ΗΠΑ Επιβάλλουν Δασμούς σε Κινεζικά Μικροτσίπ από το 2027, Κλιμακώνοντας τον Τεχνολογικό Πόλεμο

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι θα επιβάλουν νέους δασμούς (δηλαδή επιπλέον φόρο στην εισαγωγή) στα μικροτσίπ που εισάγονται από την Κίνα, με ημερομηνία έναρξης την 23η Ιουνίου 2027. Το μέτρο έρχεται με μεταβατική περίοδο περίπου 18 μηνών, ώστε οι επιχειρήσεις να προσαρμόσουν προμηθευτές και γραμμές παραγωγής, ενώ το ακριβές ποσοστό του δασμού δεν έχει ακόμη καθοριστεί. (https://www.reuters.com/world/china/us-impose-tariffs-chips-china-2025-12-23/)

Το πολιτικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: οι ΗΠΑ μετατρέπουν τον «τεχνολογικό ανταγωνισμό» σε πιο σκληρή εμπορική πολιτική, βάζοντας στο στόχαστρο έναν κλάδο που είναι ταυτόχρονα υποδομή, στρατηγικό πλεονέκτημα και όπλο διαπραγμάτευσης. Η οικονομική συνέπεια είναι λιγότερο «καθαρή» απ’ όσο ακούγεται στο δελτίο Τύπου: το ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό (εταιρείες, καταναλωτές, τρίτες χώρες) θα κριθεί στις λεπτομέρειες εφαρμογής, στα πραγματικά μονοπάτια των εφοδιαστικών αλυσίδων και στο αν θα υπάρξουν αντίμετρα.

Τι είναι τα μικροτσίπ και γιατί αφορούν όλους (ακόμα κι αν δεν αγοράζεις «τεχνολογία»)

Τα μικροτσίπ (ημιαγωγοί) είναι μικροσκοπικά ολοκληρωμένα κυκλώματα που κάνουν τρία βασικά πράγματα: υπολογίζουν (λογική), θυμούνται (μνήμη) και ελέγχουν (αισθητήρες, ισχύς, επικοινωνία). Δεν «μπαίνουν» μόνο σε κινητά και υπολογιστές. Βρίσκονται σε αυτοκίνητα (μονάδες ελέγχου, συστήματα ασφαλείας), σε οικιακές συσκευές (πλυντήρια, ψυγεία), σε δίκτυα (routers), σε βιομηχανικά μηχανήματα και στην ενέργεια (μετατροπείς ισχύος). Γι’ αυτό και η παγκόσμια αγορά ημιαγωγών είναι τεράστια, της τάξης των 627,6 δισ. δολαρίων το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου. (https://www.semiconductors.org/global-semiconductor-sales-increase-19-1-in-2024-double-digit-growth-projected-in-2025?utm_source=openai)

Αυτό έχει μια πρακτική συνέπεια: όταν οι μεγάλες οικονομίες «τσακώνονται» για τα τσιπ, οι ανατιμήσεις και οι καθυστερήσεις δεν μένουν στις αίθουσες συνεδριάσεων. Καταλήγουν στο ράφι, στο κόστος επισκευής, στις τιμές μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, στα ανταλλακτικά.

Τι ακριβώς ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ και πώς δουλεύει στην πράξη ένας δασμός

Ο δασμός είναι φόρος που πληρώνει ο εισαγωγέας τη στιγμή που το προϊόν περνάει τα σύνορα (τελωνείο). Στις ΗΠΑ, τέτοια μέτρα συχνά «δένονται» με συγκεκριμένους τελωνειακούς κωδικούς (HS/HTS). Ο HS (Harmonized System) είναι το διεθνές σύστημα κωδικοποίησης προϊόντων (6ψήφιο), ενώ το HTS (Harmonized Tariff Schedule) είναι η αμερικανική, πιο λεπτομερής εκδοχή. Η λεπτομέρεια είναι καθοριστική, διότι αποφασίζει αν ο δασμός θα πέσει στο «γυμνό» τσιπ, σε ένα module, ή σε τελικά προϊόντα που περιέχουν τσιπ (τηλέφωνα, laptops, servers).

Εδώ το κρίσιμο είναι ότι η αμερικανική πλευρά έδωσε χρόνο και κράτησε ανοιχτό το «πόσο» και το «σε τι ακριβώς». Σύμφωνα με την ανάλυση του “Notice of Action”, το πρόσθετο τιμολόγιο ορίζεται αρχικά στο 0% και προβλέπεται αύξηση μετά από μεταβατική περίοδο 18 μηνών, στις 23/06/2027, με τον νέο συντελεστή να ανακοινώνεται τουλάχιστον 30 ημέρες πριν. (https://taxnews.ey.com/news/2025-2606-ustr-publishes-notice-of-action-in-section-301-investigation-of-chinas-acts-policies-and-practices-related-to-targeting-of-semiconductor-industry-for-dominance)

Πώς φτάσαμε εδώ: από τους δασμούς του 2018 στο «τείχος» της τεχνολογίας

Η κλιμάκωση δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Η «εποχή δασμών» ξεκινά ουσιαστικά το 2018, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε μνημόνιο που άνοιξε τον δρόμο για μέτρα κατά κινεζικών πρακτικών σε τεχνολογία και πνευματική ιδιοκτησία (Section 301), προαναγγέλλοντας δασμούς σε μεγάλο όγκο εισαγωγών. (https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/fact-sheets/2018/june/section-301-product-list-fact-sheet)

Στη συνέχεια, ο ανταγωνισμός μεταφέρθηκε από το «εμπόριο γενικά» στην «τεχνολογία ειδικά». Οι περιορισμοί εξαγωγών (export controls) έγιναν βασικό εργαλείο. Τον Οκτώβριο του 2022, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέους ελέγχους εξαγωγών που περιορίζουν την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα chips και κρίσιμο εξοπλισμό κατασκευής. (https://www.bis.gov/press-release/commerce-implements-new-export-controls-advanced-computing-semiconductor-manufacturing-items-peoples)

Παράλληλα, οι ΗΠΑ πέρασαν από το «μπλοκάρω τον αντίπαλο» στο «χτίζω δική μου παραγωγή». Ο νόμος CHIPS and Science Act του 2022 είναι ακριβώς αυτό: βιομηχανική πολιτική με δημόσιο χρήμα, ώστε να γίνει πιο συμφέρουσα η παραγωγή εντός ΗΠΑ. (https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2022/08/09/fact-sheet-chips-and-science-act-will-lower-costs-create-jobs-strengthen-supply-chains-and-counter-china/) Η χρηματοδοτική κλίμακα που συζητείται ευρέως είναι περίπου 52,7 δισ. δολάρια σε εξουσιοδοτημένα κονδύλια για παραγωγή και R&D. (https://en.wikipedia.org/wiki/CHIPS_and_Science_Act?utm_source=openai)

Στο σημερινό επεισόδιο, η αμερικανική κυβέρνηση επικαλείται ευρήματα διετούς έρευνας του USTR (Γραφείο Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ), που ξεκίνησε στα τέλη του 2024, για «μη αγοραίες πολιτικές» της Κίνας με στόχο κυριαρχία στα τσιπ. (https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2024/december/ustr-initiates-section-301-investigation-chinas-acts-policies-and-practices-related-targeting) Το σκεπτικό συνοψίζεται σε μια φράση: οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η κινεζική κρατική υποστήριξη στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και δημιουργεί στρατηγικό κίνδυνο εφοδιασμού.

Πλαίσιο 3: Εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες, εκεί που «σπάνε» οι απλές αφηγήσεις

Η πιο χρήσιμη ερώτηση εδώ δεν είναι «θα ακριβύνουν τα τσιπ;», αλλά «από πού περνούν τα τσιπ μέχρι να γίνουν προϊόν;».

Υπάρχει ένα τεράστιο κομμάτι της αλυσίδας που δεν είναι η “κατασκευή” (fabrication), αλλά το λεγόμενο assembly/test/packaging (συναρμολόγηση, έλεγχος, συσκευασία). Πολλά chips σχεδιάζονται στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη, κατασκευάζονται σε Ταϊβάν ή Κορέα, και στη συνέχεια περνούν από ασιατικά hubs (και από την Κίνα) για back-end εργασίες. Στις τελωνειακές ροές, αυτό μπορεί να εμφανίζεται ως «εισαγωγή από Κίνα», ακόμη κι αν το chip δεν είναι «κινεζικής τεχνολογίας» με την καθημερινή έννοια.

Τα διαθέσιμα εμπορικά δεδομένα δείχνουν και κάτι ακόμη: οι άμεσες εισαγωγές ολοκληρωμένων κυκλωμάτων των ΗΠΑ δεν είναι κατά βάση «από Κίνα». Σε υποκατηγορία monolithic digital ICs (HS 854211), οι συνολικές εισαγωγές των ΗΠΑ το 2023 ήταν περίπου 35,8 δισ. δολάρια, με σημαντικούς προμηθευτές τη Μαλαισία και άλλες ασιατικές βάσεις, ενώ η Κίνα εμφανίζεται γύρω στα 1,83 δισ. (περίπου 5% σε αυτή τη ροή). (https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/USA/year/2023/tradeflow/Imports/partner/ALL/product/854211)

Άρα ο δασμός «σε εισαγωγές από Κίνα» λειτουργεί περισσότερο σαν μοχλός αναδιάταξης διαδρομών παρά σαν απλό «κόβω την Κίνα». Θα δούμε:

1. Trade diversion (εκτροπή εμπορίου): εταιρείες θα προσπαθήσουν να αλλάξουν χώρα back-end ή τελικής συναρμολόγησης για να μην περνούν από Κίνα.
2. Αύξηση κόστους συμμόρφωσης: περισσότερα χαρτιά, περισσότερες πιστοποιήσεις προέλευσης, μεγαλύτερο νομικό ρίσκο.
3. Αποθεματοποίηση: πριν το 2027, πολλοί θα χτίσουν αποθέματα για να «περάσουν» την πρώτη περίοδο εφαρμογής.

Το ερώτημα είναι ποιοι μπορούν να το κάνουν. Οι μεγάλοι μπορούν. Οι μικροί συνήθως όχι.

Πλαίσιο 2: Δημοσιονομικά, επιδοτήσεις και ο λογαριασμός του onshoring

Η πολιτική «φέρνω παραγωγή πίσω» δεν γίνεται με ευχές. Γίνεται με χρήμα.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιλέξει ένα μίγμα: επιδοτήσεις (CHIPS Act) και περιορισμούς/δασμούς. Το δημοσιονομικό κόστος φαίνεται πιο «αθώο» από έναν δασμό, γιατί δεν γράφει απευθείας στο ράφι, αλλά καταλήγει πάλι κάπου: στους φορολογούμενους και στην κατανομή πόρων.

Στην Ευρώπη, το αντίστοιχο αφήγημα λέγεται European Chips Act (Ευρωπαϊκός νόμος για τα τσιπ) και τέθηκε σε ισχύ το 2023. (https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/european-chips-act_en) Εδώ όμως υπάρχει μια διαφορά ισχύος: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει το ίδιο «κεντρικό πορτοφόλι» με τις ΗΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Ελεγκτική Υπηρεσία έχει προειδοποιήσει ότι ο στόχος να φτάσει η ΕΕ το 20% του παγκόσμιου μεριδίου έως το 2030 είναι πολύ απίθανος χωρίς πολύ μεγαλύτερη κλίμακα και συντονισμό, με πιο ρεαλιστικό αποτέλεσμα γύρω στο 11%-12% αν μείνουν τα σημερινά δεδομένα. (https://www.eca.europa.eu/ECAHTMLNews/NEWS-SR-2025-12/en/body.html?utm_source=openai)

Και εδώ μπαίνει το «follow the money»: ποια κράτη μπορούν να δώσουν μεγάλες κρατικές ενισχύσεις (state aid) για fabs; Κυρίως τα μεγάλα. Αυτό έχει συνέπειες για τη συνοχή της ΕΕ και για χώρες όπως η Ελλάδα, που δεν μπορούν να παίξουν στο ίδιο επίπεδο επιδοτήσεων.

Πλαίσιο 1: Νομισματική πολιτική, επιτόκια και το πραγματικό κόστος μιας βιομηχανικής στροφής

Ο κόσμος των ημιαγωγών είναι κεφαλαιουχικός: ένα μεγάλο εργοστάσιο (fab) κοστίζει δισεκατομμύρια και χρειάζεται χρόνια για να αποδώσει. Άρα, το επίπεδο επιτοκίων (δηλαδή πόσο ακριβό είναι το χρήμα) μετράει όσο και οι επιδοτήσεις.

Όταν τα επιτόκια είναι υψηλά, το κόστος κεφαλαίου ανεβαίνει, οι επενδύσεις ακριβαίνουν και οι εταιρείες ζητούν μεγαλύτερη κρατική στήριξη για να «βγαίνουν τα νούμερα». Αυτό είναι ορατό και στις ΗΠΑ και στην ΕΕ. Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που ορίζει τα βασικά επιτόκια στην ευρωζώνη) δεν θα αλλάξει πολιτική επειδή ξεσπά εμπορικός πόλεμος, αλλά οι πληθωριστικές πιέσεις από δασμούς και διαταραχές εφοδιασμού μπορεί να δυσκολέψουν μια γρήγορη χαλάρωση. Άρα, το εμπόριο επηρεάζει έμμεσα τη νομισματική πολιτική: αν οι τιμές ανεβαίνουν λόγω τεχνολογικής αποπαγκοσμιοποίησης, οι κεντρικές τράπεζες έχουν λιγότερο «χώρο» να μειώσουν επιτόκια.

Για την Ελλάδα, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: δεν έχει δικό της νόμισμα και δεν ρυθμίζει μόνη της την τιμή του χρήματος. Ό,τι κάνει η ΕΚΤ για τη Γερμανία ισχύει και για το ελληνικό στεγαστικό.

Πλαίσιο 4: Χρηματοπιστωτικό σύστημα, τράπεζες και «ποιος παίρνει το ρίσκο»

Η βιομηχανία των τσιπ δεν χρηματοδοτείται μόνο από κρατικές επιδοτήσεις. Θέλει τραπεζικό δανεισμό, κεφαλαιαγορές, project finance και, συχνά, προαγορές από πελάτες (long-term contracts) για να «κλειδώνουν» έσοδα.

Σ’ ένα περιβάλλον εμπορικής αβεβαιότητας, οι τράπεζες και οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη απόδοση για να αναλάβουν ρίσκο. Αυτό ενθαρρύνει την πολιτική να «εγγυάται» περισσότερο (με επιδοτήσεις ή φοροαπαλλαγές). Άρα το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν είναι απλός θεατής. Είναι μηχανισμός που μετατρέπει γεωπολιτικό ρίσκο σε κόστος χρήματος.

Για την Ελλάδα, η σύνδεση είναι έμμεση αλλά πραγματική: όταν οι αγορές μυρίζονται παγκόσμιο ρίσκο, τα spreads (η διαφορά επιτοκίου μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ομολόγων) τείνουν να ανοίγουν. Όχι επειδή «η Ελλάδα έκανε κάτι», αλλά επειδή οι επενδυτές γίνονται πιο επιλεκτικοί.

Πλαίσιο 6: Αγορές vs πραγματική οικονομία, το χάσμα που μεγαλώνει

Σε τέτοιες ειδήσεις, οι αγορές συχνά αντιδρούν με δύο τρόπους που μοιάζουν αντιφατικοί:

• Οι μετοχές εταιρειών που θεωρούνται «ωφελημένες από προστασία» μπορεί να ανεβαίνουν.
• Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από παγκόσμιες αλυσίδες (αυτοκίνητα, ηλεκτρονικά, cloud υπηρεσίες) βλέπουν μεγαλύτερο κόστος και αβεβαιότητα.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα παράδοξο: ο δείκτης να πάει καλά, αλλά ο καταναλωτής να πληρώσει ακριβότερα συσκευές και επισκευές. Εδώ χρειάζεται πειθαρχία στην ανάγνωση: το χρηματιστήριο αποτιμά προσδοκίες και κερδοφορία λίγων, όχι την αγοραστική δύναμη των πολλών.

Πλαίσιο 7: Νομίσματα και ισοτιμίες, το «αόρατο» κανάλι τιμών

Οι τεχνολογικές αλυσίδες τιμολογούνται συχνά σε δολάρια. Για την Ευρώπη, άρα και για την Ελλάδα, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου μπορεί να λειτουργήσει σαν ενισχυτής ή αποσβεστήρας.

• Αν το ευρώ υποχωρεί, οι εισαγωγές τεχνολογίας και ενέργειας γίνονται ακριβότερες.
• Αν το ευρώ ενισχύεται, η Ευρώπη εισάγει φθηνότερα, αλλά μπορεί να γίνει ακριβότερη ως προορισμός για τουρίστες από χώρες με δολάριο.

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε αυτό, διότι ο τουρισμός είναι βασικός εξαγωγικός κλάδος και η ενέργεια βασική εισαγωγή.

Πλαίσιο 8: Μοντέλα ανάπτυξης, ποιος θέλει τι από τα τσιπ

Οι ΗΠΑ βλέπουν τα τσιπ ως «στρατηγική υποδομή» για άμυνα, τεχνητή νοημοσύνη και βιομηχανία. Η Κίνα τα βλέπει ως προϋπόθεση τεχνολογικής κυριαρχίας. Η Ευρώπη τα βλέπει ως ζήτημα βιομηχανικής επιβίωσης, ειδικά για την αυτοκινητοβιομηχανία και τα βιομηχανικά μηχανήματα.

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα ευρωπαϊκής στροφής είναι το project της TSMC στη Δρέσδη (ESMC), που έχει συνδεθεί με κρατική ενίσχυση και στοχεύει παραγωγή γύρω στο 2027, σε τεχνολογίες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα αυτοκίνητα και τη βιομηχανία (όχι απαραίτητα τα πιο προηγμένα chips). (https://www.reuters.com/technology/eu-approves-5-bln-euro-german-aid-esmc-semiconductor-plant-dresden-2024-08-20/?utm_source=openai)

Η Ελλάδα, ρεαλιστικά, δεν θα γίνει χώρα μεγάλων fabs στο ορατό μέλλον. Έχει όμως δύο ρόλους που «κουμπώνουν» με το ευρωπαϊκό παιχνίδι:

1. Συμμετοχή σε design, R&D και εξειδίκευση (κέντρα σχεδιασμού, λογισμικό, εφαρμογές).
2. Υπηρεσίες και logistics: η ναυτιλία επηρεάζεται από τον συνολικό όγκο παγκόσμιου εμπορίου. Αν ο τεχνολογικός πόλεμος μειώσει ή ανακατευθύνει εμπορικές ροές, οι ναύλοι και οι διαδρομές επηρεάζονται.

Πλαίσιο 5: Ανισότητα, ποιος πληρώνει και ποιος κερδίζει

Εδώ είναι το κεντρικό ερώτημα: ποιος ωφελείται, ποιος χάνει;

Στις ΗΠΑ

• Πιθανοί κερδισμένοι: εταιρείες που παίρνουν επιδοτήσεις ή συμβόλαια για εγχώρια παραγωγή, πολιτείες που φιλοξενούν fabs, εργαζόμενοι σε συγκεκριμένες βιομηχανικές ζώνες (αν οι επενδύσεις γίνουν και κρατήσουν).
• Πιθανοί χαμένοι: εταιρείες που εισάγουν εξαρτήματα ή που χρησιμοποιούν Κίνα για back-end εργασίες, κλάδοι που βασίζονται σε φθηνή τεχνολογία, καταναλωτές που βλέπουν αυξήσεις τιμών.

Η ειρωνεία των δασμών στα τσιπ είναι ότι μπορεί να χτυπήσουν «κινεζικές εισαγωγές» οι οποίες, στην πράξη, είναι μέρος αλυσίδας όπου αμερικανικός σχεδιασμός περνά από ασιατική συσκευασία. Αυτός είναι και ο λόγος που τα εμπορικά δεδομένα θέλουν προσοχή: η χώρα προέλευσης στα τελωνεία δεν ταυτίζεται πάντα με την «τεχνολογική προέλευση». (https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/USA/year/2023/tradeflow/Imports/partner/ALL/product/854211)

Στην Κίνα

Η απάντηση δεν θα είναι απαραίτητα «δασμός για δασμό». Η Κίνα έχει κι άλλα εργαλεία, κυρίως σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Αναλύσεις επισημαίνουν την ισχυρή θέση της σε αλυσίδες όπως το γάλλιο (gallium), που είναι κρίσιμο για ορισμένους τύπους ημιαγωγών και ηλεκτρονικών. (https://www.csis.org/analysis/beyond-rare-earths-chinas-growing-threat-gallium-supply-chains?utm_source=openai) Αυτό είναι το λεγόμενο «μη συμμετρικό αντίμετρο»: δεν χτυπάς το ίδιο προϊόν, χτυπάς το υλικό χωρίς το οποίο δεν φτιάχνεται το προϊόν.

Στην Ευρώπη και στην Ελλάδα

Η ανισότητα εδώ είναι κυρίως ενδοευρωπαϊκή και κοινωνική:

• Ενδοευρωπαϊκά: κράτη που μπορούν να δώσουν πολλά σε κρατικές ενισχύσεις προσελκύουν μεγάλες επενδύσεις. Κράτη που δεν μπορούν, μένουν να πληρώνουν τις έμμεσες ανατιμήσεις χωρίς να παίρνουν «εργοστάσιο στο σπίτι τους». Η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον 2030 στόχο δείχνει ότι η ΕΕ κινείται σε δύσβατο έδαφος. (https://www.eca.europa.eu/ECAHTMLNews/NEWS-SR-2025-12/en/body.html?utm_source=openai)
• Κοινωνικά: οι ανατιμήσεις σε τεχνολογικά αγαθά χτυπούν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα, όχι επειδή αγοράζουν πιο ακριβά κινητά, αλλά επειδή αγοράζουν πιο «τσιπ-εντατικά» φθηνά προϊόντα (low-end συσκευές, ανταλλακτικά) και έχουν μικρότερο περιθώριο να «απορροφήσουν» μια αύξηση.

Πλαίσιο 9: Ποιοτικός έλεγχος δεδομένων, τι ξέρουμε και τι δεν ξέρουμε ακόμη

Εδώ χρειάζεται πειθαρχία, γιατί σε τέτοιες ειδήσεις το μυαλό πάει κατευθείαν στο συμπέρασμα.

Τι ξέρουμε με βεβαιότητα:

• Υπάρχει ανακοινωμένη ημερομηνία εφαρμογής (23/06/2027) και μεταβατική περίοδος. (https://taxnews.ey.com/news/2025-2606-ustr-publishes-notice-of-action-in-section-301-investigation-of-chinas-acts-policies-and-practices-related-to-targeting-of-semiconductor-industry-for-dominance)
• Η κίνηση εντάσσεται σε διαδικασία Section 301 που ξεκίνησε ως έρευνα στα τέλη του 2024. (https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2024/december/ustr-initiates-section-301-investigation-chinas-acts-policies-and-practices-related-targeting)
• Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιλέξει πολιτική ενίσχυσης εγχώριας παραγωγής μέσω CHIPS Act. (https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2022/08/09/fact-sheet-chips-and-science-act-will-lower-costs-create-jobs-strengthen-supply-chains-and-counter-china/)

Τι δεν ξέρουμε ακόμη (και είναι κρίσιμο):

• Το ποσοστό του δασμού.
• Τη λίστα HTS κωδικών (δηλαδή τι ακριβώς θα φορολογηθεί).
• Τις εξαιρέσεις (carve-outs) που συνήθως εμφανίζονται όταν πιέσει η βιομηχανία.

Τι πρέπει να αποφεύγουμε ως λάθος ανάγνωση:

• Να υποθέσουμε ότι «οι ΗΠΑ κόβουν τα τσιπ από την Κίνα», όταν τα στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των εισαγωγών ολοκληρωμένων κυκλωμάτων έρχεται από άλλες ασιατικές χώρες και η Κίνα είναι πιο σύνθετος κόμβος της αλυσίδας. (https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/USA/year/2023/tradeflow/Imports/partner/ALL/product/854211)

Η ελληνική διάσταση: τι μπορεί να αλλάξει σε τιμές, πληθωρισμό, ναυτιλία και spreads

Η Ελλάδα δεν είναι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Κίνας, αλλά είναι στο τραπέζι των συνεπειών.

1) Τιμές ηλεκτρονικών και κόστος για τις επιχειρήσεις

Η Ελλάδα εισάγει μεγάλο όγκο ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Ενδεικτικά, το 2023 οι εισαγωγές στην κατηγορία “electrical machinery & equipment” ήταν περίπου 5,9 δισ. δολάρια και η Κίνα κάλυψε περίπου το 30% (περίπου 1,79 δισ.). (https://trendeconomy.com/data/h2/Greece/85?utm_source=openai)

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο αμερικανικός δασμός θα μεταφερθεί «ευθεία» στην Ελλάδα. Σημαίνει όμως ότι η ελληνική αγορά είναι εκτεθειμένη σε ασιατικές αλυσίδες και σε οποιαδήποτε παγκόσμια αναδιάταξη προκαλέσει έλλειψη, καθυστέρηση ή αύξηση κόστους.

2) Πληθωρισμός και επιτόκια

Αν υπάρξουν ανατιμήσεις σε τεχνολογικά προϊόντα, αυτές μπορεί να είναι μικρές στο σύνολο του δείκτη τιμών καταναλωτή, αλλά επίμονες. Και όταν ο πληθωρισμός επιμένει, η ΕΚΤ δυσκολεύεται να μειώσει επιτόκια. Αυτό «γράφει» στο στεγαστικό, στο επιχειρηματικό δάνειο, στη χρηματοδότηση επενδύσεων. Για μια οικονομία με ακόμη ευαίσθητο ιδιωτικό τομέα και υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, είναι σημαντικό.

3) Ναυτιλία και παγκόσμιες ροές

Οι δασμοί στα τσιπ από μόνοι τους δεν θα αλλάξουν τη ναυτιλία. Όμως ο τεχνολογικός πόλεμος ως τάση (friend-shoring, de-risking, περισσότερα εμπόδια) μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα του παγκόσμιου εμπορίου ή να αλλάξει διαδρομές. Η ελληνική ναυτιλία είναι ευαίσθητη σε τέτοιες μετατοπίσεις, διότι ζει από τον όγκο και από τα patterns μεταφοράς, όχι από την πολιτική πρόθεση.

4) Spreads και επενδυτική ψυχολογία

Σε φάσεις γεωοικονομικής έντασης, οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερο «ασφάλιστρο κινδύνου» από χώρες που θυμίζουν, έστω και άδικα, μεγαλύτερη ευαισθησία. Τα ελληνικά spreads μπορεί να κινηθούν χωρίς να αλλάξει κάτι εντός Ελλάδας, απλώς επειδή το παγκόσμιο κλίμα γίνεται πιο «risk-off».

Ποιος ωφελείται τελικά (follow the money): μια ρεαλιστική κατάταξη

Αν πρέπει να το βάλουμε σε καθαρή, οικονομική γλώσσα:

1. Ωφελούνται όσοι βρίσκονται κοντά σε επιδοτήσεις, κρατικά συμβόλαια και σε «ασφαλείς» εφοδιαστικές αλυσίδες.
2. Χάνουν όσοι έχουν παγκόσμιες αλυσίδες με πολλά περάσματα από Κίνα και χαμηλά περιθώρια κέρδους (μικρότεροι εισαγωγείς, κατασκευαστές low-end προϊόντων, αγορά επισκευών).
3. Πληρώνουν οι καταναλωτές όταν το κόστος περνάει στην τελική τιμή, κυρίως εκεί που δεν υπάρχει εύκολη υποκατάσταση.

Και κάτι ακόμη: ωφελείται η πολιτική αφήγηση «κάνουμε κάτι», αλλά αυτό δεν ταυτίζεται πάντα με οικονομική αποτελεσματικότητα. Η βιομηχανική πολιτική θέλει χρόνο. Οι δασμοί γράφουν τίτλους άμεσα.

Τι να παρακολουθούμε έως το 2027 (τα πραγματικά ορόσημα)

1. Τη λίστα HTS και το ποσοστό δασμού: αυτά θα καθορίσουν το πραγματικό εύρος.
2. Την πρόοδο ευρωπαϊκών έργων παραγωγής που στοχεύουν να λειτουργήσουν γύρω στο 2027, όπως η Δρέσδη. (https://www.reuters.com/technology/eu-approves-5-bln-euro-german-aid-esmc-semiconductor-plant-dresden-2024-08-20/?utm_source=openai)
3. Τη δυνατότητα της ΕΕ να κλείσει το χρηματοδοτικό κενό του Chips Act, δεδομένων των προειδοποιήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. (https://www.eca.europa.eu/ECAHTMLNews/NEWS-SR-2025-12/en/body.html?utm_source=openai)
4. Τυχόν αντίμετρα της Κίνας σε πρώτες ύλες, που μπορούν να δώσουν «δεύτερο κύμα» κόστους στην Ευρώπη. (https://www.csis.org/analysis/beyond-rare-earths-chinas-growing-threat-gallium-supply-chains?utm_source=openai)
5. Την ισορροπία επιτοκίων και πληθωρισμού: ο τεχνολογικός πόλεμος μπορεί να αποδειχθεί, στην πράξη, πληθωριστικός.

Η μεγάλη εικόνα είναι απλή, ακόμη κι αν οι λεπτομέρειες είναι πολύπλοκες: ο κόσμος περνά από την «απόδοση της παγκοσμιοποίησης» στο «κόστος της αποπαγκοσμιοποίησης». Οι δασμοί στα τσιπ είναι ένα επεισόδιο αυτής της μετάβασης, με ημερομηνία-ορόσημο το 2027, αλλά με επιπτώσεις που ξεκινούν πολύ νωρίτερα, διότι οι επιχειρήσεις αλλάζουν συμπεριφορά από τη στιγμή που αλλάζει ο κανόνας του παιχνιδιού. (https://www.reuters.com/world/china/us-impose-tariffs-chips-china-2025-12-23/)