Πολυκατοικία κατέρρευσε στα Πετράλωνα από εκσκαφή

Οι τέσσερις ένοικοι της Αλκμήνης 22 βγήκαν στον δρόμο λίγα λεπτά πριν το κτίριό τους γίνει ένας σωρός από μπάζα. Το πρωί της Τρίτης, εργαζόμενοι και μηχανικοί στο διπλανό εργοτάξιο είδαν το έδαφος να υποχωρεί και φώναξαν στους κατοίκους να φύγουν (LiFO). Αυτή η προειδοποίηση είναι ο λόγος που μια κατάρρευση πολυκατοικίας στο κέντρο της Αθήνας δεν έγινε νεκρολογία.

Η τετραώροφη πολυκατοικία στα Κάτω Πετράλωνα κατέρρευσε σταδιακά γύρω στο μεσημέρι, ενώ στο όμορο οικόπεδο της Αλκμήνης 20 εκτελούνταν εργασίες εκσκαφής και θεμελίωσης για νέα οικοδομή. Νωρίτερα, περίπου μεταξύ 09:00 και 10:00, ένοικος είχε ακούσει τριξίματα και είχε δει μεγάλη ρωγμή, ενώ το κτίριο φέρεται να έπαιρνε κλίση που επιδεινώθηκε γρήγορα (Newsbomb).

Η εικόνα των πρώτων ωρών ήταν συγκεχυμένη, και αυτό εξηγεί το μέγεθος της κινητοποίησης. Οι αρχικές αναφορές μιλούσαν για τέσσερις εγκλωβισμένους και για «φωνές» μέσα στα χαλάσματα (Protothema). Στο σημείο έσπευσαν 30 πυροσβέστες με 8 οχήματα, η 1η ΕΜΑΚ και σκύλοι έρευνας, ενώ συνέδραμαν ΕΛ.ΑΣ., ΕΚΑΒ και οι εταιρείες φυσικού αερίου και ρεύματος (Euronews). Καμία από τις αρχικές αναφορές για εγκλωβισμένους δεν επιβεβαιώθηκε: τρεις από τους τέσσερις αγνοούμενους επικοινώνησαν με συγγενείς τους, και η τέταρτη γυναίκα εντοπίστηκε σώα εκτός Αθηνών (Iefimerida). Παρότι και οι τέσσερις είχαν βρεθεί, η έρευνα στα ερείπια συνεχίστηκε για ώρες, ώστε να αποκλειστεί η παρουσία άλλου ενοίκου ή εργάτη (Euronews).

Η άδεια του Μαρτίου και τα μπάζα

Εδώ είναι η αντίφαση που θα απασχολήσει τη Δικαιοσύνη. Για το οικόπεδο της Αλκμήνης 20 υπήρχε χαρτί: άδεια κατεδάφισης από τον Νοέμβριο 2024 για το παλιό διώροφο και, στις 24 Μαρτίου 2026, νέα άδεια ανέγερσης πενταώροφης οικοδομής με υπόγειο, με αριθμό προέγκρισης 1850313 και ισχύ έως το 2030, συνοδευόμενη από στατικές και ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες (Newsbomb). Λίγο πάνω από τρεις μήνες μετά την έγκριση, το διπλανό κτίριο έπεσε. Οι πρώτες πληροφορίες λένε ότι κατά την εκσκαφή «πειράχτηκαν» τα θεμέλια της παλιάς πολυκατοικίας και ότι το υπέδαφος ήταν σαθρό, αλλά αυτό παραμένει δημοσιογραφική πληροφορία και όχι τεχνικό πόρισμα (Protothema).

Το ότι υπήρχε άδεια δεν κλείνει την υπόθεση, την ανοίγει. Όταν γίνεται βαθιά εκσκαφή δίπλα σε υφιστάμενο κτίριο, ο νόμος δεν αρκείται στο «είχα χαρτί». Ο εργολάβος και ο επιβλέπων μηχανικός φέρουν αυτοτελή νομική ευθύνη να λάβουν και να τηρήσουν όλα τα μέτρα ασφαλείας, να εφαρμόσουν τη μελέτη και να ακολουθήσουν τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης (Ν. 1396/1983). Αν το έργο απαιτούσε αντιστήριξη (μέτρα που κρατούν τα πρανή της εκσκαφής) ή υποθεμελίωση (ενίσχυση των θεμελίων του γειτονικού κτιρίου), αυτά έπρεπε να προβλέπονται στη μελέτη και να εφαρμόζονται στο πεδίο.

Το ερώτημα που μένει είναι ποιος όφειλε να ελέγξει αυτές τις υποχρεώσεις πριν. Ο κρίσιμος δημόσιος κρίκος δεν είναι το e-Άδειες, που είναι απλώς το πληροφοριακό σύστημα του φακέλου, αλλά η Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Αθηναίων, αρμόδια για αυτοψίες, καταγγελίες και εντολές διακοπής εργασιών (Δήμος Αθηναίων). Αν η συζήτηση μείνει στο «υπήρχε άδεια», αποσιωπάται το πραγματικό ερώτημα: δέχθηκε η ΥΔΟΜ καταγγελίες, έγινε αυτοψία, υπήρξε στον φάκελο ειδική μελέτη προστασίας του όμορου κτιρίου, και εφαρμόστηκε;

Η αστυνομία προχώρησε σε πέντε προσαγωγές προσώπων που συνδέονται με το έργο, μεταξύ τους μηχανικοί και ιδιοκτήτες (LiFO, Ethnos). Ο εισαγγελέας μπορεί τώρα να ζητήσει τον φάκελο της άδειας, το ημερολόγιο έργου και τεχνική πραγματογνωμοσύνη. Οι τέσσερις ένοικοι γλίτωσαν στα λεπτά. Το αν υπήρχε χρόνος και πριν, στα χαρτιά, θα το δείξει ο φάκελος που μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί.