Πρόγραμμα αλιείας ενέκρινε κατοικίες με πισίνες στα Χανιά

Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών, το LEADER Αλιείας, ενέκρινε ενισχύσεις σε τρεις εταιρείες που χτίζουν κατοικίες με πισίνες στα Χανιά. Σύμφωνα με την έκτη τροποποίηση της απόφασης ένταξης του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης, που διαχειρίζεται το πρόγραμμα στον νομό, οι εγκρίσεις αφορούν δημόσια δαπάνη 199.276,25 ευρώ για τη LIVING WELL PROPERTIES Ο.Ε., 186.647,33 ευρώ για τη ΝΑΥΣΙΚΑ ΞΕΝΙΑ ΙΚΕ και 176.818,38 ευρώ για τη SOUDA DEVELOPMENT ΙΚΕ. Από τις 8 Οκτωβρίου το ίδιο πρόγραμμα βρίσκεται στο κέντρο καταγγελίας της οργάνωσης «Αρχιπέλαγος» προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία αφορά τουλάχιστον 52 εκατ. ευρώ (Αρχιπέλαγος). Οι αποφάσεις δεν αποδεικνύουν παρανομία. Δείχνουν όμως πού πρέπει να κοιτάξει όποιος θέλει να μάθει αν τα χρήματα βοήθησαν τους ψαράδες.

Τα τρία έργα αφορούν δύο, δύο και τέσσερις κατοικίες αντίστοιχα και μαζί φτάνουν σχεδόν τις 563.000 ευρώ. Με άλλα λόγια, τρία από τα 26 έργα που έχουν εγκριθεί στα Χανιά παίρνουν περίπου το 15% από τα 3,66 εκατ. ευρώ δημόσιας δαπάνης του νομού (Έκτη τροποποίηση). Πρόκειται για εγκρίσεις και όχι για πληρωμές. Πόσα χρήματα έφτασαν τελικά σε κάθε δικαιούχο, η απόφαση δεν το λέει.

Γιατί ένα αλιευτικό πρόγραμμα πληρώνει πισίνες

Ο ευρωπαϊκός κανόνας το επιτρέπει ρητά. Ο κανονισμός για την αλιεία της περιόδου 2014-2020 προβλέπει ότι οι τοπικές στρατηγικές μπορούν να στηρίζουν δραστηριότητες και πέρα από την εμπορική αλιεία, αρκεί το έργο να βρίσκεται σε εγκεκριμένη περιοχή και να υπηρετεί τους στόχους της στρατηγικής (Κανονισμός 508/2014). Η πρόσκληση των Χανίων απευθυνόταν ρητά σε μικρές επιχειρήσεις τουρισμού, εμπορίου, εστίασης και υπηρεσιών, με ανώτατο όριο 200.000 ευρώ δημόσιας δαπάνης ανά επένδυση και ενίσχυση έως το μισό του κόστους. Και οι τρεις εγκρίσεις βρίσκονται λίγο κάτω από αυτό το όριο (ΟΑΚ).

Σε αυτή τη λογική στηρίζεται και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Δήλωσε στον ΣΚΑΪ ότι η επιδότηση εστιατορίου ή καταλύματος δεν είναι από μόνη της παράτυπη, γιατί οι παράκτιες κοινότητες δεν ζουν μόνο από το ψάρι. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβάλλει ένα τέτοιο έργο στη λίμνη Inari της Φινλανδίας, το οποίο, όπως αναφέρει, δημιούργησε πέντε τουριστικά πακέτα και εξασφάλισε συμβόλαιο για έναν νέο αλιέα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η λογική αυτή έχει μια γνωστή αδυναμία. Συγκριτική ακαδημαϊκή μελέτη για τις τοπικές ομάδες δράσης στην αλιεία επισημαίνει τον κίνδυνο να απορροφούν οι ισχυρότεροι κλάδοι, όπως ο τουρισμός, δυσανάλογο μέρος των κονδυλίων (Bugeja-Said κ.ά.). Για τα Χανιά αυτό δεν έχει αποδειχθεί, αλλά δεν φαίνεται πουθενά ούτε πόσες θέσεις εργασίας ή πόσο εισόδημα έφτασε στους ψαράδες. Και η Κομισιόν δυσκολεύεται να το μετρήσει: σε σύνθεση 80 αξιολογήσεων του 2025, μόλις το 7% σύγκρινε τις περιοχές που χρηματοδοτήθηκαν με περιοχές που δεν χρηματοδοτήθηκαν (FAMENET).

Τι στηρίζει η καταγγελία

Το «Αρχιπέλαγος» παρουσιάζει τα 52 εκατ. ευρώ ως ελάχιστο ποσό που πρέπει να διερευνηθεί, όχι ως άθροισμα αποδεδειγμένων παρατυπιών (Αρχιπέλαγος). Πλήρης έκθεση ή πίνακας που να βγάζει αυτό το ποσό δεν έχει δημοσιευθεί. Επιπλέον, τα παραδείγματα που κυκλοφόρησαν δεν συμφωνούν μεταξύ τους: 20 έργα στο theFAQ, 33 εγγραφές στην Εφημερίδα των Συντακτών, 34 στο in.gr. Κανένα από αυτά τα δείγματα δεν φτάνει το συνολικό ποσό, και δεν διευκρινίζεται αν το ποσό μετρά εγκρίσεις ή πληρωμές. Το υπουργείο, από την πλευρά του, απάντησε ότι δεν είχε λάβει καταγγελία για κακοδιαχείριση (ΣΚΑΪ).

Στις 12 Οκτωβρίου οι ευρωβουλευτές Κώστας Αρβανίτης και Νικόλας Φαραντούρης έθεσαν τους ισχυρισμούς στην Κομισιόν με γραπτές ερωτήσεις (Εφ.Συν.). Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO, το όργανο της ΕΕ που ερευνά εγκλήματα σε βάρος του κοινού προϋπολογισμού) δεν έχει επιβεβαιώσει δημόσια ότι άνοιξε υπόθεση (Κανονισμός EPPO). Από το καλοκαίρι, η ίδια Εισαγγελία ερευνά τα κονδύλια για τη σίτιση μεταναστών (To Brief).

Το πιο συγκεκριμένο εύρημα βρίσκεται μέσα στα ίδια τα έγγραφα. Σύμφωνα με την έκτη τροποποίηση, ένα άλλο έργο τουριστικών κατοικιών στα Χανιά, με κωδικό MIS 5184595, επιστρέφει 46.781,32 ευρώ που είχαν πληρωθεί ενώ δεν έπρεπε (Έκτη τροποποίηση). Πρόκειται για διοικητική διόρθωση και όχι για ποινικό πόρισμα. Στο σύστημα κοινής διαχείρισης, οι ελληνικοί φορείς επιλέγουν και ελέγχουν τα έργα και η Κομισιόν εποπτεύει τη νομιμότητα των δαπανών (Κανονισμός 1303/2013).

Η υπόθεση θα κριθεί σε τρία νούμερα: πόσα εγκρίθηκαν, πόσα πληρώθηκαν και τι έφτασε στις αλιευτικές κοινότητες. Το πρώτο έχει δημοσιευθεί. Τα άλλα δύο τα κρατούν ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, και δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα ανά έργο. Ως τότε, το πιο σκληρό στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι τα 52 εκατ. ευρώ της καταγγελίας (in.gr), που κανείς δεν έχει δει να αθροίζονται. Είναι τα σχεδόν 47.000 ευρώ που μια επίσημη απόφαση καταγράφει ως επιστροφή από έργο τουριστικών κατοικιών (Έκτη τροποποίηση).