2026 Budget Passes with Focus on Tax Cuts for Families and Youth Amidst Opposition Criticism

Ο Προϋπολογισμός του 2026 περνά (τυπικά με άνεση, πολιτικά με ένταση) με μια καθαρή κυβερνητική υπόσχεση: «η μεγαλύτερη ελάφρυνση φόρων εισοδήματος εδώ και δεκαετίες», με κέντρο βάρους οικογένειες με παιδιά και νέους κάτω των 30. Η αντιπολίτευση απαντά ότι, πίσω από τα “κούφιa” των μειώσεων στην άμεση φορολογία, το κράτος συνεχίζει να «μαζεύει» πολλά από την κατανάλωση, δηλαδή από τον ΦΠΑ, που πληρώνουν όλοι όταν πάνε σούπερ μάρκετ, βάζουν βενζίνη ή πληρώνουν λογαριασμούς.

Χθες καλύψαμε τη μεγάλη εικόνα της κοινοβουλευτικής μάχης και το γιατί ο Προϋπολογισμός 2026 λειτουργεί σαν stress test για το πώς μοιράζονται βάρη και οφέλη σε μια οικονομία που επιβραδύνει, ενώ η Ευρώπη μπαίνει σε αυστηρότερους κανόνες δαπανών. Σήμερα, μετά την ψήφιση, το πραγματικό ερώτημα γίνεται πιο συγκεκριμένο: ποιος ωφελείται μετρήσιμα, ποιος πληρώνει σιωπηλά και πόσο αντέχει το μείγμα όταν ο πληθωρισμός υποχωρεί και τα έσοδα από ΦΠΑ δεν «φουσκώνουν» τόσο εύκολα.

Πώς φτάσαμε εδώ (και γιατί το 2026 είναι διαφορετικό)

Η διαδικασία άνοιξε με την κατάθεση προσχεδίου τον Οκτώβριο και κορυφώθηκε με την πενθήμερη συζήτηση στη Βουλή. Εκεί, παραδοσιακά, η ψήφος στον Προϋπολογισμό λειτουργεί σαν πολιτική «ψήφος εμπιστοσύνης». (https://minfin.gov.gr/sti-vouli-to-proschedio-tou-proypologismou-2026/)

Το 2026 όμως έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν είναι απλώς “ελληνική πολιτική”: η Ελλάδα γράφει Προϋπολογισμό μέσα στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, με τον κανόνα των «καθαρών δαπανών» (net expenditure rule), που ουσιαστικά βάζει μετρονόμο στο πόσο μπορούν να αυξάνονται οι μόνιμες δαπάνες, ανεξάρτητα από το πώς πηγαίνουν τα έσοδα. Αν τα έσοδα δεν πιάσουν, η πίεση πάει στις δαπάνες που «κόβονται» πιο εύκολα (συνήθως επενδυτικές, λειτουργικές), όχι σε μισθούς και συντάξεις που είναι πολιτικά και κοινωνικά πιο δύσκολο να αγγιχτούν. (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj/eng?utm_source=openai)

Σε επίπεδο Βρυξελλών, το μήνυμα ήταν διπλό: «τεχνικά συμβατό» (compliant), αλλά με το βλέμμα στην εκτέλεση. Το Eurogroup κατέγραψε ότι η Ελλάδα είναι στις χώρες που κρίνονται compliant ως προς τα σχέδια προϋπολογισμών του 2026. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/eurogroup-statement-on-the-draft-budgetary-plans-for-2026/)

Τι περιλαμβάνει ο Προϋπολογισμός 2026 (με απλά λόγια)

Η καρδιά του πακέτου είναι η αναμόρφωση της κλίμακας φόρου εισοδήματος, με στόχο να μειωθούν συντελεστές και να αλλάξει η «φιλοσοφία» της φορολογίας υπέρ οικογενειών, μεσαίων εισοδημάτων και νέων. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εκτιμά ότι ωφελεί περίπου 4 εκατ. φορολογούμενους, με κόστος για το 2026 περίπου 1,2 δισ. ευρώ και πλήρη επίπτωση το 2027 μεγαλύτερη. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

Πλάι σε αυτό, υπάρχουν στοχευμένα μέτρα που πολιτικά έχουν ισχυρό συμβολισμό, ακόμη κι αν δημοσιονομικά είναι μικρότερα:

• Μείωση 50% του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς (με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους) το 2026 και πλήρη κατάργηση το 2027. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)
• Μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% σε συγκεκριμένες νησιωτικές και ακριτικές περιοχές (με κριτήρια που περιγράφονται στην Εισηγητική). (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)
• Κατάργηση του τέλους συνδρομητικής τηλεόρασης (pay-TV levy). (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

Στην άλλη πλευρά του λογαριασμού, οι βασικοί αριθμοί εσόδων “φωνάζουν” γιατί άναψε η κόντρα:

• Τα συνολικά φορολογικά έσοδα κινούνται γύρω στα 73,6 δισ. ευρώ.
• Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι προέρχεται από έμμεσους φόρους (δηλαδή φόρους πάνω σε αγαθά και υπηρεσίες, όπως ο ΦΠΑ).
• Ο ΦΠΑ προβλέπεται περίπου στα 29,229 δισ. ευρώ για το 2026 (στην Εισηγητική εμφανίζονται και άλλα μεγέθη σε διαφορετικούς πίνακες, κάτι που δημιουργεί επικοινωνιακό “θόρυβο” αλλά όχι διαφορετική ουσία: το κράτος περιμένει πολλά από την κατανάλωση). (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

1) Νομισματική πολιτική: γιατί η ΕΚΤ “χωράει” μέσα σε έναν ελληνικό Προϋπολογισμό

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που καθορίζει τα βασικά επιτόκια στην ευρωζώνη) δεν ψηφίζει ελληνικούς Προϋπολογισμούς, αλλά καθορίζει το περιβάλλον τους.

Όταν τα επιτόκια είναι υψηλά, το χρήμα είναι ακριβό:

• τα στεγαστικά επιβαρύνονται,
• οι επιχειρήσεις δανείζονται πιο ακριβά,
• το κράτος προσέχει διπλά την αξιοπιστία του, γιατί μια κακή χρονιά μπορεί να μεταφραστεί σε ακριβότερο κόστος δανεισμού.

Η κυβέρνηση ποντάρει σε ένα μονοπάτι «σταθερότητας» που θα κρατήσει χαμηλά την αίσθηση κινδύνου της χώρας. Γι’ αυτό και το “compliant” στις Βρυξέλλες έχει πολιτική αξία: λειτουργεί σαν σήμα ότι «δεν ξεφεύγουμε». (https://www.cna.org.cy/en/press_releases/article/9444390/press-release-european-commission?utm_source=openai)

2) Δημοσιονομικά και χρέος: το βασικό trade-off είναι απλό (και σκληρό)

Το πρωτογενές πλεόνασμα (δηλαδή έσοδα μείον δαπάνες χωρίς τους τόκους του χρέους) είναι το εργαλείο που δείχνει αν το κράτος «βγάζει» χρήματα για να μειώνει χρέος. Η κυβέρνηση στοχεύει σε πλεόνασμα και σε πτώση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά αυτό έχει κόστος: περιορίζει το πόσο γενναία μπορείς να μοιράσεις ελαφρύνσεις ή αυξήσεις δαπανών.

Εδώ μπαίνει και ο νέος ευρωπαϊκός κανόνας: ο net expenditure rule δεν σου επιτρέπει να κάνεις “ό,τι θέλεις” στις μόνιμες δαπάνες, ακόμη κι αν βραχυπρόθεσμα τα έσοδα πάνε καλά. Σου ζητά να κρατήσεις μια προβλεπόμενη πορεία δαπανών, αλλιώς μπαίνεις σε διαδικασία εξηγήσεων και διορθώσεων μέσω του control account (ένας μηχανισμός «λογαριασμού αποκλίσεων»). (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj/eng?utm_source=openai)

Το συμπέρασμα είναι καθαρό: οι φοροελαφρύνσεις του 2026 “χωράνε” επειδή το κράτος περιμένει να συνεχίσει να εισπράττει ισχυρά, ειδικά από την κατανάλωση, και επειδή θέλει να πείσει ότι δεν θα αφήσει τις δαπάνες να ξεφύγουν. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

3) Εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες: γιατί ο ΦΠΑ είναι και «εισαγόμενος»

Ο ΦΠΑ δεν είναι μόνο ελληνικό ζήτημα. Σε μια οικονομία που εισάγει μεγάλο μέρος της ενέργειας και πολλών βασικών προϊόντων, η ακρίβεια “εισάγεται” και περνάει στα ράφια. Όταν ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές ή τα μεταφορικά κόστη, ανεβαίνει η τελική τιμή, άρα και ο ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος (εκτός αν αλλάξει συντελεστές, κάτι που εδώ δεν είναι το βασικό σενάριο).

Αυτό εξηγεί και την πολιτική ένταση:

• Αν οι τιμές ανεβαίνουν, το κράτος εισπράττει περισσότερο ΦΠΑ “αυτόματα”.
• Αν οι τιμές σταθεροποιηθούν ή πέσουν, ο ΦΠΑ δεν “τρέχει” τόσο. Τότε, ο Προϋπολογισμός χρειάζεται είτε καλύτερη συμμόρφωση (περιορισμό φοροδιαφυγής) είτε πραγματική αύξηση όγκου κατανάλωσης.

Αυτός είναι ένας λόγος που η αντιπολίτευση μιλά για «προϋπολογισμό βιτρίνας»: αμφισβητεί ότι μπορείς να χρηματοδοτείς μόνιμες ελαφρύνσεις με τόσο μεγάλη εξάρτηση από έμμεσους φόρους, σε περιβάλλον που ο πληθωρισμός πέφτει. (https://www.cna.org.cy/en/press_releases/article/9444390/press-release-european-commission?utm_source=openai)

4) Τράπεζες και χρηματοπιστωτικό σύστημα: τι σημαίνει για δάνεια, αγορά κατοικίας, επενδύσεις

Οι φοροελαφρύνσεις είναι μία πλευρά. Η άλλη είναι: μπορεί η οικονομία να χρηματοδοτήσει ανάπτυξη; Αυτό περνά από τις τράπεζες.

Με ακριβότερο χρήμα (λόγω ΕΚΤ), το νοικοκυριό αισθάνεται πίεση από δόσεις και ενοίκια. Αυτό κουμπώνει με το πολιτικό κομμάτι του Προϋπολογισμού: η κυβέρνηση θέλει να δώσει “καθαρό” εισόδημα πίσω, ώστε να στηρίξει κατανάλωση και να μη φρενάρει η οικονομία. Όμως αυτό είναι ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί: αν η κατανάλωση δεν κρατηθεί, πέφτουν και τα έσοδα που στηρίζουν την πολιτική.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εκτέλεση των εσόδων είναι το πρώτο καμπανάκι και η ΑΑΔΕ (η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, δηλαδή ο μηχανισμός είσπραξης φόρων) είναι ο “πραγματικός” παίκτης της καθημερινότητας. Η εφαρμογή μέτρων και η είσπραξη (π.χ. ΦΠΑ) έχουν τεχνική βάση και ιστορική συνέχεια, όπως φαίνεται και από τις εγκυκλίους για άλλες φορολογικές αλλαγές προηγούμενων ετών. (https://www.aade.gr/egkyklioi-kai-apofaseis/e-2012-30-01-2020)

5) Ανισότητα: το μεγάλο ερώτημα δεν είναι «αν κόπηκαν φόροι», αλλά «ποιοι το νιώθουν»

Ο ΦΠΑ είναι έμμεσος φόρος, δηλαδή δεν κοιτάει εισόδημα. Τον πληρώνεις όταν αγοράζεις κάτι. Αυτό έχει ένα γνωστό οικονομικό αποτέλεσμα: οι χαμηλότερες εισοδηματικές ομάδες δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους σε κατανάλωση, άρα ο ΦΠΑ “βαραίνει” αναλογικά περισσότερο αυτές.

Εδώ έρχεται η ουσία της διανομής (distributional analysis):

• Οι φοροελαφρύνσεις στην κλίμακα εισοδήματος ωφελούν πολύ κόσμο, αλλά δεν ωφελούν όλους το ίδιο.
• Αν το κράτος συνεχίσει να βασίζεται σε υψηλές εισπράξεις ΦΠΑ, τότε ένα κομμάτι της ελάφρυνσης επιστρέφει στο κράτος μέσα από την κατανάλωση.

Ένας απλός, ενδεικτικός τρόπος να το δει κανείς (όχι πλήρης μικρο-προσομοίωση, αλλά τάξη μεγέθους): αν η αύξηση εσόδων από ΦΠΑ σε σχέση με τη βάση σύγκρισης είναι περίπου 1,6 δισ. ευρώ, και τη “μοιράζαμε” θεωρητικά σε ~4,3 εκατ. νοικοκυριά, βγαίνει κάτι σαν 370 ευρώ ανά νοικοκυριό. Αυτό δεν λέει ότι «κάθε σπίτι πλήρωσε 370 ευρώ παραπάνω», αλλά δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να ροκανιστεί μια ελάφρυνση μερικών εκατοντάδων ευρώ, ειδικά για χαμηλά εισοδήματα. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

Αν το ζητούμενο είναι κοινωνική δικαιοσύνη, το κρίσιμο δεν είναι το headline «κόβουμε φόρους», αλλά η καθαρή μεταβολή στο πραγματικό εισόδημα, αφού αφαιρέσεις πληθωρισμό, ενοίκια, κόστος δανεισμού και έμμεσους φόρους.

6) Αγορές vs πραγματική οικονομία: spreads, αξιοπιστία και “αντέχει η τσέπη;”

Οι αγορές κοιτούν κυρίως δύο πράγματα: πειθαρχία και ανάπτυξη. Η «σφραγίδα» ότι το σχέδιο είναι compliant βοηθά το αφήγημα αξιοπιστίας. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/eurogroup-statement-on-the-draft-budgetary-plans-for-2026/)

Όμως η πραγματική οικονομία έχει άλλους δείκτες:

• τι γίνεται με το κόστος στέγασης,
• πόσο γρήγορα ανεβαίνουν τα τρόφιμα,
• αν οι μισθοί προλαβαίνουν τις τιμές,
• αν η δημόσια υγεία βελτιώνεται στην πράξη.

Εδώ είναι χρήσιμο να θυμόμαστε ότι το 2026 ο Προϋπολογισμός προβάλλει και ενίσχυση δαπανών υγείας (με συζητήσεις για επίπεδα γύρω στα 8,2 δισ.), αλλά αυτό κρίνεται στο “ραντεβού”, όχι στον πίνακα. (https://www.insider.gr/eidiseis/391848/agapidaki-ayximenos-o-proypologismos-gia-tin-ygeia-2026-me-600-ekat-eyro-epipleon)

Η διαφορά «αγορές vs καθημερινότητα» είναι που συχνά δημιουργεί πολιτική φθορά: μπορεί να πέφτουν τα spreads (η διαφορά επιτοκίου ελληνικών με γερμανικά ομόλογα, δηλαδή το ασφάλιστρο κινδύνου), αλλά ο πολίτης να μη νιώθει “ανάσα” στο πορτοφόλι του.

7) Νομίσματα και ισοτιμίες: ευρώ, δολάριο και ο πληθωρισμός που έρχεται απ’ έξω

Η Ελλάδα είναι στην ευρωζώνη, άρα δεν έχει δικό της νόμισμα. Όμως η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου επηρεάζει δύο μεγάλα κανάλια:

1. Ενέργεια: πολλά ενεργειακά προϊόντα τιμολογούνται σε δολάρια, άρα ένα ασθενέστερο ευρώ κάνει την εισαγόμενη ενέργεια ακριβότερη, κάτι που μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος παραγωγής και κατανάλωσης (και άρα σε πιέσεις τιμών και ΦΠΑ).
2. Τουρισμός: ένα ισχυρό ευρώ μπορεί να κάνει την Ελλάδα ακριβότερη για επισκέπτες από χώρες εκτός ευρώ, άρα να πιέσει ζήτηση σε συγκεκριμένα τμήματα της αγοράς.

Αυτό έχει σημασία διότι ο Προϋπολογισμός ποντάρει σε συνέχιση ανάπτυξης και κατανάλωσης. Αν έρθει «σφίξιμο» από εισαγόμενες τιμές ή από ισοτιμίες, η άσκηση δυσκολεύει.

8) Μοντέλο ανάπτυξης: τι στηρίζει το 2026 και ποιοι κλάδοι κερδίζουν

Η Ελλάδα συνεχίζει να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υπηρεσίες (τουρισμός) και σε εισροές από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και τις δημόσιες επενδύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, δύο στοιχεία του Προϋπολογισμού έχουν “follow the money” αξία:

Πρώτον, οι δημόσιες επενδύσεις: όταν το κράτος δίνει χώρο στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, δημιουργεί δουλειά σε κατασκευές, μελέτες, προμηθευτές, περιφέρειες. Αυτό μεταφράζεται σε κύκλο εργασιών για επιχειρήσεις και σε απασχόληση, άρα σε εισόδημα που τροφοδοτεί κατανάλωση.

Δεύτερον, η στόχευση σε οικογένειες και νέους: είναι και οικονομική στρατηγική, όχι μόνο κοινωνική. Η Ελλάδα έχει δημογραφικό πρόβλημα και χαμηλότερους μισθούς σε σχέση με το κόστος ζωής. Η κυβέρνηση προσπαθεί να στηρίξει διαθέσιμο εισόδημα σε ομάδες που “κρατούν” την κατανάλωση και επηρεάζουν τη δημογραφική συμπεριφορά.

Το ερώτημα είναι αν αυτό αλλάζει μοντέλο ή απλώς το «λιπαίνει»: φοροελαφρύνσεις που στηρίζουν κατανάλωση δεν είναι το ίδιο με πολιτικές που ανεβάζουν παραγωγικότητα (δηλαδή πόση αξία παράγει κάθε ώρα δουλειάς). Εκεί κρίνονται όλα μακροπρόθεσμα.

9) Έλεγχος δεδομένων: τι πρέπει να προσέξουμε για να μην πέσουμε σε “βολικούς” αριθμούς

Σε αυτόν τον Προϋπολογισμό υπάρχουν τρία σημεία όπου χρειάζεται ψυχραιμία, διότι οι αριθμοί μπορούν να γίνουν “εργαλείο αφήγησης”:

1. Τα δύο μεγέθη για τον ΦΠΑ. Το ότι εμφανίζονται διαφορετικοί αριθμοί σε διαφορετικούς πίνακες δεν σημαίνει ότι «κάποιος λέει ψέματα». Σημαίνει ότι αλλάζει η βάση σύγκρισης (στόχος έναντι εκτίμησης εκτέλεσης, ή διαφορετική λογιστική παρουσίαση). Η ουσία όμως μένει: το κράτος περιμένει ισχυρά έσοδα από κατανάλωση. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

2. Ονομαστικό vs πραγματικό. Αν το ΑΕΠ ανεβαίνει ονομαστικά επειδή ανέβηκαν οι τιμές, αυτό δεν σημαίνει ότι ο πολίτης πλουτίζει. Χρειάζεται να βλέπουμε τι μένει μετά τον πληθωρισμό.

3. Μέσος όρος vs “τυπικός” πολίτης. Όταν η κυβέρνηση λέει «ωφελούνται 4 εκατ. φορολογούμενοι», αυτό μπορεί να είναι σωστό ως πλήθος, αλλά δεν λέει τίποτα για το ύψος ωφέλειας ανά εισοδηματική ομάδα. Για άλλον 50 ευρώ τον χρόνο είναι ανάσα, για άλλον είναι αδιάφορο.

Follow the money: ποιος κερδίζει, ποιος χάνει (χωρίς συνθήματα)

Ας το κάνουμε πρακτικά, με ομάδες.

Κερδισμένοι (με την πιο “καθαρή” έννοια)

1. Μισθωτοί και οικογένειες με παιδιά στη μεσαία ζώνη εισοδημάτων: εκεί στοχεύει η αλλαγή της κλίμακας και εκεί συχνά βγαίνουν οι «μερικές εκατοντάδες ευρώ τον χρόνο» που φαίνονται στην παρακράτηση. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

2. Νέοι κάτω των 30: το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές (στήριξη νέας γενιάς). Η πραγματική επίπτωση εξαρτάται από το αν ο νέος είναι μισθωτός, τι εισόδημα έχει και πόσο “εκτεθειμένος” είναι σε ενοίκιο και κόστος ζωής.

3. Κάτοικοι/ιδιοκτήτες σε μικρούς οικισμούς με ΕΝΦΙΑ που κόβεται 50% το 2026 και μηδενίζεται το 2027. Αυτό είναι μικρότερο δημοσιονομικά, αλλά δυνατό πολιτικά, ειδικά στην περιφέρεια. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

4. Καταναλωτές σε περιοχές με μειωμένο ΦΠΑ: εδώ το όφελος είναι υπαρκτό αλλά χρειάζεται προσοχή. Αν η αγορά έχει δομή με λίγους προμηθευτές, μέρος της μείωσης μπορεί να μη φανεί πλήρως στην τελική τιμή (αυτό είναι θέμα ανταγωνισμού, όχι φορολογίας).

Πιθανοί χαμένοι (ή, πιο σωστά, οι ομάδες που κινδυνεύουν να μη δουν καθαρό όφελος)

1. Χαμηλόμισθοι και ευάλωτα νοικοκυριά: ακόμη κι αν ωφεληθούν από την κλίμακα, η καθημερινή κατανάλωση “τραβά” πίσω μέσω ΦΠΑ και ειδικών φόρων (καύσιμα, ενέργεια). Αυτό είναι το πυρήνα της κριτικής περί κοινωνικής αδικίας. (https://www.cna.org.cy/en/press_releases/article/9444390/press-release-european-commission?utm_source=openai)

2. Ενοικιαστές σε ακριβές περιοχές: ο Προϋπολογισμός μπορεί να αυξήσει καθαρό εισόδημα, αλλά αν τα ενοίκια συνεχίσουν να ανεβαίνουν, η φοροελάφρυνση απορροφάται από τη στέγαση. Αυτό δεν είναι λογιστικό επιχείρημα, είναι η πραγματική οικονομία.

3. Μικρές επιχειρήσεις που ζουν από την εγχώρια ζήτηση: αν η κατανάλωση φρενάρει λόγω ακριβού χρήματος ή κόστους ζωής, οι φοροελαφρύνσεις δεν αρκούν ως “καύσιμο”.

Η ελληνική διάσταση: η χώρα δεν κινδυνεύει άμεσα, αλλά δεν έχει και άπειρη άνεση

Το εξωτερικό μήνυμα «compliant» βοηθά, γιατί η Ελλάδα έχει ιστορία κρίσης χρέους και οι αγορές έχουν μνήμη. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/eurogroup-statement-on-the-draft-budgetary-plans-for-2026/)

Αλλά οι θεσμικοί περιορισμοί δεν είναι θεωρία. Με τον νέο κανόνα δαπανών, η δημοσιονομική πολιτική γίνεται πιο “μηχανική”: δεν έχεις εύκολα περιθώρια να διορθώνεις λάθη με νέες μόνιμες παροχές μέσα στη χρονιά. (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj/eng?utm_source=openai)

Και εδώ μπαίνει το μεγάλο πρακτικό στοίχημα: η εκτέλεση του 2026 θα κριθεί νωρίς, στο πρώτο τρίμηνο, από το αν ο ΦΠΑ κινείται όπως προβλέπεται. Αν οι εισπράξεις υστερήσουν, οι προσαρμογές συνήθως πάνε εκεί που «κόβεται» πιο εύκολα, δηλαδή σε επενδύσεις και λειτουργικές δαπάνες. Αυτό έχει πολιτικό κόστος, γιατί η κυβέρνηση πουλάει και έργα και υπηρεσίες (Υγεία) ως βασικό μέρος του αφηγήματος. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)

Τι να παρακολουθήσουμε από εδώ και πέρα (τα 5 πραγματικά checkpoints)

1. Έσοδα ΦΠΑ ανά μήνα. Όχι γενικά «τα έσοδα πάνε καλά», αλλά ειδικά ο ΦΠΑ, διότι εκεί στηρίζεται μεγάλο μέρος της σταθερότητας του μείγματος. Η τεχνική συνέχεια και η σημασία των οδηγιών εφαρμογής φαίνεται ιστορικά και από τον ρόλο της ΑΑΔΕ στην εφαρμογή φορολογικών αλλαγών. (https://www.aade.gr/egkyklioi-kai-apofaseis/e-2012-30-01-2020)

2. Την “πορεία καθαρών δαπανών” όπως την παρακολουθεί η Ευρώπη. Αν ανοίξει απόκλιση, το control account δεν είναι απειλή στα λόγια, είναι διαδικασία. (https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj/eng?utm_source=openai)

3. Τι λένε οι ευρωπαϊκές αξιολογήσεις για μακρο-προβλέψεις (ανάπτυξη, πληθωρισμός). Αν οι προβλέψεις είναι αισιόδοξες, το ρίσκο δεν είναι ιδεολογικό, είναι αριθμητικό. (https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/greece/economic-forecast-greece_en?utm_source=openai)

4. Δείκτες καθημερινότητας: τιμές τροφίμων, ενοίκια, δόσεις, πρόσβαση στην υγεία. Η αύξηση κονδυλίων δεν αρκεί αν δεν μεταφράζεται σε καλύτερη υπηρεσία. (https://www.insider.gr/eidiseis/391848/agapidaki-ayximenos-o-proypologismos-gia-tin-ygeia-2026-me-600-ekat-eyro-epipleon)

5. Κοινωνική θερμοκρασία. Όταν υπάρχουν κινητοποιήσεις (όπως των αγροτών) και σκάνδαλα/υποθέσεις διαχείρισης (όπως η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ που “σκιάζει” τη συζήτηση), δεν είναι απλώς επικοινωνιακό θέμα. Είναι governance risk, δηλαδή κίνδυνος να μπλοκάρουν αποφάσεις και εκτελέσεις, να χαθεί πολιτικό κεφάλαιο και να επιβραδύνουν παρεμβάσεις. Στην πενθήμερη συζήτηση φάνηκε ήδη ότι το πολιτικό κλίμα φορτίζει τη «βιωσιμότητα» του αφηγήματος. (https://www.antenna.gr/Politics/article/4/984882/boyli-triti-imera-syzitisis-gia-ton-proypologismo-toy-2026)

Συμπέρασμα: ο Προϋπολογισμός 2026 είναι καθαρή επιλογή, όχι τεχνικό ατύχημα

Η κυβέρνηση κάνει μια επιλογή με σαφή πολιτική στόχευση: μειώνει άμεσους φόρους εισοδήματος για μεγάλη μερίδα φορολογούμενων, με αιχμή οικογένειες και νέους, και προσπαθεί να κρατήσει το πλαίσιο “αξιοπιστίας” εντός Ευρώπης. Αυτό «στέκεται» τεχνικά, όπως δείχνει και η ευρωπαϊκή αξιολόγηση συμμόρφωσης, αλλά δεν είναι χωρίς ρίσκο. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/11/eurogroup-statement-on-the-draft-budgetary-plans-for-2026/)

Η αντιπολίτευση, από την άλλη, πατά σε ένα επίσης στέρεο σημείο: όταν στηρίζεις πολλά έσοδα σε έμμεσους φόρους, η κοινωνική πίεση πέφτει δυσανάλογα σε όσους δεν μπορούν να αποταμιεύσουν και ξοδεύουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για να ζήσουν. (https://www.cna.org.cy/en/press_releases/article/9444390/press-release-european-commission?utm_source=openai)

Άρα το 2026 δεν θα κριθεί στη Βουλή (εκεί κρίθηκε). Θα κριθεί:

• στην εκτέλεση των εσόδων,
• στο αν η κατανάλωση αντέχει με ακριβό χρήμα,
• στο αν οι φοροελαφρύνσεις μεταφράζονται σε πραγματική αγοραστική δύναμη,
• και στο αν το κράτος μπορεί να κρατήσει πειθαρχία δαπανών χωρίς να «παγώσει» αυτά που κάνουν ορατή διαφορά (επενδύσεις, υπηρεσίες).

Με απλά λόγια: ο Προϋπολογισμός 2026 είναι ένα στοίχημα ότι μπορείς να μειώνεις φόρους και ταυτόχρονα να χρηματοδοτείς κράτος και επενδύσεις, χωρίς να σε «πνίξει» η καθημερινότητα του ΦΠΑ. Και αυτό το στοίχημα δεν το κερδίζεις με εξαγγελίες, το κερδίζεις με μήνα-μήνα δεδομένα. (https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2025/11/%CE%95%CE%B9%CF%83%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-2026.pdf)