Ψηφιακό ευρώ το 2029 με πλαφόν 5.000€ απέναντι στις Visa και Mastercard

Το 70% των ευρωπαϊκών ψηφιακών συναλλαγών περνάει σήμερα από αμερικανικά δίκτυα, κυρίως Visa και Mastercard (European Business Magazine). Κάθε φορά που κάποιος πατά κάρτα στην Αθήνα, τα δεδομένα της αγοράς του ταξιδεύουν σε αμερικανικούς διακομιστές, ο έμπορος πληρώνει προμήθεια, και η Ευρώπη δεν ελέγχει τίποτα. Η ΕΚΤ θέλει να αλλάξει αυτό με το ψηφιακό ευρώ: ψηφιακά μετρητά, εκδομένα απευθείας από την κεντρική τράπεζα, με στόχο κυκλοφορία το 2029 (ECB).

Η λογική είναι αμυντική. Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, η Visa και η Mastercard ανέστειλαν τις λειτουργίες τους εκεί μέσα σε ώρες. Αποφάσεις ιδιωτικών αμερικανικών εταιρειών, υπό πίεση κυρώσεων, έκοψαν μια ολόκληρη χώρα από τις πληρωμές. Αυτό ήταν το stress test που έδειξε στην Ευρώπη πόσο εκτεθειμένη είναι.

Γιατί βάζει πλαφόν στα €3.000-5.000

Το ψηφιακό ευρώ θα αποθηκεύεται σε chip στο κινητό ή σε κάρτα, θα λειτουργεί χωρίς internet μέσω NFC (η τεχνολογία του ανέπαφου) και θα είναι απαίτηση απευθείας στην ΕΚΤ, όχι στην εμπορική τράπεζα σου (ECB). Αυτό σημαίνει ότι είναι ασφαλέστερο από την κατάθεση: αν η τράπεζά σου κλείσει, τα ψηφιακά ευρώ δεν χάνονται.

Γι' αυτό ακριβώς η ΕΚΤ βάζει όρια κατοχής €3.000-5.000 ανά άτομο (ECB). Χωρίς αυτά, σε κάθε τραπεζική κρίση οι καταθέτες θα μετέφεραν τα χρήματά τους στο ψηφιακό ευρώ με ένα κλικ, αδειάζοντας τις εμπορικές τράπεζες σε λεπτά. Μελέτη της BIS (της «κεντρικής τράπεζας των κεντρικών τραπεζών») δείχνει ότι ακόμα και αυτά τα όρια μπορεί να μην αρκούν: η ταχύτητα φυγής καταθέσεων αυξάνεται δραματικά όταν δεν χρειάζεται ουρά στο ΑΤΜ (BIS).

Στις offline πληρωμές, η ΕΚΤ υπόσχεται πλήρη ανωνυμία. Στις online, η κατάσταση είναι διαφορετική: οι συναλλαγές θα είναι ψευδώνυμες (pseudonymous). Η ΕΚΤ δεν θα βλέπει το όνομά σου, αλλά θα βλέπει μοτίβα. Αν κάποιος αγοράζει καφέ κάθε πρωί στις 8:00 στο ίδιο μαγαζί δίπλα στο γραφείο του, τα μεταδεδομένα (ώρα, τοποθεσία, ποσό) αρκούν για να τον ταυτοποιήσουν, ακόμα κι αν δεν εμφανίζεται πουθενά το ΑΦΜ του.

Το κινητό που δεν ανοίγει

Το νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται εντός 2026, πιλοτική δοκιμή το 2027, πρώτη κυκλοφορία 2029. Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, η Ευρώπη θα έχει κάτι που οι ΗΠΑ αρνήθηκαν (η Γερουσία ψήφισε 89-10 κατά) και η Κίνα ήδη τρέχει. Μένει όμως ένα πρακτικό πρόβλημα. Οι offline πληρωμές απαιτούν πρόσβαση στο secure element του τηλεφώνου, ένα κλειστό chip ασφαλείας. Η Apple αρνείται να ανοίξει το δικό της σε τρίτους. Πρακτικά, η βασική υπόσχεση του ψηφιακού ευρώ (πληρωμές σαν μετρητά, χωρίς ίχνος) δεν λειτουργεί σε iPhone, τουλάχιστον προς το παρόν. Η Ευρώπη χτίζει ψηφιακό νόμισμα για να ξεφύγει από τα αμερικανικά δίκτυα πληρωμών. Το hardware που θα το τρέξει το ελέγχει το Cupertino.