Η Ρουμανία κατέρριψε δύο drones στη Μαύρη Θάλασσα

Δύο ρουμανικά F-16 κατέρριψαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου δύο drones (μη επανδρωμένα αεροσκάφη) που είχαν μπει στον εναέριο χώρο της Ρουμανίας πάνω από τα χωρικά της ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα (Radio România Constanța). Το πρώτο έπεσε στις 18:01, το δεύτερο στις 18:05 (Ρουμανικό υπουργείο Άμυνας). Οι καταρρίψεις ήρθαν μετά από σειρά πληγμάτων σε εμπορικά πλοία, μία ημέρα πριν από τη συζήτηση για τη Μαύρη Θάλασσα στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, το ανώτατο πολιτικό όργανο του ΝΑΤΟ, στις 20 Οκτωβρίου (Radio Romania International). Το επεισόδιο δείχνει τι μπορεί να προστατεύσει ένα κράτος μέσα στα όριά του και τι μένει ακάλυπτο λίγο πιο ανοιχτά.

Τέσσερα λεπτά πάνω από τη Sulina

Τα ρουμανικά ραντάρ εντόπισαν ομάδα στόχων περίπου 120 χιλιόμετρα ανατολικά της Νήσου των Όφεων, με νοτιοδυτική πορεία, και τα δύο F-16 απογειώθηκαν από τη βάση Borcea στις 17:43, τοποθετημένα εκ των προτέρων στην αναμενόμενη πορεία των στόχων, κατά τον υπουργό Άμυνας Radu Miruță (Ρουμανικό υπουργείο Άμυνας). Ο πρώτος στόχος πέρασε στον ρουμανικό εναέριο χώρο στις 17:59· ο δεύτερος μπήκε τη στιγμή που χτυπιόταν ο πρώτος και έπεσε 20 έως 25 χιλιόμετρα από τη Sulina, το λιμάνι στις εκβολές του Δούναβη (Radio România Constanța). Ποιος έδωσε την εντολή βολής και με ποιους κανόνες εμπλοκής δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Δεν ήταν η πρώτη ρουμανική κατάρριψη. Τον Ιούλιο το AP κατέγραψε τρεις καταρρίψεις drones από ρουμανικά μαχητικά μέσα σε τρεις ημέρες, με την τελευταία πάλι πάνω από τα χωρικά ύδατα κοντά στη Sulina. Αυτή τη φορά άλλαξε η κλίμακα: δύο στόχοι στην ίδια επιχείρηση, σε δύο διαφορετικά σημεία, με αεροσκάφη που περίμεναν ήδη στη διαδρομή.

Τι ξέρουμε για τα drones

Το υπουργείο κατέταξε τους στόχους στην οικογένεια Geran, ρωσικής σχεδίασης επιθετικά drones που συγγενεύουν με τα ιρανικά Shahed, drones-καμικάζι που πέφτουν με την εκρηκτική γόμωσή τους πάνω στον στόχο (AGERPRES). Πόρισμα για τα συντρίμμια δεν έχει δημοσιοποιηθεί, και η οικογένεια του όπλου δεν λέει από πού εκτοξεύτηκε, ποιος το χειριζόταν ή πού στόχευε. Ο Miruță μίλησε ειδικότερα για Geran-4, αλλά ακόμη και η περιγραφή του κινητήρα διέφερε ανάμεσα σε εκείνον και το υπουργείο του (AGERPRES).

Από τα 12 μίλια στις εμπορικές διαδρομές

Η κυριαρχία της Ρουμανίας, μαζί με τον εναέριο χώρο, φτάνει έως 12 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης· πιο ανοιχτά, στην ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη), το παράκτιο κράτος έχει κυρίως δικαιώματα στους πόρους, ενώ τα ξένα πλοία κινούνται ελεύθερα και την ευθύνη τους έχει κυρίως το κράτος της σημαίας (Σύμβαση ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας). Τα F-16 έδρασαν στο πρώτο καθεστώς. Οι εμπορικές διαδρομές περνούν σε μεγάλο μέρος τους από το δεύτερο.

Ανοιχτά της Βουλγαρίας, στις 6 και στις 13 Οκτωβρίου, χτυπήθηκαν τέσσερα εμπορικά πλοία και τα δύο βυθίστηκαν (To Brief). Στις 14 και 15 Οκτωβρίου πήραν φωτιά κοντά στη Sulina τα Yara J και Wine Trader, με το δεύτερο να μετρά, κατά τον νεότερο απολογισμό, επτά αγνοούμενους (BBC). Για το Yara J ούτε η ρουμανική ηγεσία συμφωνεί: ο πρόεδρος Nicușor Dan το απέδωσε σε drone, ενώ ο Miruță είπε ότι το στρατιωτικό ραντάρ δεν κατέγραψε drone προς το πλοίο (Ρουμανικό υπουργείο Άμυνας).

Τεχνικό στοιχείο που να συνδέει τα drones της 17ης Οκτωβρίου με τα πλήγματα στα πλοία δεν έχει δημοσιοποιηθεί, και δεν εντοπίστηκε ρωσική δήλωση για τις καταρρίψεις. Για τα πλοία, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα υποστήριξε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για εμπλοκή κάποιας πλευράς (TASS, RBC).

Το διακύβευμα μετριέται σε φορτία: από το 2023 ο ουκρανικός θαλάσσιος διάδρομος έχει μεταφέρει περίπου 209 εκατομμύρια τόνους (Ukrainavi). Αυτό εξηγεί γιατί κάθε πλήγμα σε πλοίο βαραίνει, χωρίς να σημαίνει ότι όλα τα πλοία που χτυπήθηκαν ανήκαν στον διάδρομο.

Η προστασία τους δεν μπορεί απλώς να ανατεθεί στους μεγάλους στόλους της Συμμαχίας. Η Σύμβαση του Μοντρέ του 1936, που ρυθμίζει τη διέλευση πολεμικών πλοίων από τα Τουρκικά Στενά, περιορίζει ιδιαίτερα την παρουσία μη παράκτιων στόλων στη Μαύρη Θάλασσα (κείμενο Σύμβασης Μοντρέ). Το βάρος πέφτει έτσι σε Ρουμανία, Βουλγαρία και Τουρκία, με την Άγκυρα να συζητά παράλληλα με Μόσχα και Κίεβο περιορισμό των επιθέσεων σε πλοία με πολιτικά φορτία (Medyascope).

Τι θα εξετάσει το ΝΑΤΟ

Η Ρουμανία ζήτησε τη συνεδρίαση μετά τις επιθέσεις στα πλοία, με ατζέντα την άμυνα, την αποτροπή και την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, χωρίς δημοσιευμένο κατάλογο μέτρων (POLITICO). Το Συμβούλιο αποφασίζει με συναίνεση όλων, και στο τραπέζι κάθεται και η Ελλάδα, που καταδίκασε τα πλήγματα στις 14 Οκτωβρίου επικαλούμενη το Δίκαιο της Θάλασσας (ΕΡΤ).

Πρόσθετη επιτήρηση, εξοπλισμός κατά των drones και κοινή διοίκηση των παράκτιων συμμάχων παραμένουν προτάσεις (POLITICO). Ο Dan είπε ότι η Ρουμανία δεν ζήτησε διαβουλεύσεις βάσει του Άρθρου 4 (όταν ένα μέλος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του), ενώ το Άρθρο 5 για τη συλλογική άμυνα δεν είναι προς ενεργοποίηση (Radio Romania International).

Στις 18:05 η Ρουμανία έδειξε ότι μπορεί να κλείσει τον δικό της ουρανό. Από τους συμμάχους ζητά να προστατευθούν πλοία σε νερά όπου η κυριαρχία της δεν φτάνει.