Το πελατειακό ΝΑΤΟ του Τραμπ: Απειλεί συμμάχους, «ξεκλειδώνει» F-35 για τον Ερντογάν

«Δεν τους χρειαζόμαστε. Δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια κανενός». Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ στις 17 Μαρτίου δεν αφορούσε κάποιον αντίπαλο — αφορούσε τους συμμάχους του (TIME). Η άρνηση σχεδόν όλων των μελών του ΝΑΤΟ να στείλουν πλοία στα Στενά του Ορμούζ τον οδήγησε να μιλήσει ανοιχτά για αποχώρηση από τη Συμμαχία, ισχυριζόμενος ότι «δεν χρειάζεται το Κογκρέσο» για να το κάνει (Politico).

Το πιο αποκαλυπτικό δεν είναι η απειλή. Είναι σε ποιον την κάνει και σε ποιον όχι. Η Ισπανία αρνήθηκε τη χρήση βάσεων και αμερικανικού εναέριου χώρου — ο Τραμπ απάντησε με απειλή διακοπής εμπορικών σχέσεων. Η Τουρκία έκανε ακριβώς το ίδιο: έκλεισε τον εναέριο χώρο της, τηλεφώνησε στον Πεζεσκιάν να εκφράσει συμπαράσταση στο Ιράν — και δεν τιμωρήθηκε. Αντίθετα, διαπραγματεύεται επανένταξη στο πρόγραμμα F-35 (Levant Files). Η ασυμμετρία αυτή αποδεικνύει πώς λειτουργεί πλέον η αμερικανική ασφάλεια: δεν βασίζεται σε κοινές αξίες, αλλά σε γεωγραφικό leverage. Ο Ερντογάν ελέγχει τα Στενά, τα σύνορα με το Ιράν, τη ροή μεταναστών. Η Ισπανία δεν ελέγχει τίποτα αντίστοιχο.

Η Αθήνα νιώθει ήδη αυτή την πίεση. Ενώ η κυβέρνηση δηλώνει πως δεν υπάρχει περίπτωση εμπλοκής, αμερικανικά πολεμικά ανεφοδιάζονται στη Σούδα σε πραγματικό χρόνο (To Brief). Η Ελλάδα δαπανά 3,08% του ΑΕΠ σε άμυνα (OT), δηλαδή πάνω από τους περισσότερους Ευρωπαίους. Και παρ' όλα αυτά, σε ένα ΝΑΤΟ που γίνεται πελατειακό δίκτυο, το ερώτημα δεν είναι πόσα ξοδεύεις αλλά τι παζάρι μπορείς να κάνεις.

Γι' αυτό ο εξοπλιστικός άξονας της Αθήνας με το Παρίσι — Rafale, φρεγάτες Belharra, ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που καλύπτει ακόμα και επίθεση από σύμμαχο του ΝΑΤΟ — παύει να είναι απλή συμπλήρωση και γίνεται δίχτυ ασφαλείας (Enikos). Η Ευρώπη στο σύνολό της κινείται στην ίδια κατεύθυνση: €800 δισ. στο πρόγραμμα «Readiness 2030» (BNP Paribas), η Πολωνία στο 4,7% του ΑΕΠ για άμυνα, η Γαλλία να προσφέρει πυρηνική «ομπρέλα» σε οκτώ χώρες — μεταξύ τους η Ελλάδα. Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς το είπε χωρίς περιστροφές: «Αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ» (DW). Πίσω από τη φράση κρύβεται ένα σχέδιο χειραφέτησης.

Αλλά η χειραφέτηση χρειάζεται χρόνο. Αν η Άγκυρα αποκτήσει F-35 ενώ η Αθήνα περιμένει τα δικά της μέχρι το 2028-2030, η αεροπορική ισορροπία στο Αιγαίο αλλάζει. Νομικά, ο νόμος Section 1250A απαγορεύει στον πρόεδρο μονομερή αποχώρηση από τη Συμμαχία, αλλά νομικοί ειδικοί τον χαρακτηρίζουν «αβέβαιο» (AEI). Ο Τραμπ δεν χρειάζεται να αποχωρήσει τυπικά — αρκεί να αρνηθεί να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 (τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας) ή να αντιμετωπίσει κάθε σύμμαχο σαν πελάτη σε τιμοκατάλογο.

Όσο αυτή η αποσάθρωση προχωράει, το κενό δεν μένει άδειο. Η Ρωσία διατηρεί 360.000 στρατιώτες στη Λευκορωσία (Hudson Institute), ενώ ρωσικά, κινεζικά και ιρανικά πολεμικά πραγματοποιούν κοινές ασκήσεις στα ίδια τα Στενά του Ορμούζ (AA). Όχι με δηλώσεις. Με πολεμικά πλοία.