Πεντάωρη στάση των διανομέων στον τελικό του Μουντιάλ

Ένας 20χρονος διανομέας σκοτώθηκε τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου σε τροχαίο στη λεωφόρο Μεσογείων, στο ύψος της Αγίας Παρασκευής, όταν η μοτοσικλέτα του συγκρούστηκε με Ι.Χ. (Enikos, Law and Order). Τρεις μέρες μετά, τα σωματεία εργαζομένων της efood και της Wolt Αττικής ανακοίνωσαν κοινή πεντάωρη στάση εργασίας για την Κυριακή 19 Ιουλίου, 19:00 με 00:00, πάνω στην ώρα του τελικού του Μουντιάλ, με συγκέντρωση στις 19:30 στα KFC Αμπελοκήπων (in.gr, SDNA). Η επιλογή του τελικού δεν είναι τυχαία: είναι η ώρα που η ζήτηση για delivery εκτοξεύεται, άρα η ώρα που η απουσία των διανομέων γίνεται πιο ορατή.

Η είδηση είναι η απεργία. Η ιστορία, όμως, είναι το εργασιακό μοντέλο που τη γέννησε.

Γιατί η αμοιβή «με το κομμάτι» είναι ζήτημα ασφάλειας

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος πληρώνει για ό,τι συμβαίνει ανάμεσα στις παραγγελίες. Στο μοντέλο του freelancer, ο εργαζόμενος αμείβεται όταν «γράφει» παραγγελία. Ο χρόνος αναμονής, η επιστροφή χωρίς δρομολόγιο, η κίνηση, η βροχή, τα καύσιμα, η φθορά της μηχανής και μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού ρίσκου μένουν εκτός λογαριασμού. Η πλατφόρμα κρατά το app, το brand, την πελατειακή ροή και τον αλγόριθμο· ο δρόμος περνά στον διανομέα (Eurofound).

Αυτό δημιουργεί ένα μετρήσιμο κίνητρο. Αν το εισόδημα εξαρτάται από το πόσες παραγγελίες θα προλάβεις, έχεις κάθε λόγο να μείνεις περισσότερες ώρες στον δρόμο, να δουλέψεις σε ώρες αιχμής και να κυνηγήσεις τα καλύτερα δρομολόγια. Τα νούμερα δείχνουν πόσο στενά είναι τα περιθώρια: στη Wolt, τα σωματεία καταγγέλλουν μείωση της ελάχιστης αμοιβής ανά παραγγελία από 2 ευρώ σε 1,10 ευρώ (The Press Project). Στην efood, το αναθεωρημένο σύστημα προβλέπει βασική αμοιβή ανά παραγγελία, σύστημα slots και αποζημίωση συντήρησης οχήματος 0,36 ευρώ έως τις 300 παραγγελίες, ένα fixed ποσό που αναγνωρίζει το κόστος του δικύκλου αλλά δεν το καλύπτει ολόκληρο (Euro2day).

Γι' αυτό τα σωματεία δεν ζητούν απλώς «περισσότερα λεφτά». Ζητούν εγγυημένη αμοιβή ανά ώρα, διαφάνεια στις αμοιβές, κάλυψη εργατικού ατυχήματος, δωρεάν μέσα ατομικής προστασίας για freelancers και δυνατότητα μετατροπής της σχέσης από συνεργασία σε μισθωτή εργασία (Aftodioikisi). Είναι ακριβώς τα πεδία όπου, όπως λένε, το ρίσκο σήμερα πέφτει πάνω τους. Την κινητοποίηση στηρίζει και η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδας (ΟΙΥΕ).

Το ρολόι που τρέχει: 2 Δεκεμβρίου 2026

Εδώ μπαίνει το θεσμικό στοιχείο που αλλάζει την ισορροπία. Σήμερα, ο ελληνικός νόμος 4808/2021 αναγνωρίζει ότι η εργασία μέσω πλατφόρμας μπορεί να είναι και ανεξάρτητη παροχή, αφήνοντας το «γκρίζο πεδίο» της συνεργασίας (ΦΕΚ). Η Οδηγία ΕΕ 2024/2831, όμως, που η Ελλάδα οφείλει να ενσωματώσει έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026, εισάγει τεκμήριο εργασιακής σχέσης όταν τα πραγματικά περιστατικά δείχνουν έλεγχο και διεύθυνση από την πλατφόρμα, μαζί με κανόνες διαφάνειας για την αλγοριθμική διαχείριση (EUR-Lex). Το κριτήριο παύει να είναι τι γράφει η ταμπέλα της σύμβασης και γίνεται τι συμβαίνει στην πράξη. Πρόκειται για την ίδια λογική που, σε διεθνές επίπεδο, αποτύπωσε πρόσφατα η πρώτη δεσμευτική σύμβαση του ILO για τους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες (To Brief).

Οι συλλογικές συμβάσεις είναι ο μηχανισμός που μπορεί να ξαναμοιράσει αυτό το ρίσκο προς τα πάνω. Ορίζουν εγγυημένη βάρδια, πληρωμή αναμονής, εξοπλισμό και κανόνες διακοπής σε επικίνδυνες συνθήκες. Το πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα οι συλλογικές συμβάσεις καλύπτουν περίπου το 30% των εργαζομένων, έναντι 83% στην ΕΕ (Eurofound). Το πλαίσιο διαπραγμάτευσης, δηλαδή, είναι από τα πιο αδύναμα της Ευρώπης ακριβώς εκεί όπου οι διανομείς το χρειάζονται περισσότερο.

Γι' αυτό και το ευρωπαϊκό δίκαιο πιέζει προς τα εκεί. Η οδηγία για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς θεωρεί ότι κάτω από 80% κάλυψη συλλογικών συμβάσεων μια χώρα οφείλει να καταρτίσει σχέδιο ενίσχυσης (EUR-Lex). Στη δημόσια σφαίρα, πάντως, ούτε η efood ούτε η Wolt έχουν δώσει φρέσκια απάντηση για το δυστύχημα ή τη στάση εργασίας. Η μόνη καταγεγραμμένη δέσμευση είναι παλαιότερη, της efood μέσω της Επιθεώρησης Εργασίας, για εξορθολογισμό χιλιομέτρων και λήξη βαρδιών κοντά στο σημείο εκκίνησης (To Vima).

Πάνω απ' όλα λείπει ένα δημόσιο ελληνικό μητρώο που να δείχνει, για κάθε σοβαρό τροχαίο διανομέα, αν ήταν σε ενεργή παραγγελία, μισθωτός ή freelancer, και πόσες ώρες ήταν συνδεδεμένος. Χωρίς αυτά τα δεδομένα, όπως δείχνει η μεθοδολογία ESAW της Eurostat, ένας νεκρός courier μπορεί να καταγραφεί ως απλό «οδικό θύμα» και να χαθεί από τα εργατικά ατυχήματα (Eurostat). Η προθεσμία για να γίνει η αλγοριθμική διαχείριση υποχρεωτικά διαφανής είναι πλέον λιγότερο από πέντε μήνες, και μαζί της έρχεται η δυνατότητα να μετράμε όχι μόνο τους νεκρούς, αλλά και τον μηχανισμό που τους παράγει.