Πούτιν στο Πεκίνο: Το 99,1% των συναλλαγών σε γουάν αποκαλύπτει ρωσική εξάρτηση

Την Παρασκευή το βράδυ ο Τραμπ άφησε το Πεκίνο χωρίς συμφωνία ορόσημο σε εμπόριο ή Ιράν (Algemeiner). Την Τρίτη το πρωί προσγειώνεται εκεί ο Πούτιν. Η σειρά των επισκέψεων δεν είναι σύμπτωση και το Κρεμλίνο, παρά τις διαψεύσεις, παραδέχθηκε ότι στις συνομιλίες θα συζητηθούν «οι επαφές Πεκίνου-Ουάσιγκτον» (RIA). Για την Ευρώπη, και επομένως για την Αθήνα, η ερώτηση δεν είναι ποιος υποδέχεται ποιον. Είναι ποιος κρατά τα κλειδιά της σχέσης.

Ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών Σιλουάνοφ ανακοίνωσε ότι το 99,1% των διμερών διακανονισμών Ρωσίας-Κίνας γίνεται πλέον σε ρούβλια και γουάν (Expert). Παρουσιάζεται ως νίκη απέναντι στις δυτικές κυρώσεις. Είναι ταυτόχρονα και κάτι άλλο: ομολογία εξάρτησης. Όταν μια χώρα κάνει σχεδόν το σύνολο των συναλλαγών της με μία ξένη μπροστά από έναν εταίρο, ο εταίρος αυτός αποκτά διαπραγματευτική ισχύ που δύσκολα ξεμπλοκάρεται. Παράλληλα, ρωσικές οικονομικές πηγές παραδέχονται ότι οι διασυνοριακές πληρωμές παραμένουν προβληματικές, καθώς κινεζικές τράπεζες φοβούνται δευτερογενείς κυρώσεις (NG). Το γουάν εξυπηρετεί τη Μόσχα μόνο όσο το επιτρέπει το Πεκίνο.

Η ωμή πραγματικότητα των εξαρτημάτων

Αν τα νούμερα των πληρωμών είναι αφηρημένα, τα μικροτσίπ δεν είναι. Στις 12 Μαΐου ο Ζελένσκι επέβαλε κυρώσεις σε 55 εταιρείες, ανάμεσά τους 10 κινεζικές, για σύνδεση με την παραγωγή drones τύπου Shahed-Geran στο εργοστάσιο Alabuga (President of Ukraine). Δεν μιλάμε για αρμάδες ρωσικών τανκς που φτάνουν από την Κίνα. Μιλάμε για αισθητήρες, μικροηλεκτρονική, εργαλειομηχανές, εξαρτήματα πλοήγησης που, χωρίς αυτά, οι ρωσικές γραμμές παραγωγής δεν δουλεύουν. Το ΝΑΤΟ έχει χαρακτηρίσει επίσημα την Κίνα «decisive enabler» του πολέμου, ακριβώς λόγω αυτής της στήριξης στη ρωσική αμυντική βιομηχανική βάση (NATO). Το Πεκίνο απαντά ότι δεν είναι μέρος της σύγκρουσης και δεν στέλνει φονικά όπλα (MFA PRC). Και τα δύο μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα. Αυτή είναι η ομορφιά της κινεζικής στρατηγικής: η συντήρηση του πολέμου χωρίς υπογραφή.

Το Πεκίνο, λοιπόν, ισορροπεί. Παρουσίασε τη συνάντηση Τραμπ-Σι ως συμφωνία για «στρατηγική σταθερότητα» (MFA PRC) και ταυτόχρονα υποδέχεται τον Πούτιν επικαλούμενο τα 25 χρόνια της συνθήκης καλής γειτονίας (Euronews). Η επίσημη ορολογία μιλάει για «συνολικό στρατηγικό συντονισμό» σε ενέργεια, logistics, Αρκτική, ψηφιακή οικονομία (Global Times). Λείπει η λέξη «συμμαχία». Λείπει εσκεμμένα. Συμμαχία σημαίνει δέσμευση. Ο Σι θέλει επιρροή χωρίς δέσμευση.

Στην Ουάσιγκτον επανέρχεται η ιδέα του «αντίστροφου Νίξον»: όπως οι ΗΠΑ τραβήξανε την Κίνα μακριά από τη Σοβιετική Ένωση τη δεκαετία του 1970, να τραβήξουν τώρα τη Ρωσία μακριά από την Κίνα (Lowy Institute). Η υλική βάση του σεναρίου είναι ισχνή. Δεν υπάρχει σινορωσικό ρήγμα όπως το 1972. Υπάρχει το αντίθετο: η ρωσική οικονομία βυθίζεται σε κινεζικά τσιπ και γουάν τη στιγμή που ο Πούτιν αρνείται να συζητήσει όρους αμερικανικής διαμεσολάβησης.

Πού στέκεται η Αθήνα

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη δεν δημιουργεί άμεση κρίση. Δημιουργεί λιγότερο χώρο. Η εποχή της «ειδικής σχέσης» Αθήνας-Μόσχας έχει τελειώσει εδώ και χρόνια. Το ελληνικό ΥΠΕΞ διατηρεί γραμμή στήριξης της Ουκρανίας (ΥΠΕΞ) ενώ η ΕΕ συνεχίζει να σκληραίνει το καθεστώς κυρώσεων (European Council). Η Κίνα παραμένει εμπορικός εταίρος, αλλά η ευρωπαϊκή γραμμή είναι πλέον de-risking, not disengagement. Όσο η Ρωσία γίνεται πιο εξαρτημένη από το Πεκίνο, τόσο η αμερικανική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο γίνεται για την Αθήνα πιο κεντρική και η ένταξη στο F-35 πιο πολιτικά φορτισμένη (Bilirakis).

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι αν ο Σι θα διαλέξει μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Δεν θα διαλέξει. Το ερώτημα είναι πόσο καιρό μπορεί μια αυτοκρατορία να επιβιώσει ως junior partner χωρίς να το παραδεχθεί δημόσια. Και τι κάνει η Ευρώπη όταν συνειδητοποιήσει ότι ο πόλεμος δίπλα της συντηρείται από εξαρτήματα που περνούν, αθόρυβα, από κινεζικά εργοστάσια.