Ο Ράμα πληρώνει την αστυνομία πριν κριθούν οι καταγγελίες

Την έβδομη ημέρα των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην Αλβανία, το υπουργικό συμβούλιο του Έντι Ράμα ενέκρινε μπόνους 269.120 λεκ, περίπου 2.500 ευρώ, για καθέναν από 2.750 αστυνομικούς: συνολικά περίπου 740 εκατομμύρια λεκ από το αποθεματικό του προϋπολογισμού (Κυβέρνηση Αλβανίας, Top Channel). Τη λίστα των δικαιούχων θα τη συντάξει η ίδια η αστυνομία, την ώρα που η εισαγγελία εξετάζει καταγγελίες για αστυνομική βία. Είναι η πρώτη χειροπιαστή παροχή της κυβέρνησης μέσα στην κρίση, και δεν πηγαίνει στους φοιτητές.

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 13/10 από φοιτητές που ζητούσαν φθηνότερες σπουδές, καλύτερα πανεπιστήμια και δουλειές. Γρήγορα έγιναν αίτημα παραίτησης της κυβέρνησης (Le Monde), το οποίο ο Ράμα αποκλείει (To Brief). Το μπόνους το προανήγγειλε ο ίδιος στις 19/10, σε συνάντηση με την ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών και της αστυνομίας, ως αναγνώριση της υπηρεσίας στην «πρώτη γραμμή» (Top Channel).

Η απόφαση, που πρότεινε ο υπουργός Εσωτερικών Ερβίν Ντέμο, αιτιολογεί την πληρωμή με την «αυξημένη εμπλοκή» των αστυνομικών στη δημόσια τάξη (Κυβέρνηση Αλβανίας). Το επιχείρημα έχει υλικό πίσω του: ο σωρευτικός απολογισμός του υπουργείου Υγείας, όπως τον μετέδωσε η DW, μετρούσε έως τις 19/10 310 τραυματίες, ανάμεσά τους 191 αστυνομικούς, 88 διαδηλωτές και 31 περαστικούς (DW). Οι δικαιούχοι πάντως είναι περίπου δεκατέσσερις φορές περισσότεροι από τους τραυματισμένους αστυνομικούς. Η απόφαση επιβραβεύει τη βάρδια, όχι το τραύμα, και η απλούστερη ανάγνωση είναι ότι μια κυβέρνηση υπό πίεση στον δρόμο εξασφαλίζει πρώτα τη συνοχή του μηχανισμού που την προστατεύει.

Ποιος γράφει τη λίστα

Η απόφαση αναθέτει στη Γενική Διεύθυνση της Αστυνομίας να καταρτίσει την ονομαστική λίστα με βάση δικαιολογητικά έγγραφα, χωρίς να ορίζει δημόσια κριτήρια ή κανόνα για όσους ελέγχονται (Κυβέρνηση Αλβανίας). Η κυβερνητική ανάρτηση προηγείται της επίσημης δημοσίευσης, και ως σήμερα δεν έχει εντοπιστεί καταχώριση στην Fletorja Zyrtare, την αλβανική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Το σώμα που γράφει τη λίστα έχει ανοιχτούς φακέλους. Επτά στελέχη του βρίσκονται σε διαθεσιμότητα (ABC News Albania), και την ημέρα της απόφασης η Εισαγγελία Τιράνων άνοιξε έρευνες για τον τραυματισμό δύο νεαρών διαδηλωτών (RTSH). Η Ένωση Δημοσιογράφων Αλβανίας αποδίδει 29 από τα 32 περιστατικά κατά δημοσιογράφων της πρώτης εβδομάδας σε αστυνομικούς ή σε πρόσωπα που θεωρεί αστυνομικούς (Reporter.al). Κανένα από αυτά δεν είναι πόρισμα. Δεν έχει όμως δημοσιοποιηθεί αν κάποιος από τους επτά βρίσκεται ανάμεσα στους 2.750.

Τι πήραν οι φοιτητές

Στους φοιτητές η κυβέρνηση δεν έχει βάλει ακόμη τίποτα υλικό στο τραπέζι. Η υπουργός Παιδείας Μιρέλα Κουμπάρο δήλωσε στις 19/10 ανοιχτή σε διάλογο, χωρίς να ορίσει συνάντηση ή ατζέντα (RTSH). Το μόνο πρόγραμμα για φοιτητές, δάνεια για περίπου 500 από αυτούς, είχε ανακοινωθεί στις 12/10, μία μέρα πριν ξεκινήσουν οι πορείες (Vizion Plus).

Την ημέρα του μπόνους, ο Ράμα υποσχέθηκε επιβραβεύσεις στους αστυνομικούς και τιμωρίες στους φοιτητές που εμπλέκονται σε βία. Απέδωσε επίσης τις αναταραχές σε Ρωσία, Ιράν και ξένα δίκτυα στα κοινωνικά μέσα, χωρίς να παρουσιάσει ελέγξιμα στοιχεία (Reporter.al). Την επομένη, πανεπιστημιακοί συγκεντρώθηκαν μπροστά στο Πολυτεχνείο για να στηρίξουν τους φοιτητές (Balkanweb).

Η κρίση αγγίζει έτσι και την ενταξιακή πορεία της χώρας. Στις 18/10, μία μέρα πριν από το μπόνους, η Κομισιόν καταδίκασε τους εμπρησμούς και τις επιθέσεις, αλλά ζήτησε από τις αρχές αντίδραση νόμιμη και αναλογική (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η ΕΕ έχει συνδέσει τον ρυθμό των συνομιλιών με την Αλβανία με το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα. Πάγωμα έρχεται μόνο μετά από αξιολόγηση σοβαρής ή επίμονης οπισθοδρόμησης (Συμβούλιο ΕΕ). Ένα μπόνους δεν ενεργοποιεί τίποτα αυτόματα, μπορεί όμως να ζυγιστεί σε αυτή την αξιολόγηση, όπου λόγο έχει και η Αθήνα, αφού η προσχώρηση απαιτεί ομοφωνία των κρατών μελών (EUR-Lex).

Η Γενική Διεύθυνση της Αστυνομίας και ο Ερβίν Ντέμο οφείλουν μία απάντηση πριν από την πρώτη πληρωμή: αποκλείει η διαθεσιμότητα ή μια εκκρεμής έρευνα έναν αστυνομικό από τα 2.500 ευρώ, ή όχι; Αν η λίστα σιωπά, η Αλβανία μπορεί να πληρώσει αστυνομικούς υπό έρευνα πριν αποφανθεί η εισαγγελία ή αξιολογήσουν οι Βρυξέλλες.