Το παράδοξο του άρθρου 86: Η εξαετής καθυστέρηση που «καθάρισε» ποινικές ευθύνες

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανοίγει ξανά τον φάκελο της Συνταγματικής Αναθεώρησης, βάζοντας στην προμετωπίδα την αλλαγή του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών. Η κυβέρνηση μιλάει για «αποφασιστικότερη συμμετοχή τακτικών δικαστών» (makedonikanea.gr) και τέλος στην ατιμωρησία. Ωστόσο, πίσω από τις θεσμικές διακηρύξεις, κρύβεται ένα πολιτικό παράδοξο και μια «νομική τρύπα» που μόλις έκλεισε, αφού πρώτα παρήγαγε τετελεσμένα.

Η ουσία της υπόθεσης δεν βρίσκεται στο τι θα γίνει το 2027, αλλά στο τι έγινε –ή μάλλον τι δεν έγινε– από το 2019 μέχρι σήμερα.

Το «παράθυρο» που έγινε πόρτα εξόδου

Το 2019, η ΝΔ προχώρησε στην αναθεώρηση του Συντάγματος καταργώντας τη σύντομη παραγραφή για τα αδικήματα υπουργών. Θεωρητικά, ήταν μια νίκη της διαφάνειας. Πρακτικά, όμως, η κυβέρνηση καθυστέρησε σχεδόν έξι χρόνια να φέρει τον εφαρμοστικό νόμο στη Βουλή, ψηφίζοντάς τον μόλις το 2025 (dimokratia.gr).

Αυτό το νομικό κενό δημιούργησε ένα πεδίο ασυλίας. Όπως καταγγέλλει η αντιπολίτευση και επισημαίνουν συνταγματολόγοι, η καθυστέρηση είχε ως αποτέλεσμα να θεωρούνται παραγεγραμμένες τυχόν ποινικές ευθύνες υπουργών για πράξεις μέχρι τις εκλογές του 2023. Στο «καλάθι» της παραγραφής φέρεται να πέφτουν υποθέσεις όπως το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ (για το οποίο δεν στήθηκε ποτέ προανακριτική για Βορίδη-Αυγενάκη) αλλά και πτυχές της τραγωδίας των Τεμπών (cnn.gr).

Η παγίδα των 180 ψήφων

Γιατί λοιπόν η κυβέρνηση ανοίγει τώρα το θέμα; Η απάντηση βρίσκεται στην κοινοβουλευτική αριθμητική. Η ΝΔ διαθέτει 156 έδρες. Για να περάσει διατάξεις που θα ισχύσουν άμεσα ή να καθορίσει το περιεχόμενο της αναθεώρησης, χρειάζεται 180 ψήφους. Χρειάζεται, δηλαδή, το ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ, βλέποντας την κίνηση, αρνείται να δώσει «λευκή επιταγή» στην παρούσα Βουλή (cnn.gr). Η Χαριλάου Τρικούπη αντιλαμβάνεται ότι αν συναινέσει τώρα, η ΝΔ θα καρπωθεί τη μεταρρύθμιση. Αν αρνηθεί, η κυβέρνηση θα τους κατηγορήσει προεκλογικά ως «αρνητές της αλλαγής».

Το διακύβευμα για τον πολίτη παραμένει το ίδιο: Θα συνεχίσει η Βουλή να λειτουργεί ως δικαστήριο που «αθωώνει» τους δικούς της μέσω πλειοψηφίας, ή θα αφεθεί η Δικαιοσύνη να κρίνει τους υπουργούς όπως κρίνει τον κάθε πολίτη; Μέχρι στιγμής, η ιστορία του άρθρου 86 δείχνει ότι οι κανόνες αλλάζουν μόνο όταν οι ευθύνες έχουν ήδη παραγραφεί.