Ο Παπαδόπουλος βλέπει προσεισμούς στον Κορινθιακό

Έναν μήνα μετά τη δημόσια διαφωνία του με την Εθνική Επιτροπή Σεισμικού Κινδύνου για το χρονικό παράθυρο των 1 έως 3 ετών (To Brief), ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος επανέρχεται πιο συγκεκριμένος: η μικροσεισμική δραστηριότητα που καταγράφεται τώρα στον Κορινθιακό ταυτίζεται, υποστηρίζει, με μοτίβα που σε δύο παλαιότερες περιπτώσεις, Θεσσαλονίκη 1978 και Κορινθιακός 1984, αναγνωρίστηκαν εκ των υστέρων ως προσεισμικές ακολουθίες (Newsbomb). Η πίεση πέφτει ξεκάθαρα στους θεσμικούς φορείς, κανένας από τους οποίους δεν έχει χαρακτηρίσει την τρέχουσα ακολουθία προσεισμική.

Η τριβή πηγάζει από έναν συγκεκριμένο επιστημονικό περιορισμό. Ένας προσεισμός μπορεί να ονοματιστεί προσεισμός μόνο αφού έχει συμβεί ο μεγαλύτερος σεισμός που τον επιβεβαιώνει. Πριν από αυτό, οι ίδιοι ακριβώς μικροσεισμοί ταιριάζουν εξίσου καλά σε δύο εντελώς διαφορετικά σενάρια: είτε προειδοποιούν για κάτι μεγαλύτερο, είτε αποτελούν σμήνος της συνηθισμένης δραστηριότητας μιας πολύ ενεργής ζώνης (USGS). Αυτή ακριβώς η αμφισημία αφήνει χώρο για δύο αντίθετες θεσμικές αναγνώσεις των ίδιων δεδομένων στο παρόν, και εξηγεί γιατί η αμερικανική γεωλογική υπηρεσία δηλώνει κατηγορηματικά ότι κανείς σήμερα δεν προβλέπει χρόνο, τόπο και μέγεθος (USGS).

Και στα δύο ιστορικά παραδείγματα που επικαλείται ο Παπαδόπουλος, η ταυτοποίηση έγινε ετεροχρονισμένα. Ο σεισμός Μ5.8 της 23ης Μαΐου 1978 στη Θεσσαλονίκη αναγνωρίστηκε ως προσεισμός μόνο μετά τον καταστροφικό Μ6.5 της 20ής Ιουνίου (Wikipedia). Για τον Κορινθιακό του 1984, ο ίδιος επικαλείται δική του αναδρομική μελέτη: η μικροσεισμικότητα αυξανόταν βαθμιαία πριν από τον Μ5.6 της 11ης Φεβρουαρίου. Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν δόθηκε προειδοποίηση τη στιγμή του γεγονότος. Αυτό φορτίζει το επιχείρημά του σήμερα.

Στο μεταξύ ο Κορινθιακός παρακολουθείται με εργαλεία που οι σεισμολόγοι του 1978 δεν διέθεταν. Ένα διεθνές δίκτυο γεωδαιτικών σταθμών μετράει σε πραγματικό χρόνο πόσα χιλιοστά ανοίγει ο κόλπος και πού φορτίζεται η τάση πάνω στα ρήγματα (Corinth Rift Laboratory). Τα στατιστικά μοντέλα που τρέχουν πάνω σε αυτά τα δεδομένα, γνωστά ως Operational Earthquake Forecasting, ανανεώνουν συνεχώς πιθανότητες μετά από κάθε νέο γεγονός. Δεν λένε ποτέ «θα γίνει σεισμός την Πέμπτη». Λένε «η πιθανότητα ενός σεισμού άνω των 5 Ρίχτερ τις επόμενες 7 ημέρες είναι τόσο τοις εκατό» (USGS). Η διαφορά ακούγεται μικρή. Είναι όμως η διαφορά μεταξύ επιστήμης και μαντείας.

Ο λόγος που η περιοχή αξίζει τέτοιο επίπεδο παρακολούθησης είναι γεωλογικός. Ο Κορινθιακός είναι ένα από τα ταχύτερα διανοιγόμενα ηπειρωτικά ρήγματα στην Ευρώπη, με τη Στερεά να απομακρύνεται από την Πελοπόννησο και τον φλοιό να σπάει σε παράλληλες ραφές, από την Ελίκη ως το Αίγιο και τις Αλκυονίδες (Frontiers in Earth Science, IODP Expedition 381). Το τριπλό χτύπημα των Αλκυονίδων τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του 1981, με δύο σεισμούς πάνω από 6,4 Ρίχτερ, παραμένει στη μνήμη της περιοχής (Enpel).

Επειδή τα εργαλεία αυτά δίνουν μόνο πιθανότητες, η μόνη ορθολογική απάντηση για τους κατοίκους είναι η γραμμική, μη συναισθηματική προετοιμασία. Στερέωση βαριών αντικειμένων στους τοίχους, οικογενειακό σχέδιο, και η οδηγία «πέσε, καλύψου, κρατήσου» όταν αρχίσει η δόνηση (Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, Ready.gov). Για τους δήμους, σημαίνει επικαιροποίηση σχεδίων και έλεγχος σχολείων και ευάλωτων κτιρίων χωρίς ημερομηνία στόχο.

Η σεισμολογία διαθέτει σήμερα δίκτυα, μοντέλα και υπολογιστική ισχύ που οι σεισμολόγοι του 1978 δεν φαντάζονταν. Αυτό όμως που δεν μπορεί να δώσει σε κανέναν, ούτε στον Παπαδόπουλο ούτε στην Εθνική Επιτροπή, είναι την ημερομηνία. Η τεχνολογία προχώρησε. Η αναμονή έμεινε ίδια.