Πλεόνασμα 5,2 δισ. ευρώ: Γιατί περισσεύουν μόλις 150 εκατ. για νέες παροχές

Το πρωτογενές πλεόνασμα Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 ανήλθε στα €5,175 δισ. (έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι του χρέους), υπερβαίνοντας τον στόχο των €2,298 δισ. κατά €2,877 δισ. (enikos.gr). Πριν κανείς μιλήσει για «δημοσιονομικό θρίαμβο», η αριθμητική απαιτεί δύο αφαιρέσεις και μία σύγκριση.

Η πρώτη αφαίρεση: τα έκτακτα

Από την υπεραπόδοση του €2,877 δισ., €884 εκατ. προέρχονται από την έβδομη δόση του Ταμείου Ανάκαμψης, που εισπράχθηκε στις 23 Απριλίου αντί για τον Ιούνιο, και άλλα €461 εκατ. από πρόωρες ταμειακές εισπράξεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (euronews). Αφαιρώντας τις δύο αυτές εγγραφές, η καθαρή δημοσιονομική υπέρβαση συρρικνώνεται σε περίπου €358 εκατ. Πρόκειται για ένα απλό λογιστικό περιθώριο.

Η δεύτερη αφαίρεση: ο πληθωρισμός

Σε ονομαστικούς όρους, το πλεόνασμα του τετραμήνου είναι σχεδόν ταυτόσημο με αυτό του 2025 (€5,148 δισ.). Με τον εναρμονισμένο πληθωρισμό στο 4,6% τον Απρίλιο (Πρωτοθέμα) και μέσο όρο τετραμήνου περί το 3,5%, το πραγματικό πλεόνασμα 2026 υπολείπεται κατά περίπου €150 εκατ. σε αγοραστική δύναμη έναντι του προηγούμενου έτους.

Πώς χτίστηκε η υπέρβαση

Ο ΦΠΑ απέδωσε €438 εκατ. πάνω από τον στόχο. Την ίδια στιγμή, ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υστέρησε κατά €116 εκατ. (Τα Νέα). Η αντίθεση είναι το νόημα: το κράτος εισπράττει περισσότερα από την κατανάλωση των νοικοκυριών, λιγότερα από τα κέρδη των εταιρειών. Σε σύνολο τετραμήνου, οι έμμεσοι φόροι αντιστοιχούν στο 39% των φορολογικών εσόδων (ΦΠΑ 32,6%, Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης 6,4%). Όσο ακριβαίνει το ράφι, τόσο εισπράττει ο ΦΠΑ. Η υπεραπόδοση χτίζεται πάνω στην αυτόματη μετακύλιση του πληθωρισμού στον τελικό καταναλωτή.

Τι περισσεύει για παροχές

Ο νέος κανόνας καθαρών πρωτογενών δαπανών της ΕΕ περιορίζει την ετήσια αύξηση δαπανών στο 3,0-3,7%. Μετά τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό €800 εκατ. (επιδόματα χηρών, παιδιών, ρυθμίσεις χρέους) και το πακέτο €200 εκατ. για παράταση Fuel Pass και επιδότηση ντίζελ (Newshub), ο πραγματικός εναπομείνας δημοσιονομικός χώρος για το υπόλοιπο του 2026 εκτιμάται από την Eurobank Research σε €150-200 εκατ., ή 0,1% του ΑΕΠ (Mononews).

Στο φόντο, η ΕΚΤ προετοιμάζει νέα αύξηση επιτοκίων που θα επιβαρύνει την εξυπηρέτηση του χρέους (To Brief). Πλεόνασμα €5,2 δισ. στους τίτλους, €150 εκατ. πολιτικού περιθωρίου στην πράξη. Η διαφορά μεταξύ των δύο αριθμών είναι όλη η συζήτηση.