Πάπας Λέων: επιβεβαιώθηκε ο καρκίνος, το στάδιο άγνωστο

Στις 13 Οκτωβρίου οι χειρουργοί του νοσοκομείου Τζεμέλι στη Ρώμη αφαίρεσαν τον κάτω λοβό του δεξιού πνεύμονα του πάπα Λέοντα ΙΔ΄. Η εξέταση κατά τη διάρκεια της επέμβασης επιβεβαίωσε αδενοκαρκίνωμα, σύμφωνα με το ιατρικό δελτίο. Το χειρουργείο πήγε χωρίς επιπλοκές. Ένα στοιχείο όμως δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη: πόσο έχει προχωρήσει η νόσος. Από αυτό θα κριθεί αν θα χρειαστεί άλλη θεραπεία και πότε θα επιστρέψει στα καθήκοντά του ο επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας.

Όλα έγιναν μέσα σε τρεις ημέρες. Στις 11 Οκτωβρίου, μετά το Angelus, ο Λέων ανακοίνωσε ότι σε τακτικό έλεγχο, που δεν έγινε λόγω συμπτωμάτων, βρέθηκε ένας μικρός όζος στον πνεύμονά του (Vatican News, AFP). Δύο ημέρες αργότερα χειρουργήθηκε. Η επέμβαση κράτησε περίπου ενάμιση ώρα και ο πάπας ξύπνησε κανονικά.

Δύο φράσεις του δελτίου ακούγονται πιο οριστικές απ' όσο είναι. Το «χωρίς επιπλοκές» αφορά την επέμβαση και την άμεση ανάνηψη· δεν λέει τίποτα για το αν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί. Η αφαίρεση ολόκληρου του λοβού «για να διασφαλιστεί η ριζική εκτομή» περιγράφει τον στόχο του χειρουργού, όχι το αποτέλεσμα του μικροσκοπίου.

Ο χάρτης που λείπει

Φανταστείτε μια σελίδα βιβλίου με έναν λεκέ. Οι γιατροί δεν έξυσαν μόνο τον λεκέ αλλά έβγαλαν ολόκληρη τη σελίδα, και έριξαν μια γρήγορη ματιά για να δουν τι είδους λεκές είναι. Αυτή ήταν η εξέταση μέσα στο χειρουργείο. Τώρα ακολουθεί η αργή δουλειά.

Η αργή δουλειά απαντά σε τρία ερωτήματα, που οι ογκολόγοι τα σημειώνουν με τα γράμματα TNM (NCI). Πόσο μεγάλος είναι ο λεκές και πόσο βαθιά πέρασε στο χαρτί; Ακούμπησε τις διπλανές σελίδες, δηλαδή τους λεμφαδένες γύρω από τον πνεύμονα; Εμφανίζεται κάπου μακριά, σε άλλο κεφάλαιο του βιβλίου, που σημαίνει μεταστάσεις; Το δελτίο δεν αναφέρει καν αν εξετάστηκαν λεμφαδένες. Ο ογκολόγος Στίβεν Λιου του Georgetown εξήγησε στο AP ότι αυτά τα ευρήματα απομένουν για να οριστεί το στάδιο και ότι τα τελικά αποτελέσματα μπορεί να χρειαστούν ημέρες.

Από αυτόν τον χάρτη εξαρτάται η επόμενη απόφαση. Αν ο λεκές είναι μικρός, έφυγε ολόκληρος μαζί με τη σελίδα και δεν ακούμπησε τις διπλανές, μπορεί να αρκεί η τακτική παρακολούθηση. Σε κάθε άλλη περίπτωση ανοίγει η συζήτηση για συμπληρωματική θεραπεία (NCI). Ορισμένες εξειδικευμένες εξετάσεις στον ιστό αργούν περισσότερο από τις υπόλοιπες, οπότε η εικόνα μπορεί να ολοκληρωθεί σταδιακά (μελέτη).

Γι' αυτό η φράση «πολύ πρώιμος», που ακούστηκε στις 11 Οκτωβρίου, θέλει προσοχή: ήταν περιγραφή του ίδιου του πάπα, όχι δημοσιευμένη σταδιοποίηση. Το πόσο μετράει η έκταση φαίνεται στα γενικά στατιστικά της American Cancer Society για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα, την ευρύτερη κατηγορία στην οποία ανήκει το αδενοκαρκίνωμα. Η πιθανότητα να ζει κανείς πέντε χρόνια μετά, σε σύγκριση με όσους δεν νόσησαν, είναι περίπου δύο στις τρεις όταν η νόσος είναι εντοπισμένη. Πέφτει στις τέσσερις στις δέκα όταν έχει απλωθεί στη γύρω περιοχή και σε μία στις οκτώ όταν έχει δώσει μεταστάσεις. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν πρόγνωση για τον Λέοντα. Δείχνουν όμως γιατί όλοι περιμένουν την εξέταση της σελίδας.

Η Εκκλησία με τον πάπα στο νοσοκομείο

Στο Βατικανό, οι ακροάσεις ακυρώθηκαν έως τις 20 Οκτωβρίου και τη λειτουργία της 14ης Οκτωβρίου την τελεί ο καρδινάλιος Λουίς Αντόνιο Τάγκλε (Vatican News). Η ανάθεση αφορά μόνο αυτή τη λειτουργία και δεν μεταβιβάζει στον Τάγκλε παπική εξουσία. Η καθημερινή διοίκηση του Βατικανού συνεχίζεται κανονικά. Το εκκλησιαστικό δίκαιο, πάντως, δεν προβλέπει προσωρινό αναπληρωτή του πάπα όσο εκείνος νοσηλεύεται (Κώδικας Κανονικού Δικαίου).

Το μεγάλο ερώτημα είναι το ταξίδι σε Ουρουγουάη, Αργεντινή και Περού, από τις 6 έως τις 17 Νοεμβρίου, που παραμένει στο πρόγραμμα. Θα ξεκινούσε 24 ημέρες μετά την επέμβαση και περιλαμβάνει πολλές πτήσεις (AP). Πριν από το χειρουργείο, το Βατικανό υπολόγιζε περίπου μία εβδομάδα νοσηλείας. Οι θωρακοχειρουργοί που μίλησαν στο AFP, όμως, δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις για το πότε είναι ασφαλής μια πτήση μετά από τέτοια επέμβαση (AFP). Η έξοδος από το νοσοκομείο δεν σημαίνει ότι τελείωσε η ανάρρωση: μετά την αφαίρεση λοβού, η κόπωση και η δύσπνοια μπορεί να συνεχιστούν για καιρό (NHS).

Το χειρουργείο έδειξε τι είδους καρκίνος είναι. Το πόσο έχει εξαπλωθεί θα το δείξει το μικροσκόπιο τις επόμενες ημέρες. Από εκείνη την εξέταση, και όχι από το πρόγραμμα του Βατικανού, θα κριθεί αν ο Λέων θα πετάξει τον Νοέμβριο.