Παράταση έγκρισης ασφάλειας του ΟΣΕ έως 29 Ιανουαρίου

Στις 3 Οκτωβρίου έληξε η πενταετής έγκριση ασφάλειας του ΟΣΕ, η πράξη χωρίς την οποία ο διαχειριστής του σιδηροδρομικού δικτύου δεν μπορεί να λειτουργεί την υποδομή (ΡΑΣ, Οδηγία 2016/798). Νέα έγκριση δεν εκδόθηκε. Σύμφωνα με την Εφ.Συν., η ΡΑΣ παρέτεινε την παλιά έως τις 29 Ιανουαρίου 2027, όσο αξιολογεί ένα σχέδιο δράσης που ο ΟΣΕ κατέθεσε τρεις μέρες πριν από τη λήξη. Η ίδια η απόφαση δεν έχει εντοπιστεί δημοσιευμένη, οπότε οι όροι με τους οποίους λειτουργεί σήμερα το δίκτυο δεν μπορούν να ελεγχθούν.

Την 1η Οκτωβρίου, την ίδια μέρα που κατά το ρεπορτάζ η Ολομέλεια της ΡΑΣ αποφάσιζε την παράταση, η Αρχή δημοσίευσε απολογισμό της συμμετοχής της σε συνέδριο υποδομών. Εκεί ο αντιπρόεδρός της Μιχαήλ Χρυσομάλλης είχε χαρακτηρίσει το πενταετές σχέδιο ασφάλειας του οργανισμού «έτη φωτός μπροστά» από τις παλαιότερες πρακτικές. Η ίδια ανακοίνωση της ΡΑΣ σημείωνε ωστόσο ότι το σχέδιο αξιολογείται ακόμη (ΡΑΣ). Ρεπορτάζ από το συνέδριο κατέγραψε 41 νέες διαδικασίες (Capital). Μια έγκριση όμως δεν κρίνεται από το πόσες διαδικασίες γράφτηκαν. Κρίνεται από το αν εφαρμόζονται, και αυτό ακριβώς δεν έχει πιστοποιηθεί ακόμη.

Πώς φτάσαμε στην παράταση

Η αλληλουχία των γεγονότων στηρίζεται προς το παρόν σε ένα μόνο ρεπορτάζ. Κατά την Εφ.Συν., η ΡΑΣ υπενθύμισε στον ΟΣΕ την ανανέωση τον Ιανουάριο, τον Μάρτιο και τον Ιούνιο. Ο ΟΣΕ κατέθεσε την αίτηση στις 30 Ιουνίου, και η αναλυτική αξιολόγηση ανέδειξε προβληματικά σημεία. Στις 30 Σεπτεμβρίου ο ΟΣΕ απάντησε με σχέδιο δράσης, και η Ολομέλεια επέλεξε την παράταση για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση και τη διαβούλευση. Το δημοσίευμα δεν κατονομάζει τα προβληματικά σημεία, τον εισηγητή, τον υπογράφοντα ή τις ψήφους.

Ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ Χρήστος Παληός έχει μιλήσει για αναθεωρημένο σύστημα διαχείρισης ασφάλειας, το οποίο κατά τις δηλώσεις του εφαρμόζεται από τον Μάιο (Energodromio). Το περιεχόμενο του σχεδίου δράσης της 30ής Σεπτεμβρίου δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Υπάρχει και επιχείρημα υπέρ της απόφασης. Μια περιορισμένη παράταση δίνει χρόνο να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, χωρίς να εγκριθεί για πενταετία μια αίτηση με ανοιχτά σημεία και χωρίς να σταματήσει η κυκλοφορία. Το επιχείρημα είναι εύλογο, αλλά δεν αποτελεί τεκμηριωμένη αιτιολογία της πράξης, αφού η ίδια η πράξη δεν έχει δημοσιευθεί.

Τι πιστοποιεί η έγκριση και τι ελέγχεται ακόμη

Η έγκριση ρυθμίζεται από το άρθρο 64 του ν. 4632/2019, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία. Με αυτήν η Αρχή αποδέχεται το σύστημα με το οποίο ο ΟΣΕ οργανώνει την ασφάλεια, τη συντήρηση και τη λειτουργία του δικτύου. Ισχύει πέντε χρόνια και ανανεώνεται κατόπιν αίτησης. Δεν βεβαιώνει ότι λειτουργεί κάθε φωτοσήμα ή κάθε τμήμα του ETCS, του ευρωπαϊκού συστήματος που ελέγχει την κίνηση των τρένων και τα προστατεύει από λάθη. Είναι επίσης χωριστή από το πιστοποιητικό ασφάλειας της Hellenic Train, της εταιρείας που εκτελεί τα δρομολόγια.

Το ETCS, για παράδειγμα, έχει άδεια λειτουργίας στο 75% του άξονα Αθήνας-Θεσσαλονίκης, ενώ δύο τμήματα εκκρεμούν ακόμη (Αυγή). Για τη μη πλήρη ανάπτυξή του εξέφρασε ανησυχία και η αντιπροσωπεία του Ευρωκοινοβουλίου μετά την επίσκεψή της στην Ελλάδα (Ευρωκοινοβούλιο). Τα δημόσια στοιχεία πάντως δεν δείχνουν ότι αυτές οι εκκρεμότητες είναι ο λόγος της καθυστέρησης.

Το σαφέστερο επίσημο σήμα έρχεται από την ίδια την Αρχή. Τον Μάιο η ΡΑΣ έγραφε για «εναπομένοντα προβληματικά σημεία προς εποπτεία» και για την πράξη EL 21 2026 0001, την οποία αποκαλούσε «επικαιροποίηση έγκρισης ασφάλειας (ανανέωση)» (ΡΑΣ). Το Έθνος τη συνδέει με ένα συγκεκριμένο τμήμα της γραμμής. Αν πρόκειται για διαφορετική μεταβολή από την πενταετή ανανέωση, δεν μπορεί να κριθεί χωρίς το πρωτότυπο.

Το σχέδιο εποπτείας της ΡΑΣ για το 2026 προγραμματίζει στις 10 έως 12 Νοεμβρίου έλεγχο του συστήματος ασφάλειας του ΟΣΕ ακριβώς για τα ανοιχτά σημεία. Στον έλεγχο θα συμμετάσχουν στελέχη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, και τον Δεκέμβριο προβλέπεται συνάντηση εποπτείας (σχέδιο εποπτείας). Πρόκειται για προγραμματισμό και όχι για όρο της παράτασης. Δείχνει όμως ότι οι έλεγχοι για το σύστημα ασφάλειας του ΟΣΕ πέφτουν μέσα στο παράθυρό της. Τα δημόσια έγγραφα δεν επιτρέπουν να πει κανείς αν τα σημερινά ανοιχτά σημεία ταυτίζονται με όσα είχαν μείνει για μεταγενέστερη εποπτεία στην έκθεση ασφάλειας του 2022.

Σύμφωνα με τη δική της διαδικασία, η ΡΑΣ δημοσιεύει τις αποφάσεις της στη Διαύγεια. Η πράξη της 1ης Οκτωβρίου όμως δεν έχει εντοπιστεί στον κατάλογο αποφάσεών της. Μένουν έτσι άγνωστα η νομική της βάση, οι όροι της, η ημερομηνία από την οποία ισχύει και το ποιος την υπέγραψε. Μέχρι να αναρτηθεί, το ότι ο διαχειριστής του δικτύου όπου κινείται κάθε τρένο της χώρας λειτουργεί με ισχύουσα έγκριση ασφάλειας το βεβαιώνει ένα ρεπορτάζ και όχι μια πράξη. Αυτή την πράξη τη χρωστά η Ολομέλεια της ΡΑΣ.