Το Πρωτοδικείο απορρίπτει αγωγή Δημητριάδη κατά του in.gr για τις υποκλοπές

Ένα δικαστήριο έκρινε ότι δημοσιογράφοι που έγραψαν για τις υποκλοπές δεν χρωστούν αποζημίωση σε έναν από τους πιο κεντρικούς άνδρες της υπόθεσης. Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε σε πρώτο βαθμό αγωγή του Γρηγόρη Δημητριάδη, πρώην γενικού γραμματέα του πρωθυπουργού, κατά της Alter Ego Media και δημοσιογράφων του in για δημοσίευμα της 23ης Οκτωβρίου 2023 σχετικά με το σκάνδαλο Predator (OT). Το δικαστήριο, όπως αποδίδεται στο σκεπτικό, έκρινε ότι σκοπός του άρθρου δεν ήταν η προσωπική στοχοποίηση του ενάγοντος αλλά η ενημέρωση του κοινού για μια υπόθεση εξαιρετικού δημόσιου ενδιαφέροντος (DNews).

Πρόκειται για το πιο πρόσφατο επεισόδιο σε μια σειρά ένδικων κινήσεων που ο Δημητριάδης έχει εξαπολύσει κατά δημοσιογράφων και μέσων που κάλυψαν το Predator: τον Θανάση Κουκάκη, την «Αυγή» και πέντε συντάκτες της, το in, τον ευρωβουλευτή Στέλιο Κούλογλου. Πριν λίγες μέρες, το ίδιο δικαστήριο τον είχε καταδικάσει να πληρώσει 7.000 ευρώ έξοδα στον Κουκάκη, αφού είχε ζητήσει από τον δημοσιογράφο 350.000 (To Brief).

Το εργαλείο δεν είναι η αποζημίωση, είναι το κόστος

Εδώ φαίνεται ο μηχανισμός. Στην αγωγή κατά του Κούλογλου, ο ίδιος ο ευρωβουλευτής αναφέρει ότι του ζητήθηκαν 450.000 ευρώ (tvxs). Αυτά τα ποσά είναι η ουσία των λεγόμενων SLAPP, των στρατηγικών αγωγών εναντίον της δημόσιας συμμετοχής (αγωγές που δεν στοχεύουν τόσο στη δικαστική δικαίωση όσο στην οικονομική και ψυχολογική εξάντληση όσων ερευνούν). Ένας δημοσιογράφος δεν χρειάζεται να χάσει τη δίκη για να πληγεί. Αρκεί να ξοδέψει χρόνια και χρήματα αμυνόμενος, ώστε την επόμενη φορά να το σκεφτεί δύο φορές πριν γράψει.

Στο σκεπτικό της απόρριψης κρύβεται το νομικό όριο που ενδιαφέρει τον πολίτη. Η βάση είναι διπλή. Το άρθρο 14 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ελευθερία του Τύπου (Βουλή), ενώ το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επιτρέπει περιορισμούς μόνο όταν είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατική κοινωνία (ECHR). Πάνω σε αυτή τη βάση, το δικαστήριο ανέδειξε ένα κριτήριο: το δημοσίευμα κρίνεται με βάση τα στοιχεία που ήταν εύλογα διαθέσιμα τη στιγμή της δημοσίευσης, όχι εκ των υστέρων, εφόσον υπάρχει επαρκές πραγματικό υπόβαθρο και θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος (in.gr). Χρειάζεται όμως προσοχή στο τι δεν έκρινε η απόφαση. Δεν αποφάνθηκε αν ο Δημητριάδης εμπλέκεται ποινικά στο Predator. Ούτε χαρακτήρισε ρητά την αγωγή «καταχρηστική». Έκρινε μόνο ότι η έρευνα για μια υπαρκτή θεσμική κρίση προστατεύεται.

Η αντίφαση των δύο πορτών

Ενώ τα πολιτικά δικαστήρια απορρίπτουν τη μία μετά την άλλη τις αγωγές, η άλλη πόρτα παραμένει κλειστή. Στις 8 Ιουλίου η ΝΔ απέρριψε στην Επιτροπή Θεσμών το αίτημα να κληθούν ο Δημητριάδης και ο Ισραηλινός Ταλ Ντίλιαν, με το επιχείρημα ότι δεν είναι πλέον δημόσια πρόσωπα και ότι η υπόθεση βρίσκεται στη Δικαιοσύνη (Enikos). Η μόνη άμεση κομματική αντίδραση στη σημερινή απόφαση ήρθε από το ΠΑΣΟΚ, με την Ευαγγελία Λιακούλη να μιλά για «νίκη για την ελευθεροτυπία και το κράτος δικαίου» (in.gr). Το Μαξίμου και η ΝΔ σιώπησαν.

Η σημασία της απόφασης μεγαλώνει από την ευρωπαϊκή πίεση. Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη υπό διαδικασία επί παραβάσει από την Κομισιόν για την καθυστερημένη ενσωμάτωση της οδηγίας 2024/1069 (Business & Human Rights Resource Centre), που προβλέπει πρόωρη απόρριψη προδήλως αβάσιμων αγωγών και αποζημιωτικά αντίβαρα (EUR-Lex). Το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης βρίσκεται ακόμη σε διαβούλευση (OpenGov), ενώ το Media Pluralism Monitor καταγράφει για τη χώρα αυξημένο κίνδυνο για την ελευθερία των ΜΜΕ, με τις SLAPP ως συνεχιζόμενο πρόβλημα (CMPF).

Μέχρι να αλλάξει ο νόμος, την προστασία τη δίνει, υπόθεση την υπόθεση, το δικαστήριο. Και αυτό που προστάτευσε την Τρίτη δεν ήταν η φήμη ενός δημοσιογράφου· ήταν το δικαίωμα του πολίτη να μάθει αν η εξουσία τον παρακολούθησε και ποιος το γνώριζε.