Πρόστιμο 100 ευρώ για μετακίνηση χωρίς εισιτήριο

Από σήμερα, 30 Μαΐου 2026, το πρόστιμο για μετακίνηση χωρίς έγκυρο ή επικυρωμένο εισιτήριο στα ΜΜΜ ανεβαίνει στα 100 ευρώ για κανονικό κόμιστρο και στα 50 ευρώ για μειωμένο. Στη Θεσσαλονίκη, όπου το απλό εισιτήριο κοστίζει 0,60 ευρώ, ένα πρόστιμο ισοδυναμεί με 167 διαδρομές (Euronews). Στην Αθήνα, με εισιτήριο 1,20 ευρώ, αντιστοιχεί σε περίπου 83 διαδρομές.

Το προηγούμενο πρόστιμο ήταν 72 ευρώ για κανονικό και 30 ευρώ για μειωμένο. Δηλαδή, η αύξηση φτάνει το +39% στο κανονικό και το +67% στο μειωμένο κόμιστρο, μια ποσοστιαία διαφορά που πλήττει δυσανάλογα ακριβώς αυτούς που το μέτρο υποτίθεται ότι προστατεύει: φοιτητές, ηλικιωμένους, ανέργους (News247, Euronews). Η αλλαγή εφαρμόζεται σε όλο το δίκτυο του ΟΑΣΑ στην Αθήνα και στις αστικές συγκοινωνίες της Θεσσαλονίκης (LiFO).

Η «έκπτωση 50%» έχει αστερίσκο

Εδώ μπαίνει η λεπτομέρεια που οι περισσότερες ανακοινώσεις παραλείπουν. Το πρόστιμο πέφτει στο μισό (50 ευρώ για κανονικό, 25 ευρώ για μειωμένο) όχι απλώς αν πληρώσεις γρήγορα. Πρέπει, μέσα σε 10 ημέρες από τη βεβαίωση, να αγοράσεις προσωποποιημένη κάρτα απεριορίστων διαδρομών διάρκειας τουλάχιστον 30 ημερών (enikonomia).

Στην πράξη, η υποτιθέμενη έκπτωση λειτουργεί απλώς ως υποχρεωτική μετάβαση σε μηνιαία συνδρομή. Στην Αθήνα, η 30ήμερη κάρτα κοστίζει 27 ευρώ (13,50 ευρώ μειωμένη). Κάνε τα μαθηματικά: 50 ευρώ πρόστιμο + 27 ευρώ κάρτα = 77 ευρώ συνολικό κόστος. Για τους δικαιούχους μειωμένου: 25 + 13,50 = 38,50 ευρώ (ΟΑΣΑ). Είναι ελάφρυνση 23 ευρώ, με κόστος μια συνδρομή που ίσως δεν θα χρησιμοποιήσεις.

Για τη Θεσσαλονίκη η διαδικασία είναι λιγότερο ξεκάθαρη: το νέο πλαίσιο ισχύει, αλλά ο ΟΣΕΘ δεν έχει διευκρινίσει το ακριβές προϊόν 30 ημερών που πρέπει να αγοραστεί για να ενεργοποιηθεί η μείωση (ΟΣΕΘ). Όσοι κινούνται περιστασιακά με το μετρό Θεσσαλονίκης θα πρέπει να ρωτήσουν επιτόπου.

Γιατί τώρα: το ταμείο των φορέων

Η λογική των φορέων είναι ευθεία. Κάθε διαδρομή χωρίς πληρωμή είναι χαμένο έσοδο από κόμιστρο και πίεση στις δημόσιες επιδοτήσεις. Το υπουργείο παρουσιάζει το μέτρο ως απάντηση στην εισιτηριοδιαφυγή και ταυτόχρονα ως μηχανισμό που θα μετατρέψει τους «λαθρεπιβάτες» σε συστηματικούς πληρωτές μέσω της 30ήμερης κάρτας (Ethnos).

Αυτό που δεν δημοσιεύεται είναι το ποσό. Δεν υπάρχει πρόσφατο, διαθέσιμο επίσημο στοιχείο που να ποσοτικοποιεί την ετήσια απώλεια από λαθρεπιβίβαση σε ΟΑΣΑ ή ΟΣΕΘ για το 2025-2026. Άρα η αύξηση παρουσιάζεται ως δημοσιονομικά αναγκαία, χωρίς όμως δημόσιο νούμερο να την τεκμηριώνει.

Τι δείχνει η εμπειρία αλλού

Η αύξηση των προστίμων είναι κοινή πρακτική, αλλά σπάνια λύνει το πρόβλημα μόνη της. Στη Βρετανία το penalty fare είναι 100 λίρες συν το κανονικό εισιτήριο, μειώνεται στις 50 αν πληρωθεί σε 21 ημέρες και ακυρώνεται αν ο επιβάτης απέδειξε ότι δεν μπορούσε να αγοράσει εισιτήριο, π.χ. με χαλασμένο μηχάνημα (National Rail). Πρόκειται για ρήτρα προστασίας του επιβάτη που το ελληνικό πλαίσιο δεν προβλέπει ρητά. Φορείς όπως το MTS στο Σαν Ντιέγκο δείχνουν ότι η λαθρεπιβίβαση εξαρτάται κυρίως από τη συχνότητα ελέγχων (San Diego MTS).

Έρευνα για το γερμανικό Deutschlandticket εντοπίζει ότι αυτό που πραγματικά αυξάνει τη συμμόρφωση είναι η ευκολία και η απλότητα του προϊόντος (Cambridge University Press), όχι το ύψος της ποινής.

Το ελληνικό μέτρο διαλέγει τον άλλο δρόμο: την ποινή. Και αναθέτει στον παραβάτη που έχει ήδη πιαστεί μια απόφαση δύσκολη υπό πίεση: πλήρωσε 100 τώρα ή γίνε συνδρομητής σε 10 ημέρες. Όποιος ζει στα όρια του εισοδήματός του και δεν χρησιμοποιεί συχνά τα ΜΜΜ, αυτή η «επιλογή» θα είναι λίγο πιο ακριβή από όσο δείχνει το έντυπο του προστίμου.