Πρύτανης Σορβόννης Αρβελέρ: Η «Μεγάλη Ελληνίδα» που διέπρεψε μόνο φεύγοντας

Ο πολιτικός κόσμος αποχαιρέτησε τη Δευτέρα την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ με λέξεις που σπάνια βρίσκουν τα κόμματα κοινές: «κοσμοπολίτισσα της σκέψης», «φωτεινός οδηγός», «μεγάλη Ελληνίδα». Ο Πρωθυπουργός πήγε ακόμα πιο μακριά, αποκαλώντας την «ξεχωριστή φίλη και πολύτιμη σύμβουλο» (CNN.gr). Κανείς, όμως, δεν αναρωτήθηκε δημόσια γιατί αυτή η «μεγάλη Ελληνίδα» χρειάστηκε να φύγει στο Παρίσι το 1953 για να γίνει αυτό που έγινε.

Και αυτή η παράλειψη λέει περισσότερα από τους επαίνους.

Η Γλύκατζη-Αρβελέρ έγινε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στα 700 χρόνια της Σορβόννης — ένα επίτευγμα που δεν είχε ελληνικό ισοδύναμο ούτε 50 χρόνια αργότερα. Αλλαξε τον τρόπο που η Ευρώπη βλέπει το Βυζάντιο: από σκοτεινή αυτοκρατορία σε πολυπολιτισμικό κράτος με θεσμούς που η Δύση δανείστηκε χωρίς να τους αναγνωρίσει. Η Γαλλία την τίμησε εν ζωή — η Le Monde αφιέρωσε μακροσκελή νεκρολογία. Η Ελλάδα της έδινε τίτλους (Ακαδημία Αθηνών, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών) αλλά ποτέ το περιβάλλον για να δουλέψει μέσα στα σύνορά της.

Αυτό που στέκει είναι η σύμπτωση: μία μέρα νωρίτερα έφυγε η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Βουλής. Δύο γυναίκες-«πρώτες» σε θεσμούς εξουσίας, σε 24 ώρες. Κανένα ελληνικό μέσο δεν σχολίασε τη συμβολική σημασία.

Η πραγματική ειρωνεία βρίσκεται αλλού. Τον Αύγουστο του 2025, 875 Έλληνες επιστήμονες υπέγραψαν επιστολή διαμαρτυρίας προς το υπουργείο Παιδείας, καταγγέλλοντας «αυθαίρετη χρήση αξιολογικών κριτηρίων» στη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων — ακόμα και αυτών του Ταμείου Ανάκαμψης (OT.gr). Η κρατική χρηματοδότηση στα πανεπιστήμια για το 2026 ανέρχεται σε 132 εκατ. ευρώ — αρκετά κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα. Η Σύνοδος Πρυτάνεων τον Ιανουάριο ζήτησε «ουσιαστική στήριξη για τη μετάβαση από το brain drain στο brain gain». Η απάντηση δεν ήρθε.

Η Γλύκατζη-Αρβελέρ συμβούλευε: «Μη μπερδεύετε τη γνώση με τη γνώμη». Ενενήντα εννέα χρόνων, εξακολουθεί να διδάσκει — αν κάποιος ακούει.