Προτάσεις Ανδρουλάκη για ιδιωτικό χρέος και funds

Με 11.568 προγραμματισμένους πλειστηριασμούς κατοικιών έως τον Νοέμβριο του 2026, εκ των οποίων το 75% έχει τιμή πρώτης προσφοράς κάτω από €150.000, η πίεση στη χαμηλή και μεσαία περιουσία είναι χειροπιαστή (ProtoThema, Powergame). Πάνω σε αυτή την πίεση πατάνε οι 8 δεσμεύσεις που παρουσίασε ο Νίκος Ανδρουλάκης για κόκκινα δάνεια και funds, αλλά προς το παρόν μιλάμε για πολιτική πρόταση, όχι για κατατεθειμένο νομοσχέδιο (News247, Iefimerida, Ethnos).

Η διάκριση έχει σημασία. Άλλο η πολιτική κατεύθυνση, άλλο ο μηχανισμός που θα αντέξει σε δικαστήρια, αγορές και κρατικό προϋπολογισμό.

Η πρόταση έχει δύναμη επειδή πατά σε πραγματική πίεση. Έως τις 30/4/2026, ο εξωδικαστικός μηχανισμός είχε 60.388 επιτυχείς ρυθμίσεις για €18,64 δισ. αρχικών οφειλών, με εγκρισιμότητα άνω του 80% (BankingNews). Ο μηχανισμός λοιπόν δουλεύει για πολλούς. Ταυτόχρονα, το μέσο κούρεμα στα στεγαστικά είναι 13,51%, χαμηλότερο από το 29,68% στα επιχειρηματικά και το 32,95% στα καταναλωτικά (BankingNews). Εκεί όπου η κοινωνική ένταση είναι μεγαλύτερη, δηλαδή στην πρώτη κατοικία, η λύση δεν είναι κατ’ ανάγκη η γενναιότερη.

Η καρδιά της πρότασης χωρίζεται σε δύο ταχύτητες. Από τη μία, παρεμβάσεις στη διαδικασία, όπως η υποχρεωτικότερη συμμετοχή των πιστωτών στον εξωδικαστικό και η προστασία πρώτης κατοικίας και αγροτικής γης. Από την άλλη, μέτρα που αλλάζουν την αξία των δανείων, όπως το δικαίωμα εξαγοράς στην τιμή του fund, ο περιορισμός της ευθύνης των εγγυητών και η μετακύλιση των 2/3 της συναλλαγματικής ζημιάς στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο (Newsit).

Η πιο εφαρμόσιμη πλευρά είναι η πίεση στους servicers και στους πιστωτές να αιτιολογούν απορρίψεις και να κάνουν αντιπροτάσεις. Το σημερινό πλαίσιο ήδη κινείται προς περισσότερες ρυθμίσεις, με κατώφλι €5.000 και έως 240 δόσεις σε ορισμένες περιπτώσεις (CNN Greece). Εκεί η πολιτική αλλαγή μπορεί να γίνει με κανόνες διαδικασίας.

Πιο δύσκολο είναι το δικαίωμα αγοράς του δανείου στην τιμή του fund. Η ευρωπαϊκή οδηγία για servicers και αγοραστές πιστώσεων προστατεύει τον οφειλέτη από χειροτέρευση της θέσης του μετά τη μεταβίβαση, αλλά δεν προβλέπει γενικό δικαίωμα να υποκαταστήσει τον αγοραστή (EUR-Lex). Υπάρχουν παραδείγματα στην Ισπανία και τη Γαλλία, όμως αφορούν κυρίως δικαστικά αμφισβητούμενες απαιτήσεις, όχι κάθε κόκκινο δάνειο που πωλείται μαζικά σε χαρτοφυλάκιο (BOE, Legifrance).

Υπάρχει και ο δημοσιονομικός κόμπος. Ο «Ηρακλής» στηρίχθηκε σε κρατικές εγγυήσεις για να μειωθούν τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών (European Commission). Αν το κράτος αλλάξει αναδρομικά τις ανακτήσεις σε τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για τον φορολογούμενο.

Ο φόβος της αγοράς και των θεσμών είναι το moral hazard, δηλαδή το κίνητρο να σταματήσει κάποιος να πληρώνει επειδή περιμένει καλύτερη ρύθμιση αργότερα. Αν δοθεί οριζόντια δυνατότητα εξαγοράς σε τιμές fund, το μήνυμα προς τους συνεπείς δανειολήπτες γίνεται δύσκολο. Η Τράπεζα της Ελλάδος επιμένει ότι η λύση του ιδιωτικού χρέους πρέπει να επανεντάσσει βιώσιμους οφειλέτες χωρίς να μπλοκάρει τη χρηματοδότηση της οικονομίας (Bank of Greece).

Για να απαντηθεί ποιος θα επωμιστεί τελικά το κόστος, το fund, η τράπεζα ή ο φορολογούμενος μέσω των κρατικών εγγυήσεων, λείπει το βασικότερο: τα δεδομένα. Η χώρα συζητά για νέα μέτρα χωρίς ενιαία δημόσια εικόνα για το πόσες απορρίψεις εξωδικαστικού αφορούν πραγματικά πρώτη κατοικία, πόσοι είναι οι εγγυητές και ποιοι είναι στρατηγικοί κακοπληρωτές. Χωρίς καθαρό μητρώο παρακολούθησης, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ κοινωνικής προστασίας και πολιτικής υπόσχεσης παραμένει θολή.