Ράλι 80% στα λιπάσματα: Υπερκέρδη για την πολυεθνική Yara, διπλή ελληνική αδράνεια

Τα 913 εμπορικά πλοία που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο μετέφεραν, μεταξύ άλλων, το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων (To Brief). Δύο μήνες μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ, το κενό αυτό βρήκε τον πρώτο μεγάλο νικητή του.

Στις 24 Απριλίου, η νορβηγική Yara, ο μεγαλύτερος παραγωγός αζωτούχων λιπασμάτων στη Δύση, ανακοίνωσε EBITDA $896 εκατ. για το πρώτο τρίμηνο του 2026, αύξηση +40,3% σε σχέση με πέρυσι (Yara). Επτά ημέρες αργότερα, ο διευθύνων σύμβουλός της Σβέιν Τόρε Χόλσετερ προειδοποιούσε στο BBC ότι 10 δισεκατομμύρια γεύματα την εβδομάδα κινδυνεύουν παγκοσμίως, καθώς λείπουν ήδη 500.000 τόνοι αζώτου από την παραγωγή (BBC/TBS News). Οι δύο ανακοινώσεις είναι το ίδιο γεγονός από δύο γωνίες.

Η τιμή της ουρίας έχει εκτοξευθεί +80% από τον Φεβρουάριο, με την Παγκόσμια Τράπεζα να προβλέπει αύξηση +60% για το 2026 (World Bank/Ecofin). Η Yara τρέχει την παραγωγή στο πλήρες δυναμικό και δεν κάνει hedging στις τιμές αερίου, εκμεταλλεύεται ακριβώς αυτό που η ίδια χαρακτηρίζει «κρίση επισιτιστικής ασφάλειας».

Ο πόλεμος προσφορών

Η αγορά, όταν στενεύει, εξυπηρετεί τον πλειοδότη. Στην Ταϊλάνδη, το σακί ουρίας πέρασε από 800 σε 1.400 baht μέσα σε εβδομάδες, και χιλιάδες αγρότες εγκαταλείπουν τη σπορά ρυζιού. Στις γειτονικές Φιλιππίνες, το υπουργείο Γεωργίας μιλά για πτώση παραγωγής έως 50%. Ταυτόχρονα, εμπορικοί οίκοι κλειδώνουν forward contracts για ΕΕ και Ινδία, χώρες που μπορούν να πληρώσουν προκαταβολικά τις νέες τιμές. Η Αιθιοπία, που εισάγει το 100% των λιπασμάτων της, μένει εκτός της δημοπρασίας. Το 80% των λιπασμάτων της υποσαχάριας Αφρικής εισάγεται, και το WFP εκτιμά ότι 45 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι θα οδηγηθούν σε οξεία πείνα έως τον Ιούνιο, φτάνοντας τους 363 εκατομμύρια (WFP) (ISS Africa).

Η ελληνική σιωπή

Η Ελλάδα κατέχει μη-μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Στις 7 Απριλίου ψήφισε υπέρ του ψηφίσματος για τον Ορμούζ, με μοναδικό επιχείρημα τη ναυτιλιακή ασφάλεια. Καμία αυτοτελής δήλωση για την επισιτιστική κρίση της Αφρικής (greeceforunsc.mfa.gr). Η Hellenic Aid διέθεσε το 2025 EUR 1,3 εκατ. για WFP/FAO/UNICEF, ενώ η συνολική αναπτυξιακή βοήθεια παραμένει στο 0,13% του ΑΕΠ, ένα πέμπτο του στόχου ΟΗΕ (Hellenic Aid).

Η ίδια αδράνεια που δείχνει η Αθήνα στη Νέα Υόρκη, αποτυπώνεται και στον θεσσαλικό κάμπο. Η εξαγγελθείσα επιδότηση 15% στα λιπάσματα παραμένει στα χαρτιά: η πλατφόρμα της ΑΑΔΕ δεν έχει ανοίξει, καμία αίτηση δεν έχει υποβληθεί, καμία εκταμίευση δεν έχει γίνει. Αναμένεται για τον Ιούνιο, όταν η σπορά θα έχει τελειώσει (NewsIT). Οι αγρότες πληρώνουν εξ ολοκλήρου σήμερα και περιμένουν επιστροφή 15% επί τιμών που έχουν ανέβει 50%.

Το παράδοξο της Yara δείχνει πώς δουλεύει η αγορά όταν δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός κατανομής πέρα από την αγοραστική δύναμη. Και είναι ακριβώς εκεί που μια κυβέρνηση με έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας θα είχε λόγο να μιλήσει.