine)

Η ελληνική διάσταση: spreads, στεγαστικά, τουρισμός, ναυτιλία, πληθωρισμός

Ας μιλήσουμε πρακτικά.

• Spreads και χρέος: με ακαθάριστο χρέος κοντά στα 370 δισ. ευρώ και υποθέτοντας rollover γύρω στο 20% ετησίως, κάθε 10 μονάδες βάσης που «μένουν» στο κόστος νέου δανεισμού προσθέτουν περίπου 74 εκατ. ευρώ ετήσιους τόκους. Στις 25 μ.β. περίπου 185 εκατ., στις 50 μ.β. περίπου 370 εκατ. Αυτό είναι πραγματικός «φόρος αβεβαιότητας» στον προϋπολογισμό. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

• Δάνεια νοικοκυριών: ένα στεγαστικό 100.000 ευρώ, 25ετίας, με κυμαινόμενο επιτόκιο, επιβαρύνεται χονδρικά κατά 10–15 ευρώ τον μήνα αν ανέβει το επιτόκιο κατά 25 μ.β., 25–30 ευρώ στις 50 μ.β. Δεν φαίνεται πολύ, αλλά σε κλίμακα οικονομίας γίνεται σοβαρό ποσό. Η κατεύθυνση των επιτοκίων της ΕΚΤ θα καθορίσει αν αυτό το μικρό «καθημερινό» κόστος θα μαλακώσει ή θα επιμείνει. (https://www.reuters.com/business/finance/ecb-says-eu-use-russian-assets-ukraine-loans-is-stretch-2025-12-03/)

• Λογαριασμός κράτους: αν πάμε σε εθνικές εγγυήσεις, το pro‑rata μερίδιο της Ελλάδας στο πακέτο 90 δισ. είναι περίπου 1,845 δισ. ευρώ ως ενδεχόμενη υποχρέωση. Αν επιλεγεί κοινός δανεισμός, το άμεσο ετήσιο κόστος τόκων μπορεί να είναι της τάξης 55 εκατ. ευρώ, με το κεφάλαιο να βαραίνει έμμεσα. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai) (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine)

• Τουρισμός και ναυτιλία: σταθερότητα στη γειτονιά μας και ένα «δεμένο» ευρώ σημαίνει χαμηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου στις θαλάσσιες μεταφορές και προβλέψιμα κόστη καυσίμων. Για τον τουρισμό, ισχυρότερο ευρώ κάνει ακριβότερη την Ελλάδα για Αμερικανούς, αλλά φθηνότερες τις εισαγωγές ενέργειας. Η ισορροπία θα εξαρτηθεί από την πορεία του σχεδίου. (https://www.reuters.com/business/finance/ecb-says-eu-use-russian-assets-ukraine-loans-is-stretch-2025-12-03/) (https://enlargement.ec.europa.eu/news/commission-delivers-further-eu1-billion-ukraine-under-its-part-g7-loan-be-repaid-proceeds-2025-03-20_en)

• Πληθωρισμός: αν το ευρώ πιεστεί, ακριβαίνει η εισαγόμενη ενέργεια και δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις. Αν το σχέδιο κλείσει νομικά καθαρά, μειώνεται η αβεβαιότητα και υποβοηθιέται η σταθερότητα των τιμών. (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai)

Πολιτική μηχανική: εμπόδια και αλληλουχία κινήσεων

Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα κινηθούν σε τρεις ράγες:

1. Νομικό κείμενο: η Επιτροπή πρέπει να παρουσιάσει μια πρόταση που να «κλειδώνει» τη διάκριση κέρδη έναντι κεφαλαίου, να ορίζει ροές πληρωμών και να περιγράφει τις εγγυήσεις με τρόπο που να κατευνάζει το Βέλγιο. Χωρίς αυτό, δεν υπάρχει εμπιστοσύνη αγοράς. (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee)

2. Πολιτική επιλογή εργαλείου: αν δεν αρκούν τα «έκτακτα έσοδα», πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε εθνικές εγγυήσεις με ειδική πλειοψηφία ή κοινό δανεισμό με βαρύτερη διαδικασία. Εδώ μπαίνουν τα veto και το ερώτημα πώς μοιράζεται ο κίνδυνος. (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/12/immobilised-russian-assets-council-decides-to-set-aside-extraordinary-revenues/)

3. Βελγικές εγγυήσεις: χωρίς «on‑demand, joint and several» εγγυήσεις, οι Βέλγοι δεν προχωρούν. Αυτό δεν είναι ιδιοτροπία. Είναι θεμελιώδης απαίτηση προστασίας της Euroclear και, κατ’ επέκταση, της ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς. (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai) (https://www.vrt.be/vrtnws/en/2025/02/06/russia_s-frozen-euroclear-assets-earn-belgium-1-7-billion-euros/)

Στο μεταξύ, συνεχίζει η διοχέτευση των εγκεκριμένων καθαρών εσόδων από τα παγωμένα assets στην Ουκρανία, με εξαγγελίες για τακτικές μεταφορές. Έτσι ο «σωλήνας» μένει ανοιχτός ενώ λύνεται το βασικό αίνιγμα. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://www.euronews.com/my-europe/2025/12/02/ecb-declines-to-provide-emergency-liquidity-for-reparations-loan-to-ukraine)

Τι σημαίνει για την ευρωζώνη και την Ελλάδα αν... (τρία μικρά σενάρια)

• Αν περάσει το «δάνειο αποζημιώσεων» με ισχυρές εγγυήσεις: μικρός άμεσος λογαριασμός για την Ελλάδα, ήπια επίπτωση στα spreads, ισχυρό μήνυμα αποτροπής προς τη Ρωσία. Ρεαλιστικό σενάριο αν βρεθεί νομική φόρμουλα QMV. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/12/immobilised-russian-assets-council-decides-to-set-aside-extraordinary-revenues/)

• Αν πάμε σε κοινό δανεισμό: πολύ μικρός ετήσιος λογαριασμός τόκων για την Ελλάδα, πιθανόν καλύτερη αποδοχή στις αγορές, αλλά πολιτικά πιο αργό και εκτεθειμένο σε βέτο. (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/23/zelenskyy-presses-for-eu-decision-on-using-russia-assets-to-defend-ukraine) (https://www.euronews.com/my-europe/2023/10/27/eu-vows-to-tax-russias-immobilised-assets-for-ukraine-reconstruction)

• Αν καεί πολιτικά ή νομικά το σχέδιο: κινδυνεύουμε με δικαστικό «βάλτο», άνοδο risk premium, ακριβότερα καύσιμα από ασθενέστερο ευρώ και χαμένες ευκαιρίες για ευρωπαϊκές εταιρείες στην ανοικοδόμηση. Είναι το σενάριο που πληρώνεται με «λίγα-λίγα ευρώ» σε τόκους και τιμές. (https://www.reuters.com/business/finance/ecb-says-eu-use-russian-assets-ukraine-loans-is-stretch-2025-12-03/)

Follow the money: το ελληνικό «ταμείο» με μια ματιά

• Προσδοκώμενη ενδεχόμενη έκθεση Ελλάδας στο πακέτο 90 δισ. με GNI 2,05%: περίπου 1,845 δισ. ευρώ.

• Εναλλακτικά, κοινός δανεισμός: περίπου 55 εκατ. ευρώ ετήσιοι τόκοι στο 3% κουπόνι, συν την υπόρρητη υποχρέωση επί του κεφαλαίου αν κάτι πάει στραβά.

• Σε περίπτωση μεταβλητότητας αγορών: +10 μ.β. στο rollover 74 δισ. → +74 εκατ. ευρώ ετήσιο κόστος, +25 μ.β. → +185 εκατ., +50 μ.β. → +370 εκατ. ευρώ. Αυτά είναι πραγματικά ποσά που επηρεάζουν τον προϋπολογισμό. (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai)

Τι ακολουθεί

Στις 18 Δεκεμβρίου αναμένεται πολιτική απόφαση στη Σύνοδο Κορυφής. Μέχρι τότε, η Επιτροπή θα καθαρογράψει την πρόταση, αναζητώντας την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ πολιτικού στόχου και νομικής θωράκισης. Αν υπάρξει συμφωνία, οι ροές χρηματοδότησης μπορούν να ξεκινήσουν νωρίς το 2026, με την αγορά να επιβραβεύει την καθαρότητα. Αν όχι, η υπόθεση θα παραταθεί και το κόστος αβεβαιότητας θα μπει στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς. (https://apnews.com/article/cc6062353d6ef8dd91a1fff87ce208ee)

Συμπέρασμα

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά στην πιο πρακτική ερώτηση της πολιτικής: πώς πληρώνουμε για έναν πόλεμο που δεν ξεκινήσαμε, αλλά μας αφορά. Η ΕΚΤ είπε το αυτονόητο για τον ρόλο της: δεν κάνει δημοσιονομική πολιτική. Η Επιτροπή προτείνει δύο διαδρομές για 90 δισ. ευρώ, με γεωπολιτικό όφελος αλλά και νομικό ρίσκο. Το κλειδί είναι ο επιμερισμός του κόστους και του κινδύνου: νομικά καθαρές ρήτρες, κοινές και άμεσες εγγυήσεις, σαφείς ροές πληρωμών. Όσο πιο γρήγορα και καθαρά κλείσει αυτή η εξίσωση, τόσο μικρότερος ο λογαριασμός για spreads, τόσο πιο σταθερό το ευρώ, τόσο πιο προβλέψιμες οι τιμές στην καθημερινότητα.

Για την Ελλάδα, ο λογαριασμός είναι διαχειρίσιμος αλλά συγκεκριμένος. Είτε 1,845 δισ. ευρώ σε ενδεχόμενες εγγυήσεις, είτε ~55 εκατ. ευρώ ετησίως σε τόκους για κοινό χρέος, συν την επίπτωση από πιθανή διεύρυνση του risk premium. Δεν χρειάζεται πανικός, χρειάζεται τεχνοκρατική καθαρότητα. Η εμπειρία μας δείχνει ότι οι «λεπτομέρειες» του νομικού κειμένου γίνονται ευρώ στον προϋπολογισμό. Κι εδώ, το ποιος πληρώνει και ποιος κερδίζει δεν θα κριθεί από τα μεγάλα λόγια, αλλά από το πόσο καλά θα μοιραστεί ο κίνδυνος πάνω στο χαρτί. (https://www.ft.com/content/616c79ee-34de-425a-865e-e94ba10be788?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/business/european-commission-move-ahead-with-proposal-use-russias-frozen-assets-ukraine-2025-12-02/?utm_source=openai) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/03/european-commission-reparations-loan-ukraine-frozen-russian-assets/?utm_source=openai)

---

Αναφορές:

• reuters_com_000008
• ft_com_000003
• theguardian_com_000051
• consilium_europa_eu_000033
• consilium_europa_eu_000032
• euronews_com_000031
• euronews_com_000039
• euronews_com_000040
• euronews_com_000030
• theguardian_com_000046
• reuters_com_000047
• apnews_com_000000
• vrt_be_000000
• enlargement_ec_europa_eu_000000
• eur_lex_europa_eu_000012