Πρόεδρος Τραμπ: Εκτός δολαρίου οι ξένες τράπεζες που συναλλάσσονται με την Κούβα

Η βρεφική θνησιμότητα στην Κούβα ανέβηκε από 4 σε 9,9 ανά 1.000 γεννήσεις μέσα σε επτά χρόνια, αύξηση 148%. Η κοινωνία ήδη κατέρρεε όταν, στις 1 Μαΐου 2026, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το εκτελεστικό διάταγμα που ρίχνει τη χαριστική βολή. Για πρώτη φορά μετά από έξι δεκαετίες εμπάργκο, η Ουάσιγκτον αποκτά τη νομική δυνατότητα να τιμωρεί ξένες τράπεζες και επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με την Αβάνα (White House).

Πρώην αξιωματούχος του OFAC χαρακτηρίζει την κίνηση «την πιο σημαντική για μη-αμερικανικές εταιρείες από την έναρξη του εμπάργκο» (Reuters/SCMP). Το timing δεν είναι τυχαίο. Από τον Ιανουάριο, η Κούβα ζει με χρόνια μπλακάουτ μετά την κοπή της βενεζουελάνικης πετρελαϊκής γραμμής. Η στόχευση του διατάγματος σε ενέργεια, μέταλλα, ορυχεία και χρηματοοικονομικά κλείνει ερμητικά την πόρτα πριν προλάβουν ρωσικά ή κινεζικά τάνκερ, χρηματοδοτημένα μέσω ξένων τραπεζών, να σώσουν το δίκτυο. Είναι ασφυξία πριν την ανάσα.

Πώς δουλεύει ο εκβιασμός

Ο μηχανισμός είναι ανελέητα απλός. Κάθε διεθνής τράπεζα χρειάζεται πρόσβαση στο σύστημα CHIPS για συναλλαγές σε δολάρια. Αν αγγίξει κουβανική οντότητα, η OFAC κλείνει τον λογαριασμό αντιστοιχίας στις ΗΠΑ. Χωρίς δολάριο, μια τράπεζα είναι εκτός παγκόσμιου παιχνιδιού. Δεν χρειάζεται καν δικαστική απόφαση, αρκεί ένα flag στη βάση World-Check.

Η ΕΕ διαθέτει στα χαρτιά αντίδοτο, τον Κανονισμό 2271/96 (Blocking Statute), που υποτίθεται ότι απαγορεύει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να συμμορφώνονται με αμερικανικές εξωεδαφικές κυρώσεις. Ποτέ δεν εφαρμόστηκε ουσιαστικά. Μεξικό, Βραζιλία και Ισπανία εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση «έντονης ανησυχίας» για την ανθρωπιστική κρίση (RTVE), ο Λούλα μίλησε για «κύριο του πολέμου» αναφερόμενος στον Τραμπ (El País). Όμως ενώ η Μαδρίτη βγάζει ανακοινώσεις συμπόνιας, οι ισπανικές τράπεζες αύριο το πρωί θα κόψουν κάθε δεσμό με την Αβάνα για να μη χάσουν την πρόσβαση στο SWIFT. Ρητορική, όχι αντίμετρα.

Η ελληνική επιλογή

Από την Αθήνα, σιωπή. Η Ελλάδα ψηφίζει σταθερά υπέρ του τερματισμού του εμπάργκο στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, μαζί με 165 άλλες χώρες πέρυσι (UN). Δημοσίως, ούτε λέξη. Η εξήγηση δεν είναι μυστική: Σούδα, Αλεξανδρούπολη, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία ως αντίβαρο απέναντι στην Άγκυρα. Η αμφισβήτηση των αμερικανικών κυρώσεων σε ένα νησί της Καραϊβικής δεν αξίζει το πολιτικό κόστος.

Είναι ο τέταρτος γύρος του ίδιου μοτίβου σε λίγους μήνες, μετά τη Βενεζουέλα και το Ιράν. Όταν η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί το δολάριο ως όπλο, η Ευρώπη διαμαρτύρεται και υπακούει. Η Άγκυρα δεν ελέγχει παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, άρα δεν μπορεί να αναπαράγει τον ίδιο μηχανισμό. Διαθέτει όμως άλλα: ενεργειακούς αγωγούς, μεταναστευτικές ροές, στρατιωτικά τετελεσμένα στο Αιγαίο. Η στρατηγική σιωπή της Αθήνας μπροστά στην εργαλειοποίηση των κυρώσεων κατασκευάζει ένα προηγούμενο ανοχής, ακριβώς τη στιγμή που οι αναθεωρητικές δυνάμεις στη γειτονιά μας μελετούν τα δικά τους εργαλεία εξωεδαφικής πίεσης.