Ποιος ερευνά την απόπειρα συντριβής της πτήσης Flydubai;

Ο γενικός εισαγγελέας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) διέταξε την 1η Οκτωβρίου ποινική έρευνα για τη βίαιη κάθοδο μιας πτήσης της Flydubai προς το Τελ Αβίβ (WAM). Η πτήση FZ1073 είχε αναχωρήσει από το Ντουμπάι στις 30 Σεπτεμβρίου. Μετά από συμπλοκή στο πιλοτήριο, προσγειώθηκε εκτάκτως στο Ταμπούκ της Σαουδικής Αραβίας (Saudi Gazette, To Brief). Η ισραηλινή κυβέρνηση κάνει ήδη λόγο για τζιχαντιστική απόπειρα συντριβής. Τα δημόσια στοιχεία στηρίζουν κάτι στενότερο αλλά εξίσου σοβαρό: ένα βίαιο επεισόδιο και μια πτώση που δεν έχει ακόμη εξηγηθεί.

Μισό λεπτό, τέσσερα χιλιόμετρα

Σύμφωνα με τα δεδομένα παρακολούθησης, το αεροσκάφος έχασε πάνω από 14.000 πόδια σε λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα (Flightradar24). Είναι περίπου τέσσερα χιλιόμετρα, σχεδόν το μισό ύψος του Έβερεστ, μέσα σε μισό λεπτό. Το πλήρωμα εξέπεμψε διαδοχικά σήματα γενικού κινδύνου και πιθανής παράνομης παρέμβασης, και στη συνέχεια το αεροσκάφος έστριψε προς το Ταμπούκ (Al Jazeera).

Το Reuters συνέλεξε μαρτυρίες επιβατών και επαλήθευσε βίντεο με δύο αιμόφυρτους άνδρες. Το βίντεο δεν δείχνει πώς ξεκίνησε η συμπλοκή (Reuters). Κατά την αφήγηση του πρακτορείου, ο τραυματισμένος κυβερνήτης άνοιξε την πόρτα του πιλοτηρίου, επιβάτες ακινητοποίησαν τον συγκυβερνήτη και εφεδρικό πλήρωμα ανέλαβε την προσγείωση (Investing.com/Reuters). Η Flydubai επιβεβαιώνει τη συμπλοκή και αναφέρει ότι μέλη πληρώματός της, που ταξίδευαν ως επιβάτες, ασφάλισαν το αεροσκάφος και το εξέτρεψαν (Flydubai).

Το αεροδρόμιο του Ταμπούκ κατέγραψε το σήμα κινδύνου στις 08:44 τοπική ώρα και την προσγείωση στις 09:45. Και οι δύο πιλότοι μεταφέρθηκαν τραυματισμένοι στο νοσοκομείο, ενώ οι επιβάτες συνέχισαν αργότερα το ταξίδι τους με αεροσκάφος αντικατάστασης (Sarmad). Οι ώρες των σημάτων διαφέρουν από τη μία αναπαραγωγή της τροχιάς στην άλλη. Το ποιος κρατούσε τα χειριστήρια σε κάθε στιγμή παραμένει ανοιχτό.

Δεδομένα πτήσης και εκτιμήσεις

Τα δημόσια δεδομένα των πομποδεκτών του αεροσκάφους δείχνουν θέση, πορεία και ύψος, όχι όμως ποιανού τα χέρια ήταν στα χειριστήρια. Ο καταγραφέας δεδομένων πτήσης χρονοθετεί τους χειρισμούς και ο καταγραφέας ήχου διασώζει όσα ειπώθηκαν στο πιλοτήριο (NTSB), αλλά κανένας από τους δύο δεν αποδεικνύει μόνος του κίνητρο. Δημόσια ανάγνωση των καταγραφέων δεν έχει δοθεί, ούτε έχει διευκρινιστεί ποια αρχή τους κατέχει.

Στις 30 Σεπτεμβρίου ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είπε ότι ο ένας πιλότος μαχαίρωσε τον άλλο και «κατά πάσα πιθανότητα» επιχείρησε να ρίξει το αεροσκάφος, επικαλούμενος την περιγραφή ενός επιβάτη (Arab News). Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς μίλησε για «τζιχαντιστική» απόπειρα, με βάση αδιευκρίνιστες αρχικές πληροφορίες (Mako).

Την επομένη ο Νετανιάχου πρόσθεσε ότι ο ύποπτος είχε δεχτεί ισλαμιστική κατήχηση. Το γραφείο του δεν εξήγησε στο AP σε τι στηρίζεται αυτός ο ισχυρισμός (AP). Η Flydubai δηλώνει ότι τα αίτια και τα κίνητρα παραμένουν άγνωστα. Κανένα δημοσιευμένο πόρισμα δεν έχει αποκλείσει προσωπική σύγκρουση ή κρίση υγείας.

Ποιος κρατά ποιο κομμάτι

Ο κανόνας για την τεχνική έρευνα είναι γεωγραφικός. Το Παράρτημα 13 του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (το διεθνές εγχειρίδιο για τη διερεύνηση αεροπορικών συμβάντων) αναθέτει την ηγεσία στο κράτος όπου συνέβη το περιστατικό, όχι αυτομάτως σε εκείνο όπου προσγειώθηκε η πτήση (ICAO). Η τροχιά της FZ1073 πέρασε και από ιορδανικό εναέριο χώρο, και το σημείο όπου ξεκίνησε η επίθεση δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Στο μεταξύ, τρεις μηχανισμοί έχουν ήδη τεθεί σε κίνηση. Η αρχή πολιτικής αεροπορίας των ΗΑΕ χαρακτήρισε το συμβάν περιστατικό ασφαλείας και εξετάζει τις επιχειρησιακές συνθήκες της πτήσης (WAM/GCAA). Το σαουδαραβικό Εθνικό Κέντρο Ασφάλειας Μεταφορών έστειλε ομάδα στο Ταμπούκ για να συλλέξει στοιχεία (Saudi Gazette). Ο εισαγγελέας Χαμάντ Σαΐφ αλ Σάμσι, τέλος, θεμελιώνει την ποινική αρμοδιότητα των ΗΑΕ στη νηολόγηση του αεροσκάφους στα Εμιράτα (WAM).

Το Ισραήλ δεν αποκτά αυτομάτως θέση στην έρευνα επειδή ήταν ο προορισμός της πτήσης, και ο Νετανιάχου είπε μόνο ότι «ενδέχεται» να συμμετάσχει (Reuters/WTVB). Η σύλληψη του υπόπτου έχει ανακοινωθεί μόνο από ισραηλινούς αξιωματούχους· σαουδαραβική επιβεβαίωση δεν εντοπίστηκε. Ο υπουργός Ιταμάρ Μπεν Γκβίρ δήλωσε ότι προτίθεται να ζητήσει την παράδοσή του (Euronews). Η κατανομή που προκύπτει είναι η εξής: τα Εμιράτα έχουν τη σημαία και την εταιρεία, η Σαουδική Αραβία το έδαφος και το αεροσκάφος, και το Ισραήλ, προς το παρόν, μόνο τη δημόσια αφήγηση.

Η Flydubai ανέστειλε τις πτήσεις της προς και από το Ισραήλ όσο διαρκεί η έρευνα, χωρίς ημερομηνία λήξης (Flydubai). Η Emirates πάγωσε τα εισιτήρια κοινού κωδικού (δικά της εισιτήρια σε αεροσκάφη της Flydubai) για το Τελ Αβίβ (Khaleej Times). Έτσι σταματά μια απευθείας σύνδεση που γεννήθηκε από την εξομάλυνση ΗΑΕ και Ισραήλ το 2020, χωρίς η αναστολή να σημαίνει από μόνη της διπλωματική ρήξη.

Η εισαγγελία του αλ Σάμσι πρέπει να απαντήσει σε δύο ερωτήματα, με αυτή τη σειρά: ποιος έστειλε το αεροπλάνο τέσσερα χιλιόμετρα προς το έδαφος, και γιατί. Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ήδη απαντήσει στο δεύτερο, πριν απαντηθεί το πρώτο.