Το ψηφιακό χωνί που όπλισε το Σαν Ντιέγκο

Ο Αμίν Αμπντουλάχ είδε πρώτος την απειλή. Πρόλαβε να ανταλλάξει πυρά, να δώσει εντολή lockdown από τον ασύρματο και να καθυστερήσει τους δύο ένοπλους αρκετά ώστε να μη φτάσουν στους χώρους όπου βρίσκονταν περίπου 140 παιδιά. Πέθανε εκεί, μαζί με τον Μανσούρ Καζίχα και τον Ναντίρ Αουάντ. Η αστυνομία του Σαν Ντιέγκο είπε πως «χωρίς αμφιβολία» έσωσε ζωές (KPBS, Rev).

Οι δράστες ήταν δύο έφηβοι, που βρέθηκαν νεκροί από φαινομενικά αυτοπροκαλούμενα τραύματα. Σύμφωνα με το FBI, είχαν γνωριστεί και ριζοσπαστικοποιηθεί διαδικτυακά, ενώ η υπόθεση διερευνάται ως έγκλημα μίσους (CBS News, VPM/NPR). Στις σκηνές βρέθηκε ένα 75σέλιδο μανιφέστο με ναζιστικές αναφορές και ισλαμοφοβικό περιεχόμενο (ADL). Αυτά τα ευρήματα είναι που μας αναγκάζουν να κοιτάξουμε τις πλατφόρμες.

Πώς λειτουργεί το χωνί

Η ριζοσπαστικοποίηση λειτουργεί ως διαδικασία τριών επιπέδων, που τα δεδομένα την περιγράφουν με κλινική επανάληψη.

Πρώτο στάδιο, η ράμπα. TikTok, Instagram, YouTube, X και περιβάλλοντα κοντά στο gaming λειτουργούν ως είσοδος. Ο έφηβος εκτίθεται σε επιθετικό χιούμορ, memes, μισογυνιστικά αστεία, αντι-μειονοτικό λόγο που παρουσιάζεται ως «προβοκάτσια». Ο αλγόριθμος, όχι κάποιος στρατολόγος, κάνει την αρχική σύνδεση: ένα κλικ οδηγεί σε δέκα παρόμοια. Έρευνα του GNET κατέγραψε 12χρονους σε παιχνίδια εποχής Β' Παγκοσμίου στο Roblox, όπου μεγαλύτεροι παίκτες χρησιμοποιούσαν ναζιστικά σύμβολα για να χτίσουν εμπιστοσύνη, πριν τους προσκαλέσουν αλλού (GNET).

Δεύτερο στάδιο, η λέσχη. Η συζήτηση μετακινείται σε κλειστούς χώρους: Discord servers, Telegram channels, ιδιωτικά φόρουμ. Εκεί χτίζεται κοινότητα, ιδιωτική γλώσσα και πίεση συνομηλίκων. Το γκρουπ γίνεται κοινωνικό άγκυρο: μέσα του, η ακραία θέση είναι πια το κανονικό. Όποιος διστάζει χάνει στάτους, όποιος ανεβάζει την ένταση κερδίζει αναγνώριση (DW).

Τρίτο στάδιο, οι «influencers». Οι προηγούμενοι δράστες λειτουργούν ως πρότυπα. Το πρωτότυπο είναι το Christchurch το 2019: ο επιτιθέμενος χτύπησε δύο τεμένη με ζωντανή κάμερα στο κράνος του, αφήνοντας πίσω μανιφέστο γεμάτο gaming references. Η επίθεση καθιέρωσε την τριπλέτα συμβολικός στόχος, κάμερα, μανιφέστο ως φόρμουλα (Christchurch Royal Commission). Λίγους μήνες αργότερα, στη γερμανική πόλη Χάλε, ένας 27χρονος προσπάθησε να εισβάλει σε συναγωγή ενώ έκανε livestream στο Twitch, αντιγράφοντας ρητά τη δομή (DW).

Γιατί livestreaming

Το livestream είναι το ίδιο το προϊόν. Ο δράστης θέλει υλικό που θα κυκλοφορήσει, θα κοπεί σε clips, θα γίνει σύμβολο μέσα στην κοινότητα και θα προσκαλέσει τον επόμενο μιμητή. Το έγκλημα μετατρέπεται σε media event με ενσωματωμένη στρατολόγηση (ADL).

Οι πλατφόρμες έχουν εργαλεία. Το hash-matching εμποδίζει το ίδιο αρχείο να ξανανέβει. Τα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης του GIFCT, ένα είδος διαπλατφορμικής ανταλλαγής σημάτων, συντονίζουν την αντίδραση πολλών εταιρειών μέσα σε ώρες (GIFCT). Όμως αυτά πιάνουν το αρχείο, όχι την ιδεολογία. Όταν το βίντεο του Christchurch αφαιρέθηκε εκατομμύρια φορές, επανεμφανίστηκε ως animation, ως gaming mod, ως μουσικό remix. Μαζικά takedowns και απαγορεύσεις συχνά απλώς μετακινούν τη συζήτηση από το ορατό προς το κλειστό (Lowy Institute).

Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο

Από το Christchurch ως το Σαν Ντιέγκο, η ίδια ραχοκοκαλιά: διαδικτυακή κοινωνικοποίηση, αντιγραφή προηγούμενων, μανιφέστο και livestream ως συμβολική επικοινωνία, ιδεολογική συρραφή ισλαμοφοβίας, αντισημιτισμού και accelerationism (της ιδεολογίας που επιδιώκει την επιτάχυνση της κοινωνικής κατάρρευσης), στόχοι με συμβολικό βάρος για μειονότητες. Η υπόθεση του Σαν Ντιέγκο έχει μια ιδιαιτερότητα: οι δράστες ήταν εξαιρετικά νέοι και τα μίση φαίνεται να επικαλύπτονται (Durango Herald/AP). Αλλά το χωνί που τους έφερε εκεί δεν είναι καινούργιο. Είναι το ίδιο χωνί, ένα σκαλί χαμηλότερα σε ηλικία κάθε φορά.

Ο Αμπντουλάχ κέρδισε λίγα δευτερόλεπτα μέσα στο τέμενος. Το ζήτημα είναι πόσα χρόνια χάθηκαν online, σε δύο παιδικά δωμάτια, πριν εκείνη η πόρτα ανοίξει.