Παράδοξο στα 5,5 δισ. χιλιόμετρα: Παγωμένο σώμα 500 χλμ διατηρεί «απαγορευμένη» ατμόσφαιρα

Στα 5,5 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, σε ένα σημείο όπου η θερμοκρασία πέφτει στους -220°C, ένα παγωμένο σώμα διαμέτρου μόλις 500 χιλιομέτρων κρατάει γύρω του ένα λεπτό κέλυφος αερίου. Όπως γράψαμε νωρίτερα σήμερα (To Brief), η ιαπωνική ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου ανακοίνωσε στο Nature Astronomy μια ανακάλυψη που τα μοντέλα μας απαγορεύουν. Το ερώτημα τώρα είναι πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό, και αν όντως βλέπουμε αυτό που νομίζουμε ότι βλέπουμε.

Η μέθοδος λέγεται αστρική απόκρυψη. Όταν το σώμα πέρασε μπροστά από ένα μακρινό αστέρι, το φως δεν έσβησε απότομα όπως θα γινόταν σε ένα γυμνό κομμάτι πάγου. Έσβησε σταδιακά, σε διάστημα περίπου 1,3 δευτερολέπτων (jpost.com). Είναι η υπογραφή του φωτός που λυγίζει καθώς διαπερνά αέρια. Η πίεση που μετρήθηκε φτάνει τα 100 με 200 nanobar, ατμόσφαιρα 5 έως 10 εκατομμύρια φορές αραιότερη από της Γης.

Και εδώ αρχίζει το παράδοξο. Η βαρύτητα ενός σώματος αυτού του μεγέθους είναι πολύ ασθενής για να συγκρατήσει αέρια πάνω από μερικές χιλιάδες χρόνια (kesq.com). Σε γεωλογικό χρόνο, αυτό είναι μια στιγμή. Αν λοιπόν βλέπουμε ατμόσφαιρα σήμερα, κάτι την ανανεώνει τώρα.

Η κύρια υπόθεση μιλά για κρυοηφαιστεισμό: παγωμένα ηφαίστεια που εκτοξεύουν μεθάνιο ή άζωτο μέσα από ρωγμές. Το έχουμε δει στον Εγκέλαδο και στον Τρίτωνα, αλλά εκεί η θερμότητα έρχεται από τις παλιρροϊκές δυνάμεις γιγάντιων πλανητών. Το XV93 περιστρέφεται μόνο του στο σκοτάδι. Από πού αντλεί ενέργεια; Δεν ξέρουμε.

Ο Ισπανός αστρονόμος Jose-Luis Ortiz προτείνει μια πιο ψυχρή εξήγηση: ίσως δεν βλέπουμε καθόλου ατμόσφαιρα. Ίσως ένας λεπτός δακτύλιος, σαν αυτούς γύρω από τα Chariklo και Quaoar, μιμείται την οπτική υπογραφή. Η διαφορά θα φανεί στις επόμενες αποκρύψεις. Μια ατμόσφαιρα σβήνει ομαλά το αστέρι, ένας δακτύλιος αφήνει απότομα ανοιγοκλείσματα.

Όπως και να εξηγηθεί, το συμπέρασμα του Scott Sheppard του Carnegie Institution παραμένει (kesq.com): η Ζώνη του Κάιπερ δεν είναι το παγωμένο νεκροταφείο που νομίζαμε. Είναι γεμάτη μικρούς κόσμους που, με κάποιον τρόπο, εξακολουθούν να αναπνέουν.