Η Ρωσία κατηγορεί για τρομοκρατία τον ιδρυτή του Telegram

Τα 43,5 δισ. ρούβλια που έδωσε το ρωσικό κράτος μέσα στο 2025 στη VK για να στήσει τον δικό του «εθνικό» messenger, το MAX, δεν είναι τυχαίο ποσό (The Moscow Times). Την ίδια στιγμή που χρηματοδοτεί τον δικό του δίαυλο επικοινωνίας, η Μόσχα κυνηγά ποινικά τον άνθρωπο που έχτισε τον βασικό ανταγωνιστή του. Στις 29 Ιουλίου η ρωσική υπηρεσία ασφαλείας, η FSB, απήγγειλε στον Πάβελ Ντούροφ, ιδρυτή του Telegram, κατηγορία για συνδρομή σε τρομοκρατία και τον έθεσε σε διεθνή καταζήτηση (AP, Interfax). Για τους πάνω από 80 εκατομμύρια Ρώσους χρήστες, που έχουν ήδη χάσει Facebook, Instagram και πλέον WhatsApp (To Brief), η δίωξη είναι το επόμενο βήμα προς μια επικοινωνία που ελέγχει το ίδιο το Κρεμλίνο.

Το MAX δεν είναι απλώς άλλη μια εφαρμογή. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε τον Ιούνιο 2025 τον νόμο που το ορίζει ως εθνική πλατφόρμα: ενώνει μηνύματα, ταυτοποίηση, ηλεκτρονική υπογραφή και πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες (Consultant). Από την 1η Σεπτεμβρίου 2025 είναι υποχρεωτικά προεγκατεστημένο σε κάθε συσκευή που πωλείται στη Ρωσία. Και η κυβέρνηση έβαλε στόχο ως το 2030 όλες οι εργασιακές επικοινωνίες των δημοσίων υπαλλήλων να περνούν αποκλειστικά από αυτό (ru.themoscowtimes.com). Το κρίσιμο: το MAX δεν έχει δημόσιο έλεγχο ασφαλείας, αποθηκεύει τα δεδομένα σε ρωσικούς διακομιστές και μπορεί να τα παραδώσει στις αρχές κατόπιν αιτήματος (SecurityLab).

Η κατηγορία της «τρομοκρατίας»

Το ρωσικό αφήγημα είναι ότι το Telegram λειτουργεί ως υποδομή του ουκρανικού υβριδικού πολέμου μέσα στη Ρωσία. Η FSB ισχυρίζεται ότι ουκρανικές υπηρεσίες χρησιμοποίησαν ένα bot γνωριμιών για να παγιδεύουν και να εκβιάζουν νεαρούς, σπρώχνοντάς τους σε εμπρησμούς και δολιοφθορές. Μιλά για 46 συλληφθέντες από τον Ιούλιο 2025 (Meduza). Δημόσιο ίχνος υπάρχει για τις συλλήψεις. Δεν δημοσιοποιήθηκε όμως κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι τους καθοδηγούσε το Κίεβο, ούτε ότι η διοίκηση του Telegram γνώριζε τις επιχειρήσεις και τις διευκόλυνε συνειδητά.

Εδώ βρίσκεται το κόλπο. Το άρθρο 205.1 του ρωσικού Ποινικού Κώδικα είναι τόσο πλατύ, ώστε η απλή «μη αφαίρεση» ενός καναλιού να μεταφράζεται σε ποινική «διευκόλυνση» τρομοκρατίας. Με αυτό το πρόσχημα η Μόσχα νομιμοποιεί την πίεση στο Telegram και σπρώχνει τους χρήστες προς το MAX. Το Κίεβο, από την πλευρά του, αντιστρέφει την κατηγορία: η ουκρανική αστυνομία αναφέρει ότι το 82% των εξιχνιασμένων τρομοκρατικών ενεργειών στη χώρα έγιναν από άτομα που στρατολόγησαν Ρώσοι μέσω Telegram (Detector Media).

Και όμως, το Telegram δεν είναι κλειστό σαν το Signal. Οι συνηθισμένες συνομιλίες αποθηκεύονται στους διακομιστές της εταιρείας και δεν έχουν κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, δηλαδή δεν είναι ορατές μόνο στον αποστολέα και τον παραλήπτη. Πλήρη προστασία έχουν μόνο οι λεγόμενες «μυστικές συνομιλίες», που πρέπει να τις ανοίξει ρητά ο χρήστης (Telegram FAQ). Μια πλατφόρμα με δημόσια κανάλια έχει, λοιπόν, πραγματικά σημεία ελέγχου. Γι' αυτό οργανώσεις όπως η Amnesty διαβάζουν τη ρωσική πίεση όχι ως στοχευμένη επιβολή νόμου, αλλά ως μοχλό γενικής επιτήρησης (Amnesty).

Το «διεθνές ένταλμα» είναι κυρίως εργαλείο εντυπώσεων. Ο Ντούροφ έχει γαλλική υπηκοότητα και ξεχωριστή, ανοιχτή δικαστική υπόθεση στη Γαλλία, που τον Νοέμβριο 2025 του είχε άρει την απαγόρευση εξόδου (France 24). Ο γαλλικός Κώδικας Ποινικής Δικονομίας απαγορεύει την έκδοση Γάλλων πολιτών και τις διώξεις πολιτικού χαρακτήρα (Legifrance). Ακόμη και μια «κόκκινη αγγελία» της Ιντερπόλ δεν είναι ένταλμα σύλληψης, ενώ το καταστατικό της φιλτράρει τις πολιτικές διώξεις (INTERPOL). Ρωσικές πηγές παραδέχθηκαν ότι η διεθνής καταζήτηση ήταν ακόμη «σε διαδικασία» (Lenta).

Η Μόσχα ξέρει ότι δεν θα βάλει χέρι στον Ντούροφ. Ο στόχος δεν είναι ο ίδιος, αλλά η πλατφόρμα και οι 80 εκατομμύρια χρήστες της. Όσο ο ιδρυτής χαρακτηρίζεται τρομοκράτης, τόσο ευκολότερα δικαιολογείται η επόμενη επιβράδυνση, το επόμενο μπλοκάρισμα, η επόμενη σπρωξιά προς το κρατικό MAX. Το ένταλμα μοιάζει με κατηγορητήριο κατά ενός ανθρώπου. Στην πράξη είναι διαφημιστικό φυλλάδιο για τον messenger που το Κρεμλίνο πλήρωσε 4 δισ. ρούβλια για να χτίσει.