Πώς εξαρτήματα F-35 κατέληξαν στο Χονγκ Κονγκ

Μη λειτουργικά εξαρτήματα αυστραλιανού μαχητικού F-35 ταξίδευαν προς τις ΗΠΑ για έλεγχο και βρέθηκαν στο Χονγκ Κονγκ. Αυτό επιβεβαίωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ο Αυστραλός υπουργός Άμυνας Ρίτσαρντ Μαρλς (ABC Australia). Αν τα κρατά σήμερα το κινεζικό κράτος, αυτό στηρίζεται μόνο σε ανώνυμες πηγές. Για την Ελλάδα η υπόθεση μετρά για έναν λόγο: τα ελληνικά F-35A θα εξυπηρετούνται από το ίδιο κοινό διεθνές δίκτυο ανταλλακτικών.

Η διαδρομή, στάση προς στάση

Η αφετηρία δεν αμφισβητείται. Τα μέρη είχαν βγει από χρήση και πήγαιναν στις ΗΠΑ, όπου θα κρινόταν αν επισκευάζονται ή αποσύρονται. Ο Μαρλς είπε ότι η Καμπέρα εξετάζει τι έγινε στο δικό της σκέλος. Πρόσθεσε ότι τη συνολική διαχείριση έχουν οι ΗΠΑ και η Lockheed Martin, ο κύριος ανάδοχος του προγράμματος (απομαγνητοφώνηση Μαρλς).

Στο ενδιάμεσο σκέλος τελειώνει το επίσημο και αρχίζει το ανώνυμο. Σύμφωνα με το Bloomberg, η αποστολή έγινε στα τέλη Μαΐου με την UPS και πέρασε από τη Νότια Κορέα. Το ίδιο το ρεπορτάζ στηρίζει τη στάση στην Κορέα σε μία μόνο πηγή. Άλλο αυστραλιανό δημοσίευμα, επίσης με ανώνυμους συνομιλητές, έδειξε διαφορετικό μεταφορέα, τη CEVA, και η αντίφαση δεν έχει λυθεί (The Loadstar).

Ο τελικός σταθμός είναι το μόνο σημείο που επιβεβαιώνει η Καμπέρα. Υπάρχει και μια αμερικανική δήλωση, από το JPO, το κυβερνητικό γραφείο που εποπτεύει το πρόγραμμα F-35. Το JPO μίλησε για «πρόβλημα αποστολής» και για προσπάθεια ανάκτησης, χωρίς να ανακοινώσει ούτε ανάκτηση ούτε πόρισμα (CNN).

Το επόμενο βήμα, το ποιος παρέλαβε το φορτίο, δεν το επιβεβαιώνει δημόσια ούτε η Καμπέρα ούτε το JPO. Το Bloomberg γράφει ότι τα μέρη πέρασαν σε κινεζικές αρχές, επικαλούμενο δύο ανώνυμες πηγές. Παραδέχεται όμως ότι δεν ξέρει αν η εκτροπή ήταν σκόπιμη (Bloomberg).

Το Χονγκ Κονγκ ανήκει στην Κίνα, αλλά αποτελεί χωριστό τελωνειακό έδαφος (Βασικός Νόμος, άρθρο 116). Η άφιξη ενός δέματος εκεί δεν λέει επομένως αν βρίσκεται σε αποθήκη μεταφορέα, σε τελωνειακή φύλαξη ή στα χέρια κρατικής υπηρεσίας. Η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ αρνήθηκε να σχολιάσει «μεμονωμένες υποθέσεις» (SCMP). Τα κινεζικά υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν την υπόθεση. Η απάντηση αυτή ούτε επιβεβαιώνει ούτε διαψεύδει την κατοχή (CNN).

Τι ήταν τα κομμάτια

Οι ανώνυμες πηγές μιλούν για τον θόλο του πιλοτηρίου και για μια θύρα του εσωτερικού χώρου όπλων (The War Zone). Επίσημη απογραφή του φορτίου δεν έχει δημοσιευθεί. Δεν είναι αδιάφορα κομμάτια: η μορφή και οι επιφανειακές επεξεργασίες τους σχετίζονται με το πόσο δύσκολα εντοπίζει το ραντάρ το αεροσκάφος. Ο Μαρλς εκτιμά ότι δεν είναι ευαίσθητα. Η Lockheed τα χαρακτηρίζει μη λειτουργικά, με χαμηλό κίνδυνο εκμετάλλευσης (Breaking Defense).

Το ισχυρότερο αντεπιχείρημα είναι απλό. «Μη λειτουργικό» δεν σημαίνει ότι έχει αφαιρεθεί κάθε υλικό ή λεπτομέρεια χρήσιμη σε μια φυσική εξέταση. Η πραγματική κατάσταση των μερών δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Ούτε υπάρχει δημόσιο τεκμήριο ότι κάποιος τα εξέτασε.

Το δίκτυο πίσω από το δέμα

Το F-35 δεν έχει χωριστές αποθήκες για κάθε χώρα. Αμερικανοί και ξένοι χρήστες αντλούν από κοινή δεξαμενή ανταλλακτικών, που ανήκει στο αμερικανικό κράτος. Την κατανομή, τη φύλαξη και τα αρχεία κίνησης τα χειρίζεται σε μεγάλο βαθμό ο ανάδοχος (Air & Space Forces).

Η αμερικανική ελεγκτική υπηρεσία GAO είχε εξετάσει ακριβώς αυτά τα αρχεία. Σε έκθεση της 23ης Μαΐου 2023 κατέγραψε ότι εργολάβοι δήλωσαν χαμένα πάνω από ένα εκατομμύριο ανταλλακτικά, αξίας περίπου 85 εκατ. δολαρίων (GAO). Πρόκειται για απόθεμα που δεν εντοπίζεται στα αρχεία, όχι για απόδειξη κλοπής. Η GAO δεν το συνδέει με την αυστραλιανή αποστολή. Δείχνει όμως το αδύνατο σημείο: όταν τα στοιχεία ζουν κυρίως στα συστήματα των εργολάβων, η κυβέρνηση δυσκολεύεται να πει τι έχει και πού.

Η Ελλάδα έχει παραγγείλει 20 F-35A, τη συμβατική έκδοση του αεροσκάφους, με δικαίωμα για άλλα 20 (CRS). Τα παραρτήματα της ελληνικής συμφωνίας θα έδειχναν τους όρους πρόσβασης στη δεξαμενή και την ιχνηλασιμότητα των εξαρτημάτων, όμως δεν έχουν εντοπιστεί δημόσια. Δεν έχει εντοπιστεί ούτε εμπλοκή ελληνικών εξαρτημάτων στο περιστατικό. Δεν υπάρχει ούτε τεκμηριωμένη σύνδεση με τον σμήναρχο που προφυλακίστηκε τον Φεβρουάριο για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας (To Brief).

Το επεισόδιο δεν απέδειξε ότι η Κίνα απέκτησε μυστικά του F-35. Απέδειξε κάτι πιο απλό και πιο δύσκολο να διορθωθεί. Ένα κομμάτι μαχητικού μπορεί να σταλεί για έλεγχο και να βρεθεί σε άλλη δικαιοδοσία. Και ούτε η Καμπέρα ούτε η Ουάσινγκτον ούτε ο κατασκευαστής μπορούν να πουν δημόσια ποιος το κρατά. Το ερώτημα για το υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι επομένως πρακτικό. Ποιο αρχείο μεταφορών, αλλαγών διαδρομής και απωλειών θα βλέπει η Αθήνα, όταν ελληνικά εξαρτήματα αρχίσουν να ταξιδεύουν στο ίδιο δίκτυο;