Πώς η στήριξη του γιεν θωρακίζει τα αμερικανικά ομόλογα

Το ιαπωνικό νόμισμα, το γιεν, είχε πέσει σε χαμηλό σχεδόν 40 ετών, φτάνοντας κοντά στα 164 γιεν ανά δολάριο, όταν στις 31 Ιουλίου η Ουάσιγκτον έκανε κάτι που δεν είχε ξανακάνει από το 1998: μπήκε στην αγορά μαζί με το Τόκιο για να στηρίξει ξένο νόμισμα. Μέσα σε λίγες ώρες η ισοτιμία γύρισε προς τα 155-157, δηλαδή το γιεν ενισχύθηκε γύρω στο 5% (CNBC). Το ερώτημα που αξίζει, όμως, δεν είναι γιατί βοήθησαν οι ΗΠΑ έναν σύμμαχο. Είναι πώς ακριβώς τον βοήθησαν.

Την επίσημη σφραγίδα έβαλε το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών: η υπουργός Σατσούκι Καταγιάμα ανακοίνωσε ότι η Ιαπωνία «αγόρασε γιεν σε συντονισμό με το U.S. Department of the Treasury», για να αναχαιτίσει «υπερβολική μεταβλητότητα» και «άτακτες κινήσεις» (MOF Japan). Από την αμερικανική πλευρά, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ επιβεβαίωσε δημόσια τις «coordinated foreign exchange actions» (X/Bessent), ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ το πλαισίωσε ως «σήμα φιλίας» προς το Τόκιο (CNN) (To Brief).

Το λεπτό σημείο: ποιος πλήρωσε και με τι

Εδώ κρύβεται η ουσία. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, η Federal Reserve Bank of New York πούλησε ευρώ για να αγοράσει γιεν εκ μέρους του Treasury (Reuters). Το μόνο αριθμητικό ίχνος είναι μια φωτογραφία σημειώματος του Μπέσεντ, με τη φράση «Buy Japanese Yen (JPY) $5-10 bil». Καμία από τις δύο λεπτομέρειες δεν έχει επίσημη επιβεβαίωση από τη Fed· το ακριβές ποσό δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Γιατί έχει σημασία αν πουλήθηκαν ευρώ και όχι δολάρια; Διότι η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος ξένος κάτοχος αμερικανικών κρατικών ομολόγων (Treasuries), με λίγο πάνω από $1,1 τρισ. (U.S. Treasury TIC). Μια επιθετική, μονομερής υπεράσπιση του γιεν θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί με ρευστοποίηση αυτών των τίτλων, πλημμυρίζοντας με προσφορά μια αγορά που η Ουάσιγκτον θέλει ήρεμη. Το πιο κρίσιμο σήμα ήρθε από την ίδια την Καταγιάμα, που ανέφερε μελλοντική χρήση της FIMA Repo Facility, ενός εργαλείου της Fed που δίνει δολάρια σε ξένες αρχές έναντι ενεχύρου Treasuries, ώστε να μη χρειάζεται να τα πουλήσουν σε συνθήκες πίεσης (Federal Reserve).

Το Axios έγραψε ότι η όλη κίνηση «appears designed» ώστε η Ιαπωνία να στηρίξει το νόμισμά της χωρίς μεγάλες πωλήσεις ομολόγων (Axios). Η αγορά ομολόγων φάνηκε να το επιβραβεύει: στις 3 Αυγούστου η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου υποχώρησε κατά 5 μονάδες βάσης στο 4,68%, με το Bloomberg να αποδίδει το ράλι εν μέρει στις διαβεβαιώσεις ότι οι ιαπωνικές παρεμβάσεις δεν θα χρηματοδοτηθούν με άμεσες πωλήσεις χρέους (Bloomberg).

Προσοχή όμως: κανείς αξιωματούχος δεν ονόμασε την προστασία των Treasuries ως στόχο. Παραμένει τεκμηριωμένη υπόθεση αγοράς, όχι ομολογημένο κίνητρο. Το επίσημο αφήγημα μιλά μόνο για «orderly markets».

Γιατί ο χρόνος μετρά αντίστροφα

Το 1998 η κοινή στήριξη ΗΠΑ-Ιαπωνίας έριξε το δολάριο από τα 146 στα 133 γιεν μέσα σε δύο ημέρες, με αποτέλεσμα που κράτησε λίγο πάνω από δέκα εργάσιμες (Al Majalla). Οι συντονισμένες παρεμβάσεις παράγουν ισχυρό αρχικό σοκ, αλλά σπάνια γυρίζουν την τάση χωρίς αλλαγή στα θεμελιώδη. Και το θεμελιώδες εδώ δεν αλλάζει: η Fed κρατά επιτόκια στο 3,50%-3,75%, η Τράπεζα της Ιαπωνίας μόλις στο 1,0% (Fed). Όσο αυτό το χάσμα των 2,5 μονάδων μένει ανοιχτό, το carry trade (δανείζεσαι φθηνά σε γιεν, τοποθετείς σε δολάρια) έχει λόγο να επιστρέψει, και η αγορά περιμένει το πολύ μία ακόμη ιαπωνική αύξηση, στο 1,25% (The Business Times).

Εδώ κλείνει ο κύκλος της γωνίας. Η FIMA κρατά την πίεση μακριά από τα Treasuries όσο η αγορά εμπιστεύεται ότι η σταθεροποίηση θα πετύχει. Αν το γιεν ξαναγλιστρήσει και οι μονομερείς παρεμβάσεις γίνουν ξανά αναγκαίες, η Ιαπωνία μπορεί τελικά να βρεθεί υποχρεωμένη να πουλήσει το αμερικανικό χρέος που σήμερα αποφεύγει να αγγίξει. Μέσα στη χώρα, ο λογαριασμός του αδύναμου γιεν είναι ήδη ορατός: οι τιμές εισαγωγών εκτινάχθηκαν 29,7% ετησίως τον Ιούνιο, οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν 1,3% το 2025, και οι πτωχεύσεις που αποδόθηκαν στο νόμισμα αυξήθηκαν 32,3% (Nippon.com). Αν η ισοτιμία ξαναπλησιάσει τα 164 χωρίς η Τράπεζα της Ιαπωνίας να έχει ανεβάσει επιτόκια, τότε η παρέμβαση δεν κατάφερε να γυρίσει την τάση, και το κόστος το σηκώνουν τα ιαπωνικά νοικοκυριά.