Τα scam στέλνουν τις Big Tech στην Κομισιόν

Η Google δηλώνει ότι μπλοκάρει «πάνω από το 99%» των παραβατικών διαφημίσεων πριν καν προβληθούν. Η Meta ανακοινώνει 159 εκατομμύρια αφαιρέσεις διαφημίσεων-απάτης πέρυσι, το 92% χωρίς αναφορά χρήστη. Η BEUC, μαζί με 29 ενώσεις καταναλωτών (ανάμεσά τους η ΕΚΠΟΙΖΩ), έκανε στην πράξη ένα τεστ: εντόπισε σχεδόν 900 ύποπτες χρηματοοικονομικές διαφημίσεις σε 13 χώρες μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026. Οι πλατφόρμες αφαίρεσαν το 27%. Το 52% των αναφορών απορρίφθηκε ή αγνοήθηκε (Reuters via The Star, Reuters via Mint).

Αυτή ακριβώς η απόσταση ανάμεσα στο μάρκετινγκ των πλατφορμών και στη μέτρηση πεδίου είναι που οδήγησε τις 29 ενώσεις στις Βρυξέλλες. Κατατέθηκαν επίσημες καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε εθνικούς ψηφιακούς συντονιστές κατά Meta, TikTok και Google. Όπλο: ο κανονισμός Digital Services Act (DSA). Στόχος: όχι κάθε διαφήμιση χωριστά, αλλά το σύστημα που τις αφήνει να περνούν.

Τι ακριβώς απαιτεί ο κανονισμός

Ο DSA δεν λέει στις πλατφόρμες «κατεβάστε ό,τι είναι απάτη». Τους επιβάλλει τρεις διακριτές υποχρεώσεις, καθεμία από τις οποίες κλείνει ένα διαφορετικό «παράθυρο» που εκμεταλλεύονται οι απατεώνες.

Πρώτον, μηχανισμό ειδοποίησης και δράσης που πραγματικά λειτουργεί: όταν χρήστης αναφέρει διαφήμιση, η πλατφόρμα πρέπει να αποφασίσει αιτιολογημένα και να ενημερώσει. Δεύτερον, πλήρη διαφάνεια στις διαφημίσεις: ποιος πλήρωσε, σε ποιον στοχεύει, γιατί τη βλέπει ο συγκεκριμένος χρήστης. Τρίτον, και μόνο για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες (όσες ξεπερνούν τα 45 εκατ. χρήστες στην ΕΕ, όπως Meta, TikTok, Google), ετήσια αξιολόγηση συστημικών κινδύνων, ανάμεσά τους η μαζική διάδοση παράνομων διαφημίσεων (EUR-Lex, Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Δεν υπάρχει υποχρέωση γενικού φιλτραρίσματος. Υπάρχει όμως υποχρέωση να δουλεύουν τα φίλτρα όταν δοκιμάζονται. Όταν η BEUC καταθέτει 900 αναφορές και το 52% αγνοείται, η πλατφόρμα δεν μπορεί πλέον να ισχυρίζεται άγνοια.

Γιατί η διαφήμιση είναι το τέλειο όχημα απάτης

Η σύγχρονη οικονομική απάτη δεν μοιάζει με χακάρισμα. Εμφανίζεται ως πληρωμένη διαφήμιση μέσα σε γνωστή εφαρμογή. Υπόσχεση για επένδυση σε crypto με «εγγυημένη απόδοση». Ψεύτικη ταυτοποίηση γνωστής τράπεζας. Διάσημος που τάχα προτείνει πλατφόρμα συναλλαγών. Ο μηχανισμός είναι ότι ο ίδιος ο χρήστης εγκρίνει τη μεταφορά χρημάτων, οπότε καμία τράπεζα δεν θα την επιστρέψει ως μη εξουσιοδοτημένη (Cinco Días).

Η νομιμοφάνεια του διαφημιστικού χώρου κάνει το κόλπο. Όταν το ψέμα κάθεται δίπλα σε διαφήμιση τράπεζας ή τηλεπικοινωνιακού παρόχου, ο χρήστης δεν έχει λόγο να υποψιαστεί. Η συνολική απάτη σε πληρωμές στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο εκτιμήθηκε σε 4,2 δισ. ευρώ για το 2024 σε κοινή αναφορά της EBA και της ΕΚΤ (Silent Eight). Αρκεί ένα κλάσμα να περνά μέσα από τα feed για να μιλάμε για συστημική ευθύνη.

Πώς γίνεται καταγγελία σε πρόστιμο

Οι καταγγελίες δεν παράγουν αυτόματα ποινή. Ενεργοποιούν διαδικασία. Για τις τρεις πλατφόρμες-κολοσσούς αρμόδια είναι κεντρικά η Κομισιόν. Μπορεί να ξεκινήσει προκαταρκτική αξιολόγηση, να ζητήσει εσωτερικά στοιχεία, να ανοίξει επίσημες έρευνες και, στο τέλος, είτε να δεχθεί δεσμεύσεις διόρθωσης είτε να διαπιστώσει παραβίαση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ήδη τρέχουν έρευνες όπου η διαφημιστική διαφάνεια και ο μετριασμός κινδύνου είναι ο κεντρικός άξονας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Ο χρόνος μέχρι τελική απόφαση μετριέται σε μήνες, συχνά πάνω από έτος. Όμως το μέγεθος της απειλής είναι αυτό που αλλάζει συμπεριφορές. Το πρόστιμο για μη συμμόρφωση φτάνει έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου της πλατφόρμας (auditsocials). Όταν ο αλγόριθμος αποτυγχάνει να κόψει το 27% των εμφανών απατών, το μόνο εργαλείο που απομένει στις ρυθμιστικές αρχές είναι η απειλή να φύγει το 6% των παγκόσμιων εσόδων.