Πώς οι δασμοί Τραμπ επιβάλλουν κανόνες σε Google και Μαλαισία

Το πρόστιμο των 890 εκατ. ευρώ που επέβαλε η Κομισιόν στη Google στις 23 Ιουλίου 2026 δεν έμεινε υπόθεση ανταγωνισμού. Μέσα σε ώρες μετατράπηκε σε αφορμή για νέα εμπορική απειλή από την Ουάσινγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να προαναγγέλλει έρευνα και δασμούς. Για τον Ευρωπαίο πολίτη το διακύβευμα δεν είναι το ποσό μιας δικαστικής διαμάχης, αλλά κάτι πιο βασικό: αν η ΕΕ μπορεί να εφαρμόζει τους δικούς της κανόνες σε αμερικανικές εταιρείες χωρίς να τιμωρείται εμπορικά γι' αυτό.

Η αλυσίδα των γεγονότων είναι απλή και αποκαλυπτική. Οι Βρυξέλλες επέβαλαν το πρόστιμο βάσει του Digital Markets Act, του ευρωπαϊκού νόμου για τις ψηφιακές αγορές: περίπου 460 εκατ. ευρώ επειδή η Google προωθούσε προνομιακά τις δικές της υπηρεσίες στην αναζήτηση, και 430 εκατ. για τους περιορισμούς που έβαζε σε προγραμματιστές στο Play Store, με προθεσμία 60 ημερών για συμμόρφωση (Le Monde). Η Ουάσινγκτον απάντησε μεταφράζοντας τον κανόνα σε εμπόδιο. Ο εμπορικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ είπε ότι το πρόστιμο δημιουργεί «αβεβαιότητα» για τη διατλαντική συμφωνία (Peacock Tariff Consulting). Λίγο αργότερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε στο δικό του δίκτυο Truth Social έρευνα βάσει του Section 301 και «πολύ μεγάλο τίμημα» για την ΕΕ (Euronews).

Εδώ κρύβεται το κλειδί. Το Section 301 του αμερικανικού εμπορικού νόμου του 1974 επιτρέπει στον εμπορικό εκπρόσωπο να κρίνει «αθέμιτη» μια ξένη πρακτική και να εισηγηθεί δασμούς. Ένας ευρωπαϊκός κανόνας ανταγωνισμού δεν είναι δασμός. Η Ουάσινγκτον όμως μπορεί να τον ξαναπεριγράψει ως διάκριση κατά αμερικανικών εταιρειών και να τον μετατρέψει σε δασμολογικό μοχλό. Αυτό αλλάζει τη φύση της διένεξης: ο στόχος δεν είναι πια το εμπορικό έλλειμμα, αλλά το ποιος ορίζει τους κανόνες της αγοράς (Euronews). Προς το παρόν πρόκειται για απειλή. Δεν εντοπίστηκε δημόσια επίσημη πράξη του αμερικανικού γραφείου εμπορίου, ούτε δημοσίευση στην ομοσπονδιακή εφημερίδα των ΗΠΑ (Federal Register) που να εκκινεί τυπικά τη διαδικασία (iEidiseis).

Η Μαλαισία δείχνει τη μηχανική

Για να καταλάβει κανείς πού πάει αυτό, η καθαρότερη εικόνα δεν είναι στις Βρυξέλλες αλλά στην Κουάλα Λουμπούρ. Πρώτα, τι είναι αυτοί οι δασμοί: αντί να μπλοκάρουν ένα ύποπτο φορτίο, οι ΗΠΑ βάζουν οριζόντιο πρόσθετο δασμό σε ολόκληρες τις εισαγωγές μιας χώρας, ανάλογα με το πόσο αυστηρή θεωρούν την εσωτερική της νομοθεσία. Η Μαλαισία μπήκε στο χαμηλότερο κλιμάκιο, 10%, ενώ οι χώρες που θεωρούνται λιγότερο ευθυγραμμισμένες πληρώνουν 12,5%, στο νέο αμερικανικό καθεστώς κατά της καταναγκαστικής εργασίας (Malay Mail, The Edge Malaysia). Η διαφορά δεν αφορά ένα συγκεκριμένο προϊόν. Η Ουάσινγκτον κρίνει ότι η Μαλαισία δεν ελέγχει επαρκώς αν οι εισαγωγές της συνδέονται με καταναγκαστική εργασία, και τιμολογεί ολόκληρη τη χώρα.

Ο μηχανισμός είναι ο ίδιος με την υπόθεση Google: οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν την πρόσβαση στην αγορά τους για να επιβάλουν αλλαγές στην εσωτερική νομοθεσία τρίτων. Ο υπουργός Εμπορίου Τζοχάρι Αμπντούλ Γκάνι δήλωσε ότι η Μαλαισία εξασφάλισε παράθυρο δύο ετών για να νομοθετήσει κατά της καταναγκαστικής εργασίας, στο πλαίσιο διμερούς εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ (Newswav). Η λογική είναι αντεστραμμένη: η Ουάσινγκτον δεν περιμένει να αλλάξει πρώτα ο νόμος και μετά να ανταμείψει. Βάζει τώρα τον δασμό, κρατά το χαμηλό κλιμάκιο ως δόλωμα, και ζητά από την τρίτη χώρα να ξαναγράψει το πλαίσιό της (The Diplomat). Η πρόσβαση στην αμερικανική αγορά γίνεται εργαλείο εξαγωγής κανόνων, όχι απλός φόρος.

Τι αντίβαρο έχει η Ευρώπη και πού στέκεται η Ελλάδα

Η ΕΕ διαθέτει το εργαλείο κατά του οικονομικού εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), τον κανονισμό του 2023 για ακριβώς τέτοιες περιπτώσεις. Επιτρέπει αντίμετρα, από δασμούς έως περιορισμούς σε υπηρεσίες, δημόσιες συμβάσεις και επενδύσεις (EUR-Lex, Council of the EU). Είναι πραγματικό οπλοστάσιο, αλλά κλιμακωτό: πρώτα διαπίστωση και διαβούλευση, μετά μέτρα. Λειτουργεί ως αποτρεπτικός μοχλός, όχι ως κουμπί άμεσης απάντησης σε μια ανάρτηση. Γι' αυτό η επίσημη ευρωπαϊκή γραμμή παραμένει προς το παρόν ο διάλογος, με το πλαφόν 15% της συμφωνίας του Turnberry να κρατά και με εξαιρέσεις σε προϊόντα όπως αεροσκάφη και γενόσημα φάρμακα (ERT).

Για την Ελλάδα το ζήτημα είναι θεσμικό, όχι κλαδικό. Η εμπορική πολιτική είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Η Αθήνα είναι εκτεθειμένη μόνο μέσω της κοινής εμπορικής πολιτικής της Ένωσης· δεν έχει αυτόνομο δασμολογικό μοχλό, ούτε εντοπίστηκε δημόσια μέτρηση για συγκεκριμένο πλήγμα σε ελληνικές εξαγωγές από αυτόν τον γύρο. Η έκθεσή της κρίνεται στο τραπέζι των Βρυξελλών, όπως ήδη φάνηκε όταν ο Τραμπ ανέβασε τον τόνο (To Brief).

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Google θα πληρώσει. Είναι αν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ διατηρούν το δικαίωμα να φτιάχνουν δικούς τους κανόνες. Η Μαλαισία απάντησε ήδη: υπέγραψε να τους αλλάξει. Η Ευρώπη είναι ο επόμενος που δοκιμάζεται.