ΠΔΠ 2026-2029: Τι κρύβουν τα «ψιλά γράμματα» των 10 δισ. ευρώ

Κάθε κυβερνητικό έγγραφο ξεκινά με μια υπόσχεση. Στην περίπτωση του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής (ΠΔΠ) 2026-2029, η υπόσχεση είναι εντυπωσιακή: μέτρα στήριξης 10,1 δισ. ευρώ και μια Ελλάδα που παύει να είναι το «μαύρο πρόβατο» του χρέους στην Ευρώπη.

Ωστόσο, αν προσπεράσουμε τους τίτλους και εστιάσουμε στις υποσημειώσεις των 79 σελίδων του εγγράφου, η εικόνα αλλάζει. Η δουλειά του αναλυτή δεν είναι να χειροκροτήσει την αισιοδοξία, αλλά να ρωτήσει: Ποιος πληρώνει; Ποιος ωφελείται; Και κυρίως, τι συμβαίνει αν τα πράγματα δεν πάνε ακριβώς όπως σχεδιάστηκαν;

Ας αποκωδικοποιήσουμε τι σημαίνει το σχέδιο για την τσέπη του πολίτη.

Το παράδοξο των εσόδων: Φοροελαφρύνσεις που... αυξάνουν τους φόρους;

Το πρώτο ερώτημα σε κάθε προϋπολογισμό είναι «από πού έρχονται τα λεφτά». Εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον παράδοξο. Η κυβέρνηση υπόσχεται φοροελαφρύνσεις, αλλά ταυτόχρονα προβλέπει ότι τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος θα αυξηθούν κατά 21,6% μέχρι το 2029 (ΠΔΠ, Πίνακας 3, σελ. 11).

Πώς γίνεται να μειώνεις τους συντελεστές και να εισπράττεις περισσότερα; Το στοίχημα λέγεται «πάταξη φοροδιαφυγής» (myDATA, διασύνδεση POS). Αν όμως αυτό το στοίχημα δεν αποδώσει τα αναμενόμενα, το κενό θα καλυφθεί από τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ), οι οποίοι προβλέπεται να αυξηθούν κατά 8,7% στα 43,7 δισ. ευρώ.

Εδώ κρύβεται η πρώτη παγίδα: Οι έμμεσοι φόροι πλήττουν δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα. Όταν η ακρίβεια στα τρόφιμα τρέχει με 30-40% σωρευτικά την τελευταία πενταετία (ΙΕΛΚΑ, 2025), η εξάρτηση του κράτους από τον ΦΠΑ σημαίνει ότι η ακρίβεια, ειρωνικά, γεμίζει τα ταμεία που χρηματοδοτούν τις «ελαφρύνσεις».

Το «Μαύρο Κουτί» των 8,9 δισ. ευρώ

Το πιο ανησυχητικό σημείο του εγγράφου βρίσκεται στη σελίδα 61. Εκεί εμφανίζεται μια κατηγορία δαπανών με τον τίτλο «Πιστώσεις υπό κατανομή», η οποία εκτοξεύεται από τα 1,28 δισ. το 2025 στα 8,92 δισ. ευρώ το 2029.

Τι είναι αυτά τα χρήματα; Οι υποσημειώσεις (σελ. 42, 44, 61) αποκαλύπτουν ότι σε αυτό το κονδύλι περιλαμβάνονται:

• Οι νέες προσλήψεις σε Παιδεία και Υγεία.
• Η αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης (€400 εκατ.).
• Η κάλυψη του κόστους από την αύξηση του κατώτατου μισθού στο Δημόσιο.

Η φράση-κλειδί είναι ότι αυτά τα ποσά «διατίθενται σταδιακά κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού». Σε απλά ελληνικά: Δεν είναι εγγυημένα. Αν η ανάπτυξη δεν πιάσει τους στόχους ή αν τα έσοδα υστερήσουν, αυτά είναι τα πρώτα κονδύλια που θα «παγώσουν».

Αυτό εξηγεί γιατί, στους επίσημους πίνακες, οι προϋπολογισμοί των Υπουργείων Παιδείας και Υγείας φαίνονται μειωμένοι ή στάσιμοι (Παιδεία -10%, Υγεία -2,5% ως προς τις δεσμευμένες πιστώσεις). Η κυβέρνηση έχει μετατρέψει τις βασικές λειτουργίες του κράτους από «δεδομένες» σε «υπό αίρεση».

Kitchen Table Math: Η πραγματικότητα των αριθμών

Ας αφήσουμε τα δισεκατομμύρια και ας πάμε στο τραπέζι της κουζίνας ενός μέσου νοικοκυριού.

Η κυβέρνηση διαφημίζει φοροελαφρύνσεις και αυξήσεις μισθών. Ας δούμε τι σημαίνουν στην πράξη για έναν μισθωτό των 25.000 ευρώ:

• Το κέρδος: Η φοροελάφρυνση υπολογίζεται σε περίπου €200-300 τον χρόνο, δηλαδή €17-25 τον μήνα.
• Το κόστος: Με τα ενοίκια να έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο 45-80% στην Αθήνα (Greek City Times, 2025), μια μέση αύξηση ενοικίου επιβαρύνει τον προϋπολογισμό κατά €138 τον μήνα.

Το αποτέλεσμα; Η «ιστορική ελάφρυνση» καλύπτει μόλις το 18% της αύξησης του ενοικίου.

Αντίστοιχα, η επιδότηση ενοικίου των €230 εκατ. που εξαγγέλθηκε, αντιστοιχεί σε περίπου €200 ανά ωφελούμενο νοικοκυριό ετησίως. Δηλαδή, το κράτος καλύπτει λιγότερο από μισό ενοίκιο τον χρόνο, σε μια χώρα που είναι πρωταθλήτρια Ευρώπης στο κόστος στέγασης, με το 36% του πληθυσμού να δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη (Eurostat, 2025).

Ο «Γκρεμός» του 2027 και η σιωπή για το RRF

Το έγγραφο προβλέπει ανάπτυξη 2,2% το 2026, η οποία πέφτει στο 1,3% το 2029. Η πτώση αυτή δεν είναι τυχαία. Συμπίπτει με το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) τον Αύγουστο του 2026.

Εδώ εντοπίζεται η μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ κυβέρνησης και ανεξάρτητων φορέων.

• Η Κυβέρνηση προβλέπει ότι οι επενδύσεις θα συνεχίσουν να αυξάνονται, καλύπτοντας το κενό με εθνικούς πόρους.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΙΟΒΕ είναι πολύ πιο επιφυλακτικοί, προειδοποιώντας για απότομη προσγείωση (EC Economic Forecast, 2025).

Το πρόβλημα είναι ότι το ΠΔΠ δεν εξηγεί πώς θα αντικατασταθούν τα δωρεάν χρήματα του RRF. Αν οι δημόσιες επενδύσεις μειωθούν (όπως προβλέπει το Economico.gr, με πτώση έως και 40% το 2027), τότε η πρόβλεψη για ανάπτυξη 1,7% το 2027 είναι υπεραισιόδοξη. Και αν η ανάπτυξη είναι χαμηλότερη, θυμηθείτε το «Μαύρο Κουτί»: οι προσλήψεις και τα φάρμακα είναι τα πρώτα που κινδυνεύουν.

Συμπέρασμα: Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει;

Διαβάζοντας κριτικά το ΠΔΠ 2026-2029, προκύπτει μια σαφής εικόνα για τις προτεραιότητες:

1. Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι συνταξιούχοι (με «κλειδωμένες» αυξήσεις €5,8 δισ.) και οι κάτοχοι ακίνητης περιουσίας που βλέπουν τις αξίες να ανεβαίνουν χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση.
2. Οι χαμένοι είναι οι νέοι εργαζόμενοι και οι ενοικιαστές. Για αυτούς, η Ελλάδα παραμένει η χώρα με τη 2η χαμηλότερη αγοραστική δύναμη στην ΕΕ (Eurostat, 2024), ενώ τα μέτρα στήριξης είναι σταγόνα στον ωκεανό της ακρίβειας.
3. Το μεγάλο ρίσκο μεταφέρεται στο κοινωνικό κράτος (Υγεία, Παιδεία), η χρηματοδότηση του οποίου εξαρτάται πλέον από αβέβαιες μελλοντικές επιδόσεις και όχι από δεσμευμένους πόρους.

Η κυβέρνηση πέτυχε τους δημοσιονομικούς στόχους και μείωσε το χρέος. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο και θετικό για τη μακροοικονομία. Όμως, το κόστος αυτής της επιτυχίας είναι ότι η καθημερινότητα των πολιτών έχει αφεθεί στα «ψιλά γράμματα» των πιστώσεων υπό κατανομή.

---

Πηγές

Επίσημα Κυβερνητικά Έγγραφα

• Υπουργείο Οικονομικών, Μεσόπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2026-2029, Αθήνα 2025. (Σελίδες 8, 10, 11, 42, 44, 61, 71-79). minfin.gov.gr
• Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, Γνώμη επί του ΠΔΠ 2026-2029, Νοέμβριος 2025. capital.gr

Διεθνείς Οργανισμοί & Στατιστική

• Eurostat, Housing in Europe 2024 Interactive Publication. ec.europa.eu
• Eurostat, Annual full-time adjusted salary in EU, Νοέμβριος 2025. ec.europa.eu
• European Commission, Economic Forecast for Greece, Autumn 2025. economy-finance.ec.europa.eu
• ΔΝΤ, Article IV Consultation with Greece, Απρίλιος 2025. imf.org

Ανεξάρτητες Μελέτες & Τύπος

• ΙΟΒΕ, Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία, Οκτώβριος 2025. politic.gr
• ΙΕΛΚΑ, Έρευνα Τιμών Καταναλωτή, Νοέμβριος 2025.
• Economico.gr, Απότομη πτώση επενδύσεων μετά το 2027, Δεκέμβριος 2025. economico.gr
• Greek City Times, Rent prices in Attica, Φεβρουάριος 2025. greekcitytimes.com
• DMC Capital, Greece Minimum Wage & Living Cost Analysis, Μάιος 2025. dmc-capital.com