Πόλεμος χαρακωμάτων στη Βουλή: Η «αντικοινοβουλευτική» Ζωή και η αντεπίθεση με πρόταση μομφής

Η σύγκρουση που ξέσπασε τα τελευταία 24ωρα στη Βουλή δεν είναι απλώς άλλο ένα επεισόδιο στο σίριαλ των υψηλών τόνων. Είναι μια θεσμική μετρομέτρηση ισχύος. Από τη μία, η Κοιοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ ενεργοποιεί το πειθαρχικό «όπλο» της Επιτροπής Δεοντολογίας κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Από την άλλη, η Πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας απαντά με το βαρύτερο πυροβολικό που διαθέτει ένας βουλευτής: την απειλή για πρόταση μομφής.

Για τον μέσο πολίτη που βλέπει αποσπασματικά βίντεο με φωνές, η ουσία χάνεται. Όμως, πίσω από την φασαρία, παίζεται ένα πολύ σοβαρό παιχνίδι ελέγχου και ορίων.

Ο πυροκροτητής: Τα λεφτά του ΟΠΕΚΕΠΕ

Όλα ξεκίνησαν στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Γιατί έχει σημασία; Διότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ο οργανισμός που διαχειρίζεται τα κοινοτικά κονδύλια – μιλάμε για δισεκατομμύρια ευρώ που καταλήγουν (ή δεν καταλήγουν) στους αγρότες. Είναι ένας χώρος όπου παραδοσιακά ανθεί το πελατειακό κράτος και οι «γκρίζες ζώνες» διαχείρισης.

Η κυβερνητική πλειοψηφία κατηγορεί την κα Κωνσταντοπούλου για «αντικοινοβουλευτική συμπεριφορά», μιλώντας για bullying, διακοπές και παρεμπόδιση της διαδικασίας. Το αφήγημα του Μαξίμου είναι σαφές: «Δεν μας αφήνει να κάνουμε τη δουλειά μας». Η πλευρά της αντιπολίτευσης, όμως, διαβάζει την κίνηση αλλιώς: ως προσπάθεια να επιβληθεί σιωπητήριο σε μια έρευνα που μπορεί να «κάψει» κόσμο.

Το εργαλείο της πειθάρχησης

Η παραπομπή στην Επιτροπή Δεοντολογίας δεν είναι απλή επίπληξη. Είναι ένας μηχανισμός που μπορεί να οδηγήσει σε στέρηση βουλευτικής αποζημίωσης (μισθού) ή ακόμη και σε προσωρινή αποβολή από τις συνεδριάσεις.

Εδώ όμως υπάρχει ένα θεσμικό αγκάθι: Η πλειοψηφία στην Επιτροπή Δεοντολογίας ανήκει, όπως είναι φυσικό, στην κυβέρνηση. Όταν λοιπόν η πλειοψηφία κρίνει την μειοψηφία για το πώς ασκεί τον έλεγχο, τα όρια μεταξύ «τήρησης της τάξης» και «πολιτικής φίμωσης» γίνονται επικίνδυνα θολά. Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τα μικρότερα κόμματα είναι σαφές: Υπάρχει όριο στο πόσο «ενοχλητικοί» μπορείτε να γίνετε.

Η αριθμητική της Μομφής

Η απάντηση της Ζωής Κωνσταντοπούλου με πρόταση μομφής είναι κίνηση τακτικής. Ξέρει πολύ καλά την αριθμητική: Η Νέα Δημοκρατία διαθέτει άνετη πλειοψηφία. Μια πρόταση μομφής δεν έχει καμία απολύτως πιθανότητα να ρίξει την κυβέρνηση.

Γιατί το κάνει λοιπόν; Γιατί η πρόταση μομφής υποχρεώνει τη Βουλή σε τριήμερη συζήτηση, με τους πολιτικούς αρχηγούς στο βήμα και τα φώτα της δημοσιότητας στραμμένα εκεί. Αντί να απολογείται η ίδια στην Επιτροπή Δεοντολογίας, θέλει να φέρει την κυβέρνηση απολογούμενη στην Ολομέλεια για τα πεπραγμένα της. Είναι ο μόνος τρόπος ενός μικρού κόμματος να χαλάσει το επικοινωνιακό σενάριο της κυβέρνησης.

Τι μένει στο τέλος

Το διακύβευμα ξεπερνά τα πρόσωπα. Σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση κυριαρχεί απόλυτα στο πολιτικό σκηνικό, ο τρόπος που αντιμετωπίζει τις «φωνές» εντός του Κοινοβουλίου δημιουργεί δεδικασμένο.

Αν η έντονη, έστω και ενοχλητική, κριτική βαφτιστεί εύκολα «αντικοινοβουλευτική συμπεριφορά» και τιμωρηθεί, τότε ο θεσμικός έλεγχος (το περίφημο checks and balances) αποδυναμώνεται. Από την άλλη, αν η Βουλή μετατραπεί σε αρένα όπου κανείς δεν μπορεί να μιλήσει λόγω φωνών, πάλι ο θεσμός απαξιώνεται.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι πως η περίοδος της «χαλαρής» κοινοβουλευτικής περιόδου τελείωσε. Τα μαχαίρια έχουν βγει και, όπως φαίνεται, το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ «πονάει» περισσότερο από όσο δείχνει η επιφάνεια.