Πυρκαγιά στην Αλμερία: οι νεκροί έφυγαν από λάθος διαδρομή

Στη νότια Ισπανία, τη νύχτα της 9ης προς 10η Ιουλίου, η φωτιά που έτρεξε πάνω από τους οικισμούς Los Gallardos και Bédar άφησε 11 έως 12 νεκρούς (The Star/Reuters, RTE). Η πιο σκληρή λεπτομέρεια δεν είναι ο αριθμός, αλλά το πού βρέθηκαν. Οι περισσότεροι δεν πέθαναν στα σπίτια τους. Πέθαναν προσπαθώντας να φύγουν.

Την ίδια ώρα, στο Bédar, ένας κάτοικος είδε τις φλόγες να σταματούν λίγο πριν φτάσουν στο σπίτι του. Οι αρχές λένε ότι εκεί οι φλόγες τελικά δεν έπληξαν τις κατοικίες «στις περισσότερες περιπτώσεις» (The Straits Times). Αυτή είναι η αντίφαση στον πυρήνα της τραγωδίας. Όσοι έμειναν, ως επί το πλείστον γλίτωσαν. Όσοι μπήκαν στο αυτοκίνητο για να ξεφύγουν, εγκλωβίστηκαν.

Είναι η αντίδραση που όλοι θα είχαμε. Βλέπεις καπνό, μπαίνεις στο αυτοκίνητο, πατάς γκάζι. Το ένστικτο λέει «απομακρύνσου». Σε μια πυρκαγιά που τρέχει, όμως, αυτό το ένστικτο μπορεί να σκοτώσει.

Γιατί η φυγή έγινε παγίδα

Η επίσημη ανασύνθεση, όπως τη μετέφερε ο επικεφαλής εκτάκτων αναγκών της Ανδαλουσίας Antonio Sanz, είναι στεγνή. Ελήφθη απόφαση να χρησιμοποιηθεί «άλλη διαδρομή, όχι η συνιστώμενη για εκκένωση», και η αναζήτηση διεξόδου μέσα από μια ξηρή κοίτη ποταμού «αποδείχθηκε παγίδα» (The Straits Times). Επτά θύματα βρέθηκαν αφού είχαν εγκαταλείψει τα οχήματά τους και προχωρούσαν πεζή σε μονοπάτι εκτός του σχεδίου εκκένωσης (The Irish Times).

Η ξηρή κοίτη δεν είναι τυχαία λεπτομέρεια. Ένα ρέμα χωρίς νερό λειτουργεί σαν καμινάδα. Μαζεύει τον καπνό και τη θερμότητα και τα σπρώχνει προς τα πάνω, ενώ η ξερή βλάστηση στις όχθες τροφοδοτεί τις φλόγες. Ένας δρόμος που μοιάζει «κατηφορικός προς την ακτή» μπορεί μέσα σε λεπτά να γίνει διάδρομος υπερθέρμανσης, τη στιγμή που το μέτωπο αλλάζει κατεύθυνση. Το αυτοκίνητο, που έμοιαζε σωτηρία, γίνεται μεταλλικό κλουβί μέσα σε αέρα που δεν αναπνέεται.

Οι οδηγίες, εξάλλου, δεν ήταν ίδιες για όλους. Σε κατοίκους των ορεινών ζωνών πάνω από το Los Gallardos συστήθηκε εκκένωση από συγκεκριμένη διαδρομή. Σε πολλούς κατοίκους του Bédar ειπώθηκε να μείνουν στα σπίτια τους, ή τους δόθηκε επιλογή ανάμεσα σε παραμονή και μια συνιστώμενη έξοδο, επειδή η φωτιά ήταν ήδη πολύ κοντά και οι δρόμοι θεωρούνταν αδιάβατοι (India Today). Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, ο Sanz υποστηρίζει ότι η επιλογή της παραμονής απέτρεψε χειρότερη κατάσταση, πρόκειται όμως για πρώιμη εκτίμηση, όχι για τελικό απολογισμό ζημιών.

Το μάθημα δεν είναι «μην εκκενώνεστε ποτέ». Είναι ότι μια οδηγία κρίσης αξίζει μόνο αν είναι συγκεκριμένη, έγκαιρη και ξεκάθαρη για το ποια διαδρομή παραμένει ανοιχτή. Αλλιώς ο καθένας αποφασίζει μόνος του, με τον πανικό οδηγό.

Τι μένει αναπάντητο

Οι αρχές θεωρούν ότι σχεδόν όλοι οι νεκροί ήταν αλλοδαποί, σε μια περιοχή δημοφιλή σε Βρετανούς, Γάλλους και Βέλγους (IOL). Ωστόσο, κανένα δημόσιο στοιχείο δεν επιβεβαιώνει ότι η γλώσσα ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας. Δεν έχει τεκμηριωθεί ούτε αν στάλθηκαν πολυγλωσσικά μηνύματα μέσω 112, ούτε ποιο κανάλι ειδοποίησης χρησιμοποιήθηκε για κάθε οικισμό (ProtoThema English). Ανοιχτή μένει και η αιτία. Η αρχική εκδοχή για πτώση ηλεκτρικού καλωδίου σε ξερή βλάστηση αμφισβητήθηκε από την Endesa, που δήλωσε ότι το καλώδιο δεν είχε τάση (The Irish Times).

Μέχρι τις 10 Ιουλίου η επιχείρηση είχε περάσει από κατάσβεση σε αναζήτηση νεκρών και αγνοουμένων: πάνω από 150 κλήσεις πολιτών, περίπου 3.150 εκτάρια στάχτη, γύρω στους 150 πυροσβέστες στο μέτωπο (IOL, Channel NewsAsia).

Και στην άκρη της λάθος διαδρομής, τα αυτοκίνητα που είχαν φύγει για να σωθούν: καμμένα, σταματημένα, γεμάτα καπνό και θερμότητα.