Πλήγματα σε ελληνικά τάνκερ σε Ορμούζ και Μαύρη Θάλασσα

Την Κυριακή, δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων βρέθηκαν στο στόχαστρο σε δύο μέτωπα ταυτόχρονα. Το ένα: τα Στενά του Ορμούζ, στην είσοδο του Περσικού Κόλπου. Το άλλο: ο τερματικός εξαγωγής πετρελαίου στη Μαύρη Θάλασσα, κοντά στο ρωσικό Νοβοροσίσκ. Δύο ξεχωριστοί πόλεμοι, ο ένας Ουάσιγκτον-Τεχεράνη και ο άλλος Ρωσία-Ουκρανία, χτύπησαν την ίδια μέρα τον ίδιο κλάδο. Δεν είναι σύμπτωση ότι ο κλάδος είναι ελληνικός: τα ελληνικά συμφέροντα ελέγχουν το 29,2% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων (HELMEPA), οπότε όταν καίγονται τάνκερ, οι πιθανότητες να είναι ελληνόκτητα είναι δυσανάλογα υψηλές. Το ίδιο δίλημμα ασφάλειας είχε ανοίξει ήδη με την επίθεση στο Νοβοροσίσκ τον Μάρτιο (To Brief).

Ορμούζ: φωτιά ανοιχτά του Ομάν

Το πιο στέρεα τεκμηριωμένο περιστατικό αφορά το Kavomaleas, δεξαμενόπλοιο υπό σημαία Μάλτας που διαχειρίζεται η Dynacom Tankers Management συμφερόντων Προκοπίου. Το UKMTO, ο βρετανικός επιχειρησιακός κόμβος που ενημερώνει πλοία και ασφαλιστές για κάθε ναυτικό συμβάν, κατέγραψε πλήγμα από «άγνωστο βλήμα» περίπου στις 19:24 UTC, 8 ναυτικά μίλια βορειοδυτικά του Κουμζάρ στο Ομάν. Το πλοίο πήρε φωτιά. Το πλήρωμα το εγκατέλειψε και περισυνελέγη από ρυμουλκό, χωρίς αναφορά ρύπανσης (Al Arabiya, Energy Connects). Η Dynacom ανέφερε ότι χτυπήθηκε και δεύτερο δικό της πλοίο, το Acheloos, από βλήμα άγνωστης προέλευσης. Αυτό όμως στηρίζεται προς το παρόν στη δήλωση της διαχειρίστριας, όχι σε ξεχωριστή επιβεβαίωση του UKMTO (The Edge Malaysia).

Το Ιράν ούτε ανέλαβε ρητά την ευθύνη ούτε αρνήθηκε. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC, το ιδεολογικό στρατιωτικό σώμα του καθεστώτος) περιορίστηκαν να πουν ότι πλοία επιχείρησαν να περάσουν από «μη εξουσιοδοτημένη» διαδρομή με κλειστούς πομπούς εντοπισμού θέσης (UNN/Bloomberg). Η λεπτομέρεια που μετράει βρίσκεται στη διαδρομή. Η νότια, ομανική οδός που ακολούθησε το Kavomaleas ήταν ακριβώς εκείνη που ενθάρρυναν οι αμερικανικές δυνάμεις για να μειωθεί η έκθεση στον ιρανικό έλεγχο (Audacy/AP). Η απόδοση στην Τεχεράνη παραμένει ισχυρή ερμηνεία βάσει μοτίβου και θέσης, όχι κλειστή απόδειξη. Το UKMTO μιλά για «άγνωστο βλήμα».

Μαύρη Θάλασσα: πάγωσε η φόρτωση, όχι ο αγωγός

Στο άλλο μέτωπο, ο διαχειριστής του Caspian Pipeline Consortium (CPC) ανακοίνωσε ότι δύο δεξαμενόπλοια, τα ASIA και NISSOS IOS, δέχθηκαν επίθεση με drones ενώ φόρτωναν στον θαλάσσιο τερματικό της Μαύρης Θάλασσας. Το ASIA πήρε φωτιά που σβήστηκε, χωρίς θύματα και χωρίς πετρελαιοκηλίδα (A News). Ο CPC ανέστειλε τις φορτώσεις. Το καζακικό υπουργείο Ενέργειας διευκρίνισε ότι οι πλωτές εγκαταστάσεις φόρτωσης (single point moorings) SPM-1 και SPM-3 δεν υπέστησαν ζημιά (Qazinform).

Η ακριβής ανάγνωση έχει σημασία: δεν «έκλεισε ο CPC». Πάγωσε προσωρινά η φόρτωση, όχι οι ίδιες οι ροές. Ο διάδρομος αυτός μεταφέρει περίπου το 80% των εξαγωγών πετρελαίου του Καζακστάν, καζακικό αργό που όμως βγαίνει στη διεθνή αγορά μέσω ρωσικής ακτής (KuCoin). Χτυπώντας τη στιγμή της φόρτωσης, ο επιτιθέμενος μολύνει με πολεμικό ρίσκο μια ουδέτερη εξαγωγή, χωρίς να καταστρέψει τίποτα. Το κόστος δεν πέφτει μόνο στη Μόσχα. Πέφτει στο Καζακστάν, στους δυτικούς ομίλους, στους ναυλωτές και στους ασφαλιστές που πρέπει τώρα να ξανατιμολογήσουν κάθε φόρτωση.

Στην Αθήνα, η δημόσια αντίδραση ήταν ελάχιστη. Δεν εντοπίστηκε αυτοτελής ανακοίνωση από το υπουργείο Ναυτιλίας, το ΥΠΕΞ, την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών ή την ΠΝΟ για τα σημερινά περιστατικά. Ο Βασίλης Κικίλιας εμφανίστηκε δημόσια για εγκαίνια αφαλάτωσης στην Αμοργό (in.gr). Το κενό δεν είναι τυχαίο. Για ελληνικών συμφερόντων αλλά ξένης σημαίας πλοία, η κύρια δικαιοδοσία ανήκει στο κράτος σημαίας και στη διαχειρίστρια εταιρεία, όχι στην Αθήνα (UNCLOS). Η ελληνική πολιτεία μπορεί να ασκήσει διπλωματική και προξενική πίεση, δεν μπορεί να διατάξει διέλευση.

Το πρακτικό αποτέλεσμα διαβάζεται στεγνά. Ένας τερματικός που τροφοδοτεί το 80% των εξαγωγών μιας χώρας πάγωσε τη φόρτωση επειδή δύο τάνκερ πήραν φωτιά. Η γεωπολιτική εδώ δεν είναι αφηρημένη ισορροπία δυνάμεων. Είναι ασφάλιστρα, καθυστερήσεις και πληρώματα αντιμέτωπα με πολεμικό κίνδυνο σε δύο θαλάσσιες ζώνες ταυτόχρονα.