Πώς γίνεται να χάνονται 23.000 θέσεις και να πέφτει η ανεργία;

Η αμερικανική οικονομία έχασε 23.000 θέσεις εργασίας τον Ιούλιο, ενώ οι αγορές ανέμεναν αύξηση, κι όμως η ανεργία υποχώρησε στο 4,1%. Η φαινομενική αντίφαση εξηγείται από έναν απλό μηχανισμό: το εργατικό δυναμικό συρρικνώθηκε, κρύβοντας την εξασθένηση της αγοράς εργασίας. Και αυτό περιορίζει απότομα το περιθώριο της Fed, της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ, για νέες αυξήσεις επιτοκίων.

Ας πάρουμε πρώτα το «καλό» νούμερο. Ανεργία 4,1%, από 4,2% τον Ιούνιο (BLS). Ακούγεται σαν βελτίωση. Δεν είναι. Το ποσοστό ανεργίας μετρά τους ανέργους ως κλάσμα του εργατικού δυναμικού, δηλαδή όσων είτε δουλεύουν είτε ψάχνουν ενεργά δουλειά. Αν κάποιος σταματήσει να ψάχνει, δεν μετράει πια ως άνεργος: βγαίνει τελείως από την εξίσωση. Τον Ιούλιο, το εργατικό δυναμικό συρρικνώθηκε κατά 264.000 άτομα (AP). Με μικρότερο παρονομαστή, η ανεργία πέφτει μηχανικά, ακόμη κι όταν κανείς δεν βρίσκει δουλειά. Η ίδια έρευνα νοικοκυριών δείχνει μάλιστα περίπου 86.000 λιγότερους εργαζόμενους μέσα στον μήνα.

Πώς γίνεται να χάνονται θέσεις ενώ πέφτει η ανεργία

Το κλειδί είναι ότι τα δύο νούμερα βγαίνουν από διαφορετικές έρευνες. Το «-23.000» προέρχεται από την έρευνα εργοδοτών, που μετρά θέσεις στα μισθολόγια. Το «4,1%» από την έρευνα νοικοκυριών, που μετρά ανθρώπους. Όταν το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό πέφτει στο 61,4% (Federal Reserve, BLS), ένα κομμάτι της «βελτίωσης» στην ανεργία δεν είναι προσλήψεις. Είναι άνθρωποι που παράτησαν το ψάξιμο.

Οι αναθεωρήσεις όμως αφαιρούν άλλες 103.000 θέσεις από τους δύο προηγούμενους μήνες, και αυτό αλλάζει τα δεδομένα. Η BLS ξαναϋπολόγισε τον Μάιο από +172.000 αρχικά σε μόλις +63.000, και τον Ιούνιο από +57.000 σε +20.000 (Axios). Δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Αλλάζει ολόκληρη την εικόνα του τριμήνου. Η εικόνα που έβλεπε η αγορά σε πραγματικό χρόνο έδειχνε μέσο όρο περίπου 68.700 προσλήψεις τον μήνα. Μετά τις αναθεωρήσεις, ο μέσος όρος καταρρέει στις 20.000.

Η κάμψη δεν ήταν παντού ίδια. Ο ιδιωτικός τομέας πρόσθεσε +30.000 θέσεις, με construction και υγεία να κρατούν, ενώ η γενική κυβέρνηση έχασε 53.000, κυρίως στη δημόσια εκπαίδευση, μαζί με πλήγματα σε leisure/hospitality (-40.000) και λιανεμπόριο (BLS). Αναλυτές, πάντως, προειδοποιούν ότι η βουτιά στην εκπαίδευση μπορεί να οφείλεται σε εποχική προσαρμογή και χρειάζεται επιβεβαίωση τους επόμενους μήνες.

Γιατί στενεύει το περιθώριο της Fed

Η Fed έχει διπλή εντολή: μέγιστη απασχόληση και σταθερές τιμές. Μέχρι πρόσφατα, η αγορά εργασίας ήταν «πολύ δυνατή» και ο πληθωρισμός το μόνο πρόβλημα. Μόλις στις 29 Ιουλίου η Fed κράτησε τα επιτόκια στο 3,50%-3,75% με ψήφο 9-3, με τρεις αξιωματούχους να θέλουν αύξηση (Federal Reserve). Με το report Ιουλίου, το σκέλος της απασχόλησης δεν δικαιολογεί πλέον νέα σύσφιγξη. Οι μισθοί ήταν σχεδόν στάσιμοι (+2 σεντς τον μήνα), που σημαίνει ότι η αγορά εργασίας δεν τροφοδοτεί πια ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις. Όπως το έθεσε ο Charlie Ripley της Allianz, το report «ρίχνει ξανά τον προβολέα στην απασχόληση» (Politico).

Οι αγορές το κατάλαβαν αμέσως. Η πιθανότητα αύξησης επιτοκίων τον Σεπτέμβριο έπεσε στο 43,9% από 57%, το διετές αμερικανικό ομόλογο υποχώρησε, το δολάριο εξασθένησε και οι μετοχές ανέβηκαν (CNBC). Προσοχή όμως: αυτό είναι στοίχημα για λιγότερο σφιχτή πολιτική, όχι απόδειξη ότι η οικονομία βελτιώθηκε. Το αντίθετο δείχνουν τα στοιχεία.

Ο Λευκός Οίκος επέλεξε να κρατήσει τα θετικά υποσύνολα: ο εκπρόσωπος Kush Desai μίλησε για «βιομηχανική αναγέννηση σε πρόγραμμα», αφήνοντας απ' έξω το αρνητικό headline και τις αναθεωρήσεις (Reuters). Είναι το ίδιο μοτίβο εξασθένησης που παρακολουθούμε από τον Φεβρουάριο, όταν χάθηκαν 92.000 θέσεις (To Brief). Δεν πρόκειται ακόμη για ύφεση: οι αιτήσεις επιδόματος ανεργίας παραμένουν χαμηλές. Πρόκειται όμως για κάτι πιο ξεκάθαρο από θόρυβο. Τρεις μήνες προσλήψεων που, μετά τις αναθεωρήσεις, δίνουν μέσο όρο μόλις 20.000 θέσεων, δεν περιγράφουν οικονομία που επιταχύνει. Περιγράφουν οικονομία που έχει σχεδόν σταματήσει να προσλαμβάνει.