Ψευδοθεραπείες καρκίνου: Το ευρωπαϊκό κύκλωμα των 240 εκατ. με αποθήκες στην Αττική

Το νούμερο είναι €240 εκατομμύρια. Τόσες συναλλαγές εκτιμά η Eurojust ότι πέρασαν από ένα διασυνοριακό κύκλωμα που πουλούσε πάνω από 400 μη αδειοδοτημένα συμπληρώματα ως «θεραπείες» για καρκίνο, διαβήτη και καρδιοπάθειες, με ελληνική εμπλοκή σε αποθήκες logistics της Αττικής (Eurojust). Λειτουργούσε από το 2019. Χρειάστηκαν έξι χρόνια και έξι χώρες για να σταματήσει.

Στις 12 Μαΐου, αρχές σε Βουλγαρία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Μολδαβία εκτέλεσαν 113 έρευνες, μπλόκαραν 196 sites στη Ρουμανία και πάγωσαν περιουσιακά στοιχεία €1,8 εκατ. στην Πολωνία (Brussels Times). Η κεντρική αποθήκη ήταν στη Βουλγαρία· στη Ρουμανία βρέθηκαν περίπου 250.000 κουτιά και φιαλίδια με μέση τιμή πώλησης €35 το τεμάχιο (BTA).

Η αρχιτεκτονική της εξαπάτησης

Το κύκλωμα δούλευε σε τέσσερα επίπεδα, όπως περιγράφει η ρουμανική DIICOT: εταιρείες-βιτρίνες με τραπεζικούς λογαριασμούς για να ροκανίζουν τις πληρωμές, ένα δίκτυο affiliate marketers που αγοραζε στοχευμένη διαφήμιση σε social media, εκατοντάδες ιστοσελίδες με ψευδώνυμα brands, και τηλεφωνικά κέντρα όπου χειριστές παρίσταναν τους γιατρούς (HotNews). Το ψηφιακό κομμάτι έπεσε στη Μολδαβία: 10 ύποπτοι 19-33 ετών, σε διάφορες περιοχές, δούλευαν εξ αποστάσεως μιλώντας πολλές γλώσσες προς θύματα που δεν είχαν δει ποτέ (Moldova 1).

Η λογική του affiliate marketing είναι κλειδί. Δεν χρειάζεται «αρχηγός» που σχεδιάζει καμπάνια. Φτιάχνεις ένα προϊόν, στήνεις 196 sites, και πληρώνεις προμήθεια σε όποιον φέρνει αγοραστή. Η διαφήμιση χρησιμοποιούσε εικόνες διασήμων και ανύπαρκτων γιατρών (Enikos). Το θύμα έβλεπε δηλωμένη πιστοποίηση, καλούσε, του απαντούσε κάποιος στη Μολδαβία που το έπειθε ότι είναι ογκολόγος, και τα χάπια έφταναν από αποθήκη στη Σόφια. Κάθε επίπεδο σε άλλη χώρα — γι' αυτό δεν εντοπιζόταν.

Η ελληνική γωνία και το θεσμικό κενό

Η Ελλάδα εμφανίζεται κυρίως ως χώρα έρευνας. Η Eurojust κατονομάζει την Εισαγγελία Εφετών Αθηνών, ανακριτή Πρωτοδικείου, τη Διεύθυνση Οργανωμένου Εγκλήματος και την Υποδιεύθυνση Ψηφιακών Πειστηρίων (Eurojust). Ελληνικά ρεπορτάζ αναφέρουν έρευνα σε εταιρεία logistics στην Αττική, αλλά δεν υπάρχουν δημόσια επιβεβαιωμένοι αριθμοί Ελλήνων θυμάτων ή συλλήψεων (Zougla).

Εδώ ανοίγει το πραγματικό ερώτημα: πώς ένα κύκλωμα πούλησε εξι χρόνια ψευδο-φάρμακα σε ευρωπαίους πολίτες πριν εντοπιστεί; Ο Digital Services Act, που υποχρεώνει τις πλατφόρμες σε ιχνηλασιμότητα εμπόρων και ταχεία αφαίρεση παράνομου περιεχομένου, εφαρμόζεται πλήρως μόλις από τις 17 Φεβρουαρίου 2024, μετά από το μεγαλύτερο μέρος της δράσης του δικτύου (EUR-Lex DSA). Η ευρωπαϊκή ιχνηλασιμότητα φαρμάκων του 2011 αφορά τη νόμιμη αλυσίδα αδειοδοτημένων σκευασμάτων, όχι ψευδο-supplements σε μη εγγεγραμμένα sites (EUR-Lex 2011/62, EUR-Lex 2016/161). Ο ΕΟΦ προειδοποιεί, αλλά καταστολή online διασυνοριακών δικτύων δεν είναι δουλειά εθνικού ρυθμιστή φαρμάκων.

Η ζημιά που δεν μετριέται σε ευρώ

Η Eurojust σημειώνει ότι ορισμένοι ασθενείς διέκοψαν την κανονική θεραπεία για να ακολουθήσουν τα ψευδο-σκευάσματα. Συμπλήρωμα διατροφής δεν είναι φάρμακο και δεν μπορεί νόμιμα να ισχυρίζεται ότι θεραπεύει σοβαρή ασθένεια (NIH ODS, FDA). Για ασθενή με καρκίνο, η εγκατάλειψη τεκμηριωμένης θεραπείας έχει μετρήσιμο κόστος επιβίωσης (JNCI).

Το μοτίβο δεν είναι ελληνικό ούτε ευρωπαϊκό. Η πρόσφατη Operation Pangea XVIII κατέγραψε 6,42 εκατ. δόσεις παράνομων φαρμακευτικών προϊόντων σε 90 χώρες, με 5.700 sites και bots να κλείνουν σε δύο εβδομάδες (Pharmaceutical Journal). Ο τζίρος του εγχώριου ψηφιακού «θαύματος» μετριέται σε δισ., όχι εκατομμύρια.

Η εξάρθρωση είναι επιτυχία της δικαστικής συνεργασίας. Το πραγματικό ερώτημα παραμένει: ποιος ρυθμίζει τα συμπληρώματα διατροφής που πωλούνται online με ιατρικούς ισχυρισμούς, σε ποια χώρα, και πόσα νέα brands έχουν ήδη πάρει τη θέση των 196 sites που έκλεισαν;