Παράθυρο 30 ημερών για πάγωμα στο Ιράν

Ένα αμερικανικό προσχέδιο φεύγει από την Ουάσιγκτον, παραδίδεται σε Πακιστανό μεσολαβητή και φτάνει στην Τεχεράνη. Το Ισλαμαμπάντ μετέφερε στη συνέχεια την ιρανική απάντηση πίσω στην αμερικανική πλευρά τον Μάιο, κλείνοντας τον κύκλο του διαύλου (Dawn, RTE/Reuters). Δεν πρόκειται για τελική συμφωνία. Είναι «επιστολή πρόθεσης» που ζητά πάγωμα του πολέμου και ανοίγει παράθυρο 30 ημερών για διαπραγμάτευση (Axios). Το ίδιο κείμενο προκάλεσε ένα από τα πιο τεταμένα τηλεφωνήματα Τραμπ-Νετανιάχου από την έναρξη της σύγκρουσης τον Φεβρουάριο.

Οι αμερικανικές προτάσεις περιλαμβάνουν μορατόριουμ στον ιρανικό εμπλουτισμό, αυστηρότερες επιθεωρήσεις της IAEA, σταδιακή άρση κυρώσεων με αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, πιθανή απομάκρυνση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και ρύθμιση για τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ (Ahram/Axios). Το πιο κρίσιμο σημείο, μη επιβεβαιωμένο επίσημα από την Ουάσιγκτον, είναι ο ορίζοντας: περιορισμός 12 με 15 ετών και επιστροφή σε χαμηλό εμπλουτισμό έως 3,67%, το ίδιο όριο που είχε ορίσει η συμφωνία του 2015. Αν ισχύει, ο Τραμπ έχει εγκαταλείψει σιωπηρά την αρχική του απαίτηση για «μηδενικό εμπλουτισμό» και πλησιάζει στο μοντέλο που είχε διαλύσει το 2018.

Η ρωγμή στο τηλεφώνημα

Ο Νετανιάχου επιμένει δημόσια ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο πρέπει να βγει από τη χώρα και οι εγκαταστάσεις του Νατάνζ, του Φορντού και του Ισφαχάν να διαλυθούν (CBS, upday). Στο Axios οι πηγές περιγράφουν τον Ισραηλινό πρωθυπουργό να πιέζει για συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης, ενώ ο Τραμπ φέρεται να στηρίζει το πάγωμα.

Η Ιερουσαλήμ φοβάται ότι ένα απλό «πάγωμα» αφήνει ανέπαφη την ικανότητα της Τεχεράνης να ξαναχτίσει το πρόγραμμα μόλις λήξει η συμφωνία. Η ανησυχία στηρίζεται σε αριθμούς. Η IAEA παραμένει τυφλή ως προς τα 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% που υπολογίζεται ότι κατέχει ήδη το Ιράν στα τέλη Απριλίου (ANS).

Πώς απαντά η Τεχεράνη

Η Τεχεράνη απαιτεί εμπράγματες εγγυήσεις ασφαλείας πριν συζητήσει οποιαδήποτε υποχώρηση για τα πυρηνικά. Ο ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δηλώνει ότι το εμπόδιο είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης στις ΗΠΑ μετά τα χτυπήματα του Φεβρουαρίου (AJC/AP). Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ξεκαθαρίζει ότι το δικαίωμα εμπλουτισμού «δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης» (Tehran Times). Στην ιρανική Βουλή ακούγονται ήδη φωνές που μιλούν για σενάριο εμπλουτισμού 90% αν ξαναρχίσει ο πόλεμος, πολιτική πίεση που δείχνει τα όρια του Πεζεσκιάν (Arab News).

Πίσω από τα μικρόφωνα, οι μονάρχες του Κόλπου πιέζουν για την παύση. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ φοβούνται ότι κάθε νέο κύμα χτυπημάτων θα ενεργοποιήσει ιρανικά αντίποινα στις αμερικανικές βάσεις του εδάφους τους και θα κλείσει τον Ορμούζ, από όπου περνά πάνω από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Στην Ουάσιγκτον, τα περιθώρια μετριούνται σε ψήφους

Στις 19 Μαΐου η Γερουσία προχώρησε διαδικαστικά το ψήφισμα του γερουσιαστή Tim Kaine για περιορισμό των πολεμικών εξουσιών του προέδρου με ψήφο 50-47. Τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι ψήφισαν υπέρ: οι Rand Paul, Susan Collins, Lisa Murkowski και Bill Cassidy (Reuters/hi99, Kaine Senate). Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αντίστοιχη προσπάθεια απέτυχε οριακά 212-212 (Reuters/Internazionale). Πρακτικά, ο Τραμπ μπορεί ακόμη να διατάξει σύντομο πλήγμα, αλλά οι αριθμοί δεν του δίνουν διακομματική βάση για παρατεταμένο πόλεμο.

Η ελληνική υπογραφή στον Ορμούζ

Στο παζάρι για τη ναυσιπλοΐα στον Ορμούζ, η Αθήνα έχει ήδη συνυπογράψει διεθνή δήλωση στήριξης για την ελευθερία διέλευσης. Η πολιτική ευθυγράμμιση είναι σαφής. Το ανοιχτό ερώτημα, και αντικείμενο κοινοβουλευτικού ελέγχου, είναι αν θα μεταφραστεί σε υλικοτεχνική ή επιχειρησιακή συνδρομή σε περίπτωση που η εκεχειρία καταρρεύσει. Εκεί κρίνεται το πραγματικό ελληνικό ρίσκο, όχι στη ρητορική.

Δύο χρονόμετρα τρέχουν πλέον παράλληλα. Το διπλωματικό μετρά 30 ημέρες παύσης. Το στρατιωτικό μετρά τις 60 ημέρες που δίνει στον πρόεδρο το War Powers Resolution του 1973 πριν χρειαστεί έγκριση Κογκρέσου ή αποχώρηση. Όσο τα δύο ρολόγια κινούνται ασύγχρονα, υπάρχει χώρος για συμφωνία. Αρκεί ένα ισραηλινό πλήγμα ή μια αποτυχία στον πακιστανικό δίαυλο για να μηδενίσουν ταυτόχρονα, και η εκεχειρία που μεσολάβησε το Πακιστάν τον Απρίλιο να μείνει ξανά ανάμνηση.