Πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δισ. από το πρώτο μνημόνιο

Η Ελλάδα θα αποπληρώσει πρόωρα 6,94 δισ. ευρώ από τα δάνεια του πρώτου μνημονίου. Για να συμβεί αυτό, ο ESM και ο EFSF, δηλαδή ο μόνιμος και ο προηγούμενος προσωρινός μηχανισμός διάσωσης της ευρωζώνης, ενέκριναν σήμερα το απαραίτητο τεχνικό waiver (ESM). Το waiver είναι μια εξαίρεση: επιτρέπει στη χώρα να αποπληρώσει στοχευμένα συγκεκριμένα δάνεια χωρίς να ενεργοποιήσει αλυσιδωτές υποχρεώσεις προς άλλους πιστωτές. Η ανακοίνωση που είχε γίνει στις 7 Μαΐου παίρνει έτσι την επίσημη θεσμική της σφραγίδα (To Brief).

Για να καταλάβουμε τι αποφασίστηκε, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τα δάνεια. Το Greek Loan Facility (GLF) ήταν τα διμερή δάνεια του 2010, όταν 14 χώρες της ευρωζώνης δάνεισαν απευθείας την Ελλάδα συνολικά 52,9 δισ. ευρώ. Πριν από τη σημερινή κίνηση, παρέμεναν ανεξόφλητα 26,3 δισ. ευρώ, άρα η αποπληρωμή σβήνει πάνω από το ένα τέταρτο του υπολοίπου (ESM · Euronews).

Γιατί χρειαζόταν «εξαίρεση»

Οι συμβάσεις της Ελλάδας με τον ESM και τον EFSF περιέχουν μια ρήτρα ισότιμης μεταχείρισης. Αν η χώρα πληρώσει πρόωρα έναν πιστωτή, υποχρεούται κανονικά να πληρώσει αναλογικά και τους υπόλοιπους. Η σημερινή απόφαση είναι το τεχνικό waiver που εξαιρεί την Ελλάδα από αυτή τη ρήτρα. Χωρίς αυτό, η χώρα θα κατέρρεε προσπαθώντας να προπληρώσει αναλογικά και τα δάνεια του ESM και του EFSF, ποσά τα οποία δεν μπορεί να σηκώσει σήμερα.

Από πού βγαίνουν τα λεφτά

Το πιο σημαντικό κομμάτι της είδησης αφορά την προέλευση των κεφαλαίων. Μέρος των χρημάτων προέρχεται από τη γενική ταμειακή διαχείριση του Δημοσίου, αλλά ένα κρίσιμο κομμάτι βγαίνει από τον ειδικό λογαριασμό cash buffer του 2018, ο οποίος μετά τη συναλλαγή θα εξαντληθεί (ESM, To Vima).

Το 2018, η τελευταία δόση του ESM ύψους 15 δισ. ευρώ περιλάμβανε 9,5 δισ. ευρώ ειδικά για τη δημιουργία αυτού του αποθέματος ρευστότητας (ESM). Συνολικά το μαξιλάρι έφτανε περίπου τα 24,1 δισ. ευρώ, αρκετά για περίπου 22 μήνες χρηματοδοτικών αναγκών, ώστε η χώρα να αντέχει ακόμη κι αν οι αγορές της έκλειναν την πόρτα (European Commission).

Η εξάντλησή του δεν σημαίνει ότι αδειάζουν τα ταμεία του κράτους. Στο τέλος Μαρτίου 2026 η Ελλάδα διέθετε ταμειακά διαθέσιμα 38,92 δισ. ευρώ, με χρέος γενικής κυβέρνησης 360,54 δισ. ευρώ και μέση διάρκεια χρέους στα 18,36 έτη (PDMA). Σημαίνει όμως ότι κλείνει η συγκεκριμένη, δεσμευμένη ασφαλιστική δικλείδα της εξόδου από τα μνημόνια. Το ταμείο που είχε φτιαχτεί ως δίχτυ ασφαλείας για ώρα ανάγκης χρησιμοποιείται πλέον για να μειωθεί το χρέος.

Τι αλλάζει πρακτικά

Η αποπληρωμή στοχεύει σε λήξεις του GLF το 2029 και την περίοδο 2033-2035 (ESM). Δεν εξαϋλώνεται το χρέος, αλλά «λειαίνεται» το ημερολόγιο των λήξεων ακριβώς πριν από την περίοδο 2033-2038, όπου σωρεύονται συνολικές υποχρεώσεις περίπου 75 δισ. ευρώ (Capital). Μια χώρα με υψηλό χρέος είναι ασφαλέστερη όταν οι λήξεις της είναι απλωμένες στον χρόνο, και η κίνηση στέλνει θετικό σήμα σε αγορές και οίκους αξιολόγησης.

Για τον φορολογούμενο, όμως, το όφελος μένει έμμεσο. Το επίσημο ετήσιο όφελος τόκων της κίνησης δεν έχει δημοσιοποιηθεί, και η καλύτερη εξυπηρέτηση του χρέους δεν μεταφράζεται αυτόματα σε μισθούς ή χαμηλότερες τιμές. Το trade-off είναι πλέον σαφές: η Ελλάδα λειαίνει το επικίνδυνο βουνό λήξεων του 2029 και της περιόδου 2033-2035, θυσιάζοντας οριστικά το ταμειακό της δίχτυ ασφαλείας του 2018. Η Κομισιόν προβλέπει αποκλιμάκωση του χρέους από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 στο 134,4% το 2027 (European Commission).