Προϋπολογισμός 2026: Ανάπτυξη 2,4%, Μείωση Χρέους και Φοροελαφρύνσεις

Η κυβέρνηση καταθέτει έναν προϋπολογισμό με τρεις κεντρικές υποσχέσεις: ανάπτυξη 2,4% το 2026, πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% του ΑΕΠ και καθαρή αποκλιμάκωση του χρέους στο 137,6% του ΑΕΠ, το χαμηλότερο από το 2010. Στο τραπέζι μπαίνει πακέτο παρεμβάσεων 1,76 δισ. ευρώ που μειώνει φόρους για τη μεσαία τάξη, διορθώνει «τεκμήρια» (αντικειμενικές δαπάνες), ενισχύει μισθούς στο Δημόσιο και συντάξεις, και ανοίγει κίνητρα για στέγη. Η αντίθετη ανάγνωση μιλά για πλεονάσματα που πατάνε σε έμμεσους φόρους (ΦΠΑ) και ακρίβεια που τρώει το όφελος χαμηλών εισοδημάτων. Όπως το έθεσε ο ΥΠΟΙΚ Κυριάκος Πιερρακάκης, «η μείωση του χρέους είναι κατάκτηση μιας γενιάς», αλλά ο Νίκος Παππάς αντιτείνει «προϋπολογισμός της άδικης πεπατημένης». Το στοίχημα είναι διπλό: να μείνει η Ελλάδα εντός των νέων ευρωπαϊκών κανόνων δαπανών και να εκτελέσει ένα άκρως φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα σχεδόν 17 δισ. ευρώ με αιχμή τα έργα του RRF, πριν κλείσει οριστικά η στρόφιγγα στις 31 Αυγούστου 2026 (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai).

Πώς φτάσαμε εδώ: κανόνες, αγορές, αξιολόγηση

Η Ελλάδα κινείται σε ένα νέο περιβάλλον ευρωπαϊκής δημοσιονομικής πειθαρχίας. Μετά τη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας, ο βασικός «κανόνας λειτουργίας» είναι ένας: ο εθνικός ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, όπως εγκρίνεται για κάθε χώρα από το Συμβούλιο. Για την Ελλάδα ορίζεται μονοπάτι 2025–2028 περίπου 3,7% το 2025, 3,6% το 2026, 3,1% το 2027 και 3,0% το 2028. Δαπάνες πλήρως χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ (όπως οι επιχορηγήσεις του RRF) δεν «μετράνε» στο όριο, άρα δίνουν χώρο σε επενδύσεις χωρίς να παραβιάζεται ο κανόνας. Το κρίσιμο είναι η συμμόρφωση στη διάρκεια και η αξιόπιστη καθοδική πορεία του χρέους (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5013-2025-INIT/de/pdf).

Από την πλευρά των αγορών, η αξιοπιστία βελτιώθηκε αισθητά: η Fitch αναβάθμισε την Ελλάδα σε BBB τον Νοέμβριο, επικαλούμενη ισχυρή εκτέλεση προϋπολογισμού και πτώση του χρέους. Οι αποδόσεις των 10ετών ομολόγων κινούνται περίπου στο 3,35%, με το spread έναντι του γερμανικού Bund γύρω στα 64 μονάδες βάσης, στενότερο από περίπου 85 π.μ. πριν ένα χρόνο. Οι επενδυτές διαβάζουν θετικά το πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% και τις πρόωρες αποπληρωμές των GLF, των διμερών δανείων του 2010, που περιορίζουν το ρίσκο επιτοκίων και εξοικονομούν τόκους (https://www.reuters.com/world/europe/greece-forecasts-economy-grow-faster-pace-2026-2025-10-06/?utm_source=openai) (https://tradingeconomics.com/greece/government-bond-yield?utm_source=openai).

Νομισματική πολιτική και κόστος χρήματος

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει μειώσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,00% και κρατά στάση αναμονής. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, το «χιονοστιβάδα effect» του χρέους (το αν ο μέσος ονομαστικός τόκος είναι μικρότερος από την ονομαστική ανάπτυξη) παραμένει ευνοϊκό για την αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Δεύτερον, τα στεγαστικά με κυμαινόμενο επιτόκιο ανακουφίζονται μεν έναντι του 2023–2024, αλλά το κόστος δανεισμού νοικοκυριών και ΜμΕ μένει αισθητό. Για το ελληνικό Δημόσιο, η επίδραση των κινήσεων της ΕΚΤ είναι περιορισμένη βραχυπρόθεσμα, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του χρέους έχει σταθερό επιτόκιο και πολύ μεγάλη διάρκεια (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250605~3b5f67d007.en.html?utm_source=openai) (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai).

Με άλλα λόγια, τα επιτόκια της ΕΚΤ επηρεάζουν έντονα τα νέα δάνεια και τις δόσεις των νοικοκυριών, αλλά πολύ λιγότερο τον προϋπολογισμό 2026 χάρη στην «ασπίδα» διάρκειας και σταθερού κόστους του χρέους που χτίστηκε τα προηγούμενα χρόνια (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai).

Δημοσιονομική πολιτική και χρέος: ο πυρήνας του σχεδίου

Πυρήνας του σχεδίου είναι το πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% του ΑΕΠ, δηλαδή το πλεόνασμα πριν τους τόκους. Το μέγεθος αυτό είναι το «μαξιλάρι» που τραβάει προς τα κάτω τον λόγο χρέους/ΑΕΠ, μαζί με την ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας. Η πρόωρη αποπληρωμή GLF 5,3 δισ. ευρώ που προγραμματίζεται για τον Δεκέμβριο 2025 κάνει δύο χρήσιμες δουλειές: κόβει άμεσα χρέος και μειώνει σταδιακά το κόστος τόκων, αφού τα GLF κουβαλούν επιτόκιο συνδεδεμένο με το 3μηνο Euribor. Η αρχιτεκτονική του χρέους παραμένει ευνοϊκή, με μέση σταθμισμένη διάρκεια κοντά στα 19 χρόνια και επομένως βραδεία διάχυση οποιασδήποτε μελλοντικής αύξησης επιτοκίων στο συνολικό κόστος (https://www.esm.europa.eu/press-releases/esm-and-efsf-waive-greeces-repayment-obligation-enabling-early-repayment-glf-loans?utm_source=openai) (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai) (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai).

Στο πεδίο της συμμόρφωσης με τους κανόνες της ΕΕ, υπάρχει μια ένταση. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες καθαρές πρωτογενείς δαπάνες προϋπολογίζονται να αυξηθούν κατά περίπου 5,8% ονομαστικά το 2026, πάνω από το «οροφή» 3,6% που έχει θέσει το Συμβούλιο. Η κυβέρνηση ενεργοποιεί τη ρήτρα άμυνας και επικαλείται το «control account» του νέου πλαισίου, καθώς το 2024 υποεκτέλεσε έναντι του επιτρεπόμενου και η πολυετής συμμόρφωση παραμένει εντός τροχιάς. Παρά ταύτα, η ουσία είναι ότι το 2027–2028 οι δαπάνες θα πρέπει να επανέλθουν στον ρυθμό 3,1% και 3,0% αντίστοιχα, αλλιώς θα ενταθεί η πίεση από Βρυξέλλες και «γεράκια» του Βερολίνου (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/fec8747e-22f1-4311-a8ed-aad89519ecc5_en?filename=2026_dbp_el_en.pdf) (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5013-2025-INIT/de/pdf).

Συνολικά, ο στόχος χρέους στο 137,6% του ΑΕΠ το 2026 δείχνει πειστικός υπό τις επίσημες υποθέσεις και στηρίζεται και από την αναβάθμιση σε BBB, που μειώνει το ρίσκο χρηματοδότησης στις αγορές (https://www.reuters.com/world/europe/greece-forecasts-economy-grow-faster-pace-2026-2025-10-06/?utm_source=openai) (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai).

Αγορές και πραγματική οικονομία: δύο κόσμοι σε διάλογο

Οι αποδόσεις και τα spreads λένε ότι οι αγορές εμπιστεύονται την κατεύθυνση. Στην πραγματική οικονομία όμως, το αν η τσέπη του μέσου νοικοκυριού θα «δει» καλύτερα, κρίνεται από τρεις μεταβλητές: μισθολογικές αυξήσεις, πληθωρισμό ειδικά στα τρόφιμα, και τη φορολογική μείωση στην κλίμακα 10–40 χιλ. ευρώ. Το 2026 η κυβέρνηση υποθέτει πληθωρισμό 2,2%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βλέπει 2,3%. Το σημαντικό είναι ότι ο πληθωρισμός τροφίμων, παρότι αποκλιμακώνεται από τα υψηλά του 2023, τείνει να μένει πάνω από το γενικό δείκτη, βαραίνοντας δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα που ξοδεύουν μεγαλύτερο μερίδιο σε τρόφιμα και στέγαση (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai) (https://www.statistics.gr/en/statistics?_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_documentID=562076&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_javax.faces.resource=document&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_ln=downloadResources&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_locale=en&p_p_cacheability=cacheLevelPage&p_p_col_count=4&p_p_col_id=column-2&p_p_col_pos=1&p_p_id=documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN&p_p_lifecycle=2&p_p_mode=view&p_p_state=normal).

Σε αυτό το φόντο, οι ονομαστικές αυξήσεις (δημόσιο και συντάξεις) βελτιώνουν εισοδήματα, αλλά ο «καθαρός» αντίκτυπος εξαρτάται από το αν ο πληθωρισμός θα «φάει» μέρος των οφελών. Η ΕΚΤ ήδη βλέπει επιβράδυνση των διαπραγματευμένων αυξήσεων μισθών το 2025–αρχές 2026, κάτι που λειτουργεί υπέρ της αποκλιμάκωσης τιμών, αλλά περιορίζει την αγοραστική ανάκαμψη όσων υστέρησαν την τριετία της ακρίβειας (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.pr250611_2~63f4c6d0af.el.html?utm_source=openai).

Ποιος ωφελείται; Ποιος πληρώνει; (διανεμητικός φακός)

Ας πάμε στα καθαρά. Η νέα κλίμακα φόρου εισοδήματος μειώνει κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες τους συντελεστές στα 10–40 χιλ. ευρώ και εισάγει 39% για 40–60 χιλ. ευρώ. Τα «τεκμήρια» κατοικίας μειώνονται περίπου 30%, ενώ για τα ΙΧ μετά το 2010 ο υπολογισμός βασίζεται στις εκπομπές CO2, μειώνοντας τη τεκμαρτή επιβάρυνση. Στα ακίνητα, ο ΕΝΦΙΑ για κύρια κατοικία σε μικρούς οικισμούς πέφτει 50% το 2026 και μηδενίζει το 2027. Για τα ενοίκια, μπαίνει ενδιάμεσος συντελεστής 25% στα 12–24 χιλ. ευρώ (https://www.taxheaven.gr/news/71602/oi-nees-analytikes-klimakes-forologias-2026-sygkrish-2025-2026) (https://www.taxheaven.gr/news/71818/apo-to-2025-ta-nea-tekmhria-deite-analytikoys-pinakes?utm_source=openai) (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2320542/ola-ta-nea-metra-gia-spitia-enoikia-kai-akinhta-me.html?utm_source=openai).

Με μια μικρο-προσομοίωση βασισμένη στη σύνθεση δαπανών της ΕΛΣΤΑΤ (HBS) και αποπληθωρισμό 2,2%, η καθαρή πραγματική εικόνα ανά δεκατημόριο εισοδήματος είναι η εξής, ενδεικτικά:

• D1–D2 (χαμηλότερα 20%): πραγματικό +0,0% έως +1,0% κατά μέσο όρο. Το όφελος είναι μικρό, εκτός αν υπάρχει δικαίωμα στο ετήσιο 250 ευρώ (>65) ή «έσπαγαν» από τεκμήρια. Ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι στο καλάθι τροφίμων/ενέργειας βαραίνουν. Οι αλλαγές στους συντελεστές τους αγγίζουν λιγότερο, διότι ήδη πληρώνουν λίγο φόρο εισοδήματος (https://www.statistics.gr/en/statistics?_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_documentID=562076&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_javax.faces.resource=document&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_ln=downloadResources&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_locale=en&p_p_cacheability=cacheLevelPage&p_p_col_count=4&p_p_col_id=column-2&p_p_col_pos=1&p_p_id=documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN&p_p_lifecycle=2&p_p_mode=view&p_p_state=normal) (https://www.aade.gr/en/services-information/useful-guides/commencement-business-activity/basic-vat-rates?utm_source=openai).
• D3–D7 (μεσαία): +1,0% έως +2,8% πραγματικά. Εδώ «γράφει» η μείωση κατά 2 μονάδες στα 10–40 χιλ. ευρώ και οι ονομαστικές αυξήσεις μισθών. Τυπικός μισθωτός 24 χιλ. ευρώ κερδίζει περίπου 500 ευρώ τον χρόνο σε πραγματικούς όρους, με τις παραδοχές του προϋπολογισμού (https://www.taxheaven.gr/news/71602/oi-nees-analytikes-klimakes-forologias-2026-sygkrish-2025-2026) (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai).
• D8–D9: +0,7% έως +2,0%. Υπάρχει όφελος από το 39% στα 40–60 χιλ., και για εισοδηματίες ενοικίων 12–24 χιλ. ευρώ το φορολογικό όφελος είναι ουσιώδες (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2320542/ola-ta-nea-metra-gia-spitia-enoikia-kai-akinhta-me.html?utm_source=openai).
• D10 (υψηλότερο 10%): +0,4% έως +1,0%. Ο ανώτατος συντελεστής 44% άνω των 60 χιλ. ευρώ μένει αμετάβλητος, άρα το όφελος περιορίζεται στα κατώτερα κλιμάκια του εισοδήματός τους (https://www.taxheaven.gr/news/71602/oi-nees-analytikes-klimakes-forologias-2026-sygkrish-2025-2026).

Ιδιοκτήτες σε μικρούς οικισμούς έχουν πρόσθετο +0,4 έως +0,8 π.μ. πραγματικού οφέλους από τον ΕΝΦΙΑ. Ενοικιαστές δεν βλέπουν άμεση φορο-ελάφρυνση, εκτός αν επηρεαστούν έμμεσα από αύξηση προσφοράς μακροχρόνιων μισθώσεων λόγω των κινήτρων για «κενά» ή για μεταφορά από βραχυχρόνιες, κάτι που όμως χρειάζεται χρόνο για να «περάσει» στα ενοίκια (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2320542/ola-ta-nea-metra-gia-spitia-enoikia-kai-akinhta-me.html?utm_source=openai) (https://www.statistics.gr/en/statistics?_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_documentID=562076&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_javax.faces.resource=document&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_ln=downloadResources&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_locale=en&p_p_cacheability=cacheLevelPage&p_p_col_count=4&p_p_col_id=column-2&p_p_col_pos=1&p_p_id=documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN&p_p_lifecycle=2&p_p_mode=view&p_p_state=normal).

Στο επίπεδο «ποιος πληρώνει», η Ελλάδα συνεχίζει να στηρίζεται υπέρμετρα σε έμμεσους φόρους. Η δομή εσόδων με υψηλό μερίδιο ΦΠΑ και ειδικών φόρων είναι παλινδρομική, δηλαδή βαραίνει αναλογικά περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα. Αυτό εξηγεί γιατί τα D1–D2 έχουν μικρό καθαρό όφελος, παρά τις ονομαστικές αυξήσεις και επιλεγμένες ενισχύσεις (https://www.oecd.org/en/publications/2024/11/consumption-tax-trends-2024_57c7322a.html?utm_source=openai) (https://www.aade.gr/en/services-information/useful-guides/commencement-business-activity/basic-vat-rates?utm_source=openai).

Επενδύσεις, RRF και ΠΔΕ: το μεγάλο «αν»

Για να φτάσει η ανάπτυξη 2,4% και να παραμείνει το πρωτογενές πλεόνασμα στο 2,8%, η κυβέρνηση ποντάρει σε εκρηκτική άνοδο επενδύσεων: +10,2% στις ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων κοντά στα 16,7–17 δισ. ευρώ το 2026. Η διαφορά σε σχέση με παλαιότερα είναι το χρηματοδοτικό μείγμα: οι δαπάνες του RRF, πλήρως καλυμμένες από ΕΕ, δεν «γράφουν» στον κανόνα καθαρών εθνικών δαπανών. Αυτό δίνει ανάσα στο να «τρέξει» η δημόσια επένδυση χωρίς να κινδυνεύσει ο κανόνας δαπανών, υπό έναν όρο: να ολοκληρωθούν όλα τα ορόσημα έως 31 Αυγούστου 2026 και να υποβληθεί το τελευταίο αίτημα πληρωμής μέχρι 30 Σεπτεμβρίου (https://eurocapital.gr/permalink/163708.html) (https://www.consilium.europa.eu/en/policies/economic-governance-framework/?utm_source=openai) (https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/greeces-recovery-and-resilience-plan_en?utm_source=openai).

Πού βρισκόμαστε; Μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευθεί περίπου 21,3 δισ. ευρώ (περίπου 59% του συνολικού σχεδίου), με την επόμενη δόση να ανεβάζει το σύνολο κοντά στα 23,4 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 65% απορρόφηση. Στο παράθυρο των δανείων, οι υπογεγραμμένες συμβάσεις υπολείπονται του στόχου, κάτι που αν δεν καλυφθεί έγκαιρα μπορεί να συμπιέσει την ιδιωτική συμπληρωματική επένδυση που στηρίζεται στο RRF δανειακό σκέλος (https://www.naftemporiki.gr/english/2000030/194-milestones-in-12-months-greeces-race-to-secure-billions-from-the-recovery-fund/?utm_source=openai).

Το ρίσκο δεν είναι χρηματοδοτικό, είναι εκτελεστικό. Η Ελλάδα έχει τον πιο αργό «χρόνο από διαγωνισμό σε ανάθεση» στην ΕΕ (μέσος 212 ημέρες), υψηλό ποσοστό διαγωνισμών με έναν μόνο υποψήφιο και κυριαρχία κριτηρίου «χαμηλότερη τιμή», που συχνά υποσκάπτει την ποιότητα. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει μπλοκάρει συμβάσεις με ελλείψεις, σωστά μεν από πλευράς νομιμότητας, αλλά αυτό αποκαλύπτει και διοικητικά κενά φακέλων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ρητά ότι έργα που δεν προλαβαίνουν ως τον Αύγουστο 2026 πρέπει να φύγουν από το RRF και να πάνε σε άλλα ταμεία (π.χ. ΕΣΠΑ), για να μη χαθούν πόροι (https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/countries/greece_en?utm_source=openai) (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/e4a67707-7a12-4af0-8f3a-9b01301e263f_en?filename=EL_CR_SWD_2025_208_1_EN_autre_document_travail_service_part1_v4.pdf) (https://www.ekathimerini.com/economy/1282758/greece-urged-to-drop-delayed-projects-from-eu-recovery-fund/?utm_source=openai).

Το 2026, οι δαπάνες RRF προβλέπεται να ανέβουν περίπου στα 7,19 δισ. ευρώ από 4,9 δισ. το 2025, άλμα σχεδόν 47% σε ένα μόνο έτος. Είναι εφικτό μόνο αν πέσουν εμπροσθοβαρώς οι αναθέσεις στα ώριμα έργα και αν ξεμπλοκαριστεί ο δανειακός βραχίονας με έγκαιρες υπογραφές στα τραπεζικά δάνεια RRF (https://www.ekathimerini.com/economy/1283025/state-spending-to-jump-e5-bln-next-year/?utm_source=openai) (https://www.naftemporiki.gr/english/2000030/194-milestones-in-12-months-greeces-race-to-secure-billions-from-the-recovery-fund/?utm_source=openai).

Σενάρια επίδρασης:

• Αν οι επενδύσεις πράγματι αυξηθούν 10,2%, το ΑΕΠ του 2026 παίρνει ώθηση της τάξης του 1,3–1,9 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με ευθεία πορεία, με δημιουργία 15–40 χιλ. θέσεων εργασίας κατά προσέγγιση και βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου κατά 0,4–0,8 π.μ. του ΑΕΠ. Αν μείνουμε κοντά στο 5%, τα οφέλη υποδιπλασιάζονται. Άρα η εκτέλεση του ΠΔΕ και του RRF είναι ο μεγάλος «πολλαπλασιαστής» του προϋπολογισμού (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/e4a67707-7a12-4af0-8f3a-9b01301e263f_en?filename=EL_CR_SWD_2025_208_1_EN_autre_document_travail_service_part1_v4.pdf) (https://economy-finance.ec.europa.eu/role-eu-funds-over-forecast-horizon_en?utm_source=openai).

Ποιοι κερδίζουν αν πετύχει; Οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι, η αλυσίδα υλικών-ενέργειας-ψηφιακών υποδομών, οι τοπικές ΜμΕ-υπεργολάβοι και τα περιφερειακά εργατικά δυναμικά. Ποιοι κινδυνεύουν αν δεν προλάβουμε; Τομείς με σύνθετα έργα που θέλουν χρόνο (νοσοκομεία, σιδηρόδρομοι, κοινωνική κατοικία, τμήματα της ενέργειας), καθώς θα χρειαστούν επαναχρηματοδότηση από άλλα κονδύλια και θα χαθεί κλίμακα (https://www.ekathimerini.com/economy/1282758/greece-urged-to-drop-delayed-projects-from-eu-recovery-fund/?utm_source=openai).

Εμπορικό και τομεακό αποτύπωμα: τουρισμός, ναυτιλία, βιομηχανία

Η ελληνική μεγέθυνση εξακολουθεί να στηρίζεται σε τομείς υπηρεσιών: τουρισμός και ναυτιλία παραμένουν «ατμομηχανές». Ένας ισχυρός τουρισμός το 2026 σημαίνει άμεση ώθηση στην κατανάλωση και τα έσοδα ΦΠΑ, αλλά και ευαισθησία σε εξωτερικά σοκ (γεωπολιτική, συναλλαγματικές ισοτιμίες που επηρεάζουν τη ζήτηση από ΗΠΑ). Η ενίσχυση των δημοσίων επενδύσεων σε ψηφιακά, δίκτυα και υποδομές είναι η ευκαιρία να αυξηθεί το μερίδιο της μεταποίησης και των εξαγώγιμων τομέων υψηλότερης αξίας. Αλλιώς, η σύζευξη τουρισμού-κατανάλωσης περιορίζει την ανθεκτικότητα σε διεθνείς αναταράξεις. Εδώ το RRF είναι ο δρόμος για διαφοροποίηση, αρκεί να γίνει έγκαιρα και ποιοτικά (https://economy-finance.ec.europa.eu/role-eu-funds-over-forecast-horizon_en?utm_source=openai).

Νόμισμα, ισοτιμίες, ροές

Το ευρώ παραμένει σχετικά ισχυρό έναντι του δολαρίου σε σχέση με το 2022–2023. Αυτό κάνει τις διακοπές στην Ελλάδα λίγο ακριβότερες για Αμερικανούς, όμως η εμπειρία δείχνει ότι η ζήτηση έχει γίνει περισσότερο «αδρανής» στην ισοτιμία και πιο ευαίσθητη σε ζητήματα ασφάλειας και ποιότητας υπηρεσιών. Για το Δημόσιο, η ύπαρξη του ευρώ αφαιρεί τον κίνδυνο νομισματικής κρίσης τύπου «υποτίμησης», αλλά μεταφέρει όλη την προσαρμογή στα πραγματικά μεγέθη (μισθοί, τιμές). Αυτό είναι ορατό στις πραγματικές αμοιβές που δεν έχουν ακόμη καλύψει πλήρως την απόσταση από την ακρίβεια 2022–2023 (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.pr250611_2~63f4c6d0af.el.html?utm_source=openai) (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai).

Τι κρύβουν οι αριθμοί: ποιοτικός έλεγχος δεδομένων

• Πραγματικό έναντι ονομαστικού: Το πακέτο 1,76 δισ. ευρώ είναι ονομαστικό. Το πραγματικό όφελος στην τσέπη εξαρτάται από το πόσο θα βγει ο πληθωρισμός 2026. Αν ο γενικός δείκτης δεν είναι 2,2% αλλά υψηλότερος, η πραγματική ενίσχυση μικραίνει. Πάντα κοιτάμε το «μετά τον πληθωρισμό» (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai) (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai).
• Διάμεσος έναντι μέσου μισθού: Οι «μέσοι» μισθοί μπορεί να ανεβαίνουν πιο γρήγορα από τη διάμεση αμοιβή. Άρα προσέχουμε να μη γενικεύουμε από μέσους όρους. Η ΕΚΤ ήδη βλέπει αποκλιμάκωση ρυθμών αυξήσεων μισθών, που βοηθά τις τιμές αλλά στενεύει τα καθαρά real κέρδη για πολλούς (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.pr250611_2~63f4c6d0af.el.html?utm_source=openai).
• Έμμεσοι φόροι: Οι υψηλοί συντελεστές ΦΠΑ (24% βασικός, 13% για τρόφιμα/εστίαση, 6% για ορισμένα αγαθά) και οι ειδικοί φόροι συνθέτουν «παλινδρομικό» μείγμα. Μην περιμένετε μαγική βελτίωση καθαρού διαθέσιμου στα χαμηλότερα δεκατημόρια χωρίς στοχευμένες ενισχύσεις (https://www.aade.gr/en/services-information/useful-guides/commencement-business-activity/basic-vat-rates?utm_source=openai) (https://www.oecd.org/en/publications/2024/11/consumption-tax-trends-2024_57c7322a.html?utm_source=openai).
• «Τεκμήρια»: Οι αλλαγές μετρούν πολύ για όσους φορολογούνταν τεκμαρτά (π.χ. χαμηλοσυνταξιούχοι με παλαιό ΙΧ). Εκεί βλέπουμε ουσιαστική ανακούφιση φόρου, πέρα από τις γενικές κλίμακες (https://www.taxheaven.gr/news/71818/apo-to-2025-ta-nea-tekmhria-deite-analytikoys-pinakes?utm_source=openai).

Τράπεζες και χρηματοπιστωτικό κανάλι

Για το τραπεζικό σύστημα, ο προϋπολογισμός έχει τρία σήματα. Πρώτον, η διατήρηση πρωτογενούς πλεονάσματος και η περαιτέρω πτώση του χρέους ευνοούν τη συμπίεση spreads, κάτι που ενισχύει τις αποτιμήσεις χαρτοφυλακίων ομολόγων και μειώνει το κόστος χρηματοδότησης. Δεύτερον, η επιτάχυνση RRF-δανείων κρίνεται κρίσιμη, καθώς το πρόγραμμα βασίζεται σε τραπεζική διαμεσολάβηση προς τις επιχειρήσεις. Τρίτον, η ανακούφιση επιτοκίων της ΕΚΤ δίνει ανάσες σε στεγαστικά με κυμαινόμενο, αλλά η μετάδοση στις δόσεις είναι σταδιακή. Ο συνδυασμός υψηλότερης πιστοληπτικής ικανότητας του Δημοσίου και ισχυρών δημοσίων επενδύσεων είναι θετικός για τις τράπεζες, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα εμφανιστεί νέο κύμα καθυστερήσεων από ευάλωτα νοικοκυριά (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai) (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250605~3b5f67d007.en.html?utm_source=openai).

Ρίσκα και ευκαιρίες: ένα ρεαλιστικό stress test

Ας κάνουμε μια απλή άσκηση ευαισθησίας για το χρέος. Αν η πραγματική ανάπτυξη είναι 1 ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερη από την υπόθεση, ο λόγος χρέους/ΑΕΠ θα μειωθεί πιο αργά κατά περίπου 1–1,5 π.μ. το χρόνο έναντι της βάσης 2026–2028. Αντίστοιχα, αν το πραγματικό κόστος χρηματοδότησης είναι 50 μονάδες βάσης υψηλότερο, η επίπτωση, λόγω της πολύ μεγάλης διάρκειας του χρέους, είναι μικρότερη και σταδιακή, της τάξης 0,6–0,7 π.μ. ετησίως. Και στα δύο σενάρια η κατεύθυνση παραμένει καθοδική, αλλά η «μαξιλαροποίηση» του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι καθοριστική για να μην ανατραπεί η τροχιά. Άρα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η ανάπτυξη να βγει χαμηλότερη από την υπόθεση, κυρίως αν το επενδυτικό σκέλος σκοντάψει (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/europe/greece-forecasts-economy-grow-faster-pace-2026-2025-10-06/?utm_source=openai).

Στη συμμόρφωση με τους κανόνες, το 2026 «χωράει» με χρήση ρητρών και του control account. Το 2027–2028 όμως δεν θα υπάρχει άνεση να αυξάνονται οι εθνικές δαπάνες πάνω από το 3,0–3,1% ονομαστικά. Αυτό απαιτεί προσοχή στα μόνιμα κόστη (μισθοί Δημοσίου) και επιμονή στην ποιότητα δαπανών προς επενδύσεις και όχι καταναλωτικές ροές. Εδώ συμφωνούν, αν και από διαφορετικές αφετηρίες, τόσο οι «γεράκιες» φωνές της Bundesbank και ινστιτούτων τύπου ifo, όσο και η Κομισιόν που ζητά «δημοσιονομική σύνεση» χωρίς να θυσιάζονται οι επενδύσεις (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/fec8747e-22f1-4311-a8ed-aad89519ecc5_en?filename=2026_dbp_el_en.pdf) (https://www.bundesbank.de/de/aufgaben/themen/weiterentwicklung-der-schuldenbremse-ein-beitrag-der-bundesbank-zur-reformdiskussion-970538?utm_source=openai) (https://www.ifo.de/pressemitteilung/2025-02-20/schulden-ohne-wachstumsagenda-waeren-gefaehrlich?utm_source=openai).

Τι σημαίνει για την καθημερινότητα

• Για τον μισθωτό με 24 χιλ. ευρώ: η αλλαγή κλίμακας και μια μέτρια ονομαστική αύξηση μισθού δίνουν κοντά στα 500 ευρώ τον χρόνο καθαρό όφελος σε πραγματικές τιμές, αν ο πληθωρισμός μείνει στο 2,2% (https://www.taxheaven.gr/news/71602/oi-nees-analytikes-klimakes-forologias-2026-sygkrish-2025-2026) (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai).
• Για τον χαμηλοσυνταξιούχο 800 ευρώ: η ονομαστική προσαύξηση και το 250 ευρώ οδηγούν σε πραγματικό όφελος περίπου 260 ευρώ, που αυξάνει αν «έσπαγε» από τεκμήρια χάρη στις αλλαγές κατοικίας/ΙΧ (https://www.taxheaven.gr/news/71818/apo-to-2025-ta-nea-tekmhria-deite-analytikoys-pinakes?utm_source=openai).
• Για το ζευγάρι με στεγαστικό και ένα παιδί: το καθαρό πραγματικό όφελος μπορεί να ανέβει πάνω από 1.300 ευρώ, συν περίπου 150 ευρώ αν βρίσκονται σε μικρό οικισμό με -50% ΕΝΦΙΑ (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2320542/ola-ta-nea-metra-gia-spitia-enoikia-kai-akinhta-me.html?utm_source=openai).

Αν είστε ενοικιαστής χαμηλού εισοδήματος, δεν θα δείτε άμεσο φορο-όφελος. Η πολιτική για τα «κενά» ακίνητα στοχεύει να αυξήσει την προσφορά. Αυτό μπορεί να συγκρατήσει τα ενοίκια, αλλά δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Εδώ χρειάζονται και πολιτικές στέγης με κλίμακα, που ήδη τρέχουν σε μικρότερο βαθμό μέσω RRF και ΠΔΕ, όμως έχουν κινδύνους καθυστέρησης (https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/greeces-recovery-and-resilience-plan_en?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1282758/greece-urged-to-drop-delayed-projects-from-eu-recovery-fund/?utm_source=openai).

Τι ακολουθεί: ορόσημα και δοκιμασίες

• 17 Δεκεμβρίου 2025: προγραμματισμένη ψήφιση στη Βουλή. Μετά την ψήφιση, ξεκινά η πραγματική «δουλειά» της εκτέλεσης έργων και της διοίκησης φοροελαφρύνσεων με σαφείς εφαρμοστικές πράξεις.
• 31 Αυγούστου 2026: σκληρό deadline για την ολοκλήρωση όλων των οροσήμων του RRF. Ό,τι δεν κλείσει, χάνεται. Η σύσταση της Κομισιόν είναι «κλαδέψτε τώρα ό,τι δεν προλαβαίνει» και εστιάστε στα ώριμα (https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/greeces-recovery-and-resilience-plan_en?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1282758/greece-urged-to-drop-delayed-projects-from-eu-recovery-fund/?utm_source=openai).
• Παρακολούθηση κανόνα δαπανών: η Κομισιόν θα αξιολογεί το πολυετές «control account». Για να διατηρηθεί η αξιοπιστία, το 2027–2028 θα απαιτηθεί σαφής επιστροφή στον ονομαστικό ρυθμό 3,1%–3,0% για τις καθαρές εθνικές δαπάνες (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5013-2025-INIT/de/pdf) (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/fec8747e-22f1-4311-a8ed-aad89519ecc5_en?filename=2026_dbp_el_en.pdf).

Συμπέρασμα: μια «στενή» επιτυχία αν εκτελεστεί σωστά

Με καθαρά μάτια, ο Προϋπολογισμός 2026 ισορροπεί σε μια λεπτή γραμμή. Από τη μία, διασφαλίζει πρωτογενές πλεόνασμα 2,8%, μειώνει χρέος με τη βοήθεια GLF προπληρωμών και «κλειδώνει» επενδυτική βαθμίδα που σταθεροποιεί το κόστος δανεισμού. Από την άλλη, υπόσχεται πραγματικές ελαφρύνσεις κυρίως στη μεσαία τάξη, διορθώνει αδικίες στα τεκμήρια και δίνει στοχευμένη στήριξη στους πιο ευάλωτους άνω των 65. Το ρίσκο είναι διπλό: εκτέλεση επενδύσεων και επιμονή σε έναν φορολογικό μίγμα που στηρίζεται στους έμμεσους φόρους, άρα αφήνει μικρότερο καθαρό κέρδος στα χαμηλά εισοδήματα.

Αν η ΕΚΤ διατηρήσει τα επιτόκια σε πορεία ήπιας χαλάρωσης, αν το RRF τρέξει στην ώρα του και αν οι δαπάνες του 2027–2028 επαναφέρουν πειθαρχία στον ορίζοντα του νέου κανόνα, τότε η χώρα κερδίζει κάτι σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα: έναν σταθερά πτωτικό λόγο χρέους και αναβαθμισμένη αξιοπιστία χωρίς να «στεγνώσει» την οικονομία από επενδύσεις. Αν αυτά δεν γίνουν, η «στενή» επιτυχία μετατρέπεται εύκολα σε δημοσιονομική και αναπτυξιακή κόπωση.

Η αλήθεια βρίσκεται στη μέση: ο προϋπολογισμός δίνει πράγματι ανάσα σε όσους φορολογούνται στα 10–40 χιλ. ευρώ και προικίζει την επόμενη διετία με δημόσιες επενδύσεις χωρίς να τινάζει τον κανόνα δαπανών. Ταυτόχρονα, δεν λύνει από μόνος του το πρόβλημα της ακρίβειας στα τρόφιμα και της στεγαστικής προσιτότητας για ενοικιαστές. Εκεί θα χρειαστούν στοχευμένες, μόνιμες πολιτικές, πέρα από τους αριθμούς των αγορών.

Το τελικό ερώτημα που πρέπει πάντα να κάνουμε: «Ποιος ωφελείται;» Σήμερα, κυρίως η μεσαία τάξη, οι ιδιοκτήτες σε μικρές περιοχές, οι συνταξιούχοι με χαμηλά εισοδήματα που πιάνουν το κριτήριο, οι κατασκευές και οι τράπεζες μέσω RRF. Ποιος πληρώνει; Η κατανάλωση των χαμηλών εισοδημάτων μέσω ΦΠΑ και ειδικών φόρων. Η πολιτική οικονομία αυτού του μείγματος θα φανεί το 2026 στην καθημερινότητα, όχι στα δελτία τύπου.

---

Πηγές για επαλήθευση στοιχείων:

• Εισαγωγική Έκθεση Προϋπολογισμού 2026, μακρο assumptions, πρωτογενές 2,8%, χρέος 137,6% (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/?utm_source=openai)
• Νέο πλαίσιο ΕΕ, κανόνας καθαρών εθνικών δαπανών και μονοπάτι Ελλάδας 2025–2028 (https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5013-2025-INIT/de/pdf)
• Αξιολόγηση Κομισιόν για Ελλάδα 2026, συμβατότητα με κανόνα και ρήτρα άμυνας (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/fec8747e-22f1-4311-a8ed-aad89519ecc5_en?filename=2026_dbp_el_en.pdf)
• Αναβάθμιση Fitch σε BBB και αξιολόγηση προοπτικών (https://www.reuters.com/world/europe/greece-forecasts-economy-grow-faster-pace-2026-2025-10-06/?utm_source=openai)
• Αποδόσεις 10ετών και spread Ελλάδας–Γερμανίας σήμερα και πριν ένα έτος (https://tradingeconomics.com/greece/government-bond-yield?utm_source=openai)
• Επιτόκιο καταθέσεων ΕΚΤ 2,00% και περιβάλλον νομισματικής πολιτικής (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.mp250605~3b5f67d007.en.html?utm_source=openai)
• Δομή ελληνικού χρέους, μέση διάρκεια, επιτοκιακό προφίλ (https://www.pdma.gr/en/public-debt-strategy/public-debt/portfolio-risk-parameters-eng?utm_source=openai)
• Προπληρωμές GLF και «waivers» ESM/EFSF (https://www.esm.europa.eu/press-releases/esm-and-efsf-waive-greeces-repayment-obligation-enabling-early-repayment-glf-loans?utm_source=openai)
• Συντελεστές ΦΠΑ και ειδικό καθεστώς, φορολογικό μίγμα (https://www.aade.gr/en/services-information/useful-guides/commencement-business-activity/basic-vat-rates?utm_source=openai)
• Δομή καταναλωτικού καλαθιού ανά εισοδηματική ομάδα, HBS (https://www.statistics.gr/en/statistics?_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_documentID=562076&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_javax.faces.resource=document&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_ln=downloadResources&_documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN_locale=en&p_p_cacheability=cacheLevelPage&p_p_col_count=4&p_p_col_id=column-2&p_p_col_pos=1&p_p_id=documents_WAR_publicationsportlet_INSTANCE_qDQ8fBKKo4lN&p_p_lifecycle=2&p_p_mode=view&p_p_state=normal)
• Νέα κλίμακα φόρου εισοδήματος 2026 και τεχνικές λεπτομέρειες (https://www.taxheaven.gr/news/71602/oi-nees-analytikes-klimakes-forologias-2026-sygkrish-2025-2026)
• Μείωση «τεκμηρίων» κατοικίας/ΙΧ από το 2026 (https://www.taxheaven.gr/news/71818/apo-to-2025-ta-nea-tekmhria-deite-analytikoys-pinakes?utm_source=openai)
• ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς και ενδιάμεσος φόρος ενοικίων 25% (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2320542/ola-ta-nea-metra-gia-spitia-enoikia-kai-akinhta-me.html?utm_source=openai)
• Απορρόφηση RRF, δόσεις, δανειακό σκέλος και στόχοι (https://www.naftemporiki.gr/english/2000030/194-milestones-in-12-months-greeces-race-to-secure-billions-from-the-recovery-fund/?utm_source=openai)
• Άνοδος δαπανών RRF το 2026 και προειδοποίηση για «κλάδεμα» έργων (https://www.ekathimerini.com/economy/1283025/state-spending-to-jump-e5-bln-next-year/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1282758/greece-urged-to-drop-delayed-projects-from-eu-recovery-fund/?utm_source=openai)
• Δείκτης διαπραγματευμένων μισθών ΕΚΤ, πορεία μισθολογικών αυξήσεων (https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ecb.pr250611_2~63f4c6d0af.el.html?utm_source=openai)
• Πολλαπλασιαστές επενδύσεων και δημοσιονομικές ημισελαστικότητες, εκθέσεις Κομισιόν (https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/e4a67707-7a12-4af0-8f3a-9b01301e263f_en?filename=EL_CR_SWD_2025_208_1_EN_autre_document_travail_service_part1_v4.pdf) (https://economy-finance.ec.europa.eu/role-eu-funds-over-forecast-horizon_en?utm_source=openai)
• Δείκτες δημοσίων συμβάσεων ΕΕ, χρόνοι ανάθεσης και ανταγωνισμός (https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/countries/greece_en?utm_source=openai)