Πάνω από 300 νεκροί στη μάχη της δυτικής Υεμένης

Ο πόλεμος στην Υεμένη, που είχε παγώσει από την αποκλιμάκωση της ανακωχής του 2022, ξαναάναψε από την Πέμπτη σε ένα μέτωπο δυτικά της Ταΐζ, της τρίτης μεγαλύτερης πόλης της χώρας. Μια επίθεση των ανταρτών Χούθι προς τη δυτική ακτή έχει ξεσπιτώσει, κατά καταγραφή του ΟΗΕ (OCHA), περίπου 1.790 οικογένειες, ενώ συνεχείς βομβαρδισμοί εμποδίζουν κάποιες να φύγουν από τις ζώνες των μαχών (Yeni Safak, Turkiye Today). Το μέτωπο ωθεί προς τη χερσαία πρόσβαση στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ, το στενό στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας απ' όπου περνά μεγάλο μέρος του εμπορίου ανάμεσα σε Ασία και Ευρώπη.

Από προχθές, όταν οι κυβερνητικές δυνάμεις ανακοίνωσαν την ανακατάληψη δύο υψωμάτων δυτικά της Ταΐζ (To Brief), η επίθεση βάθυνε. Το γαλλικό πρακτορείο AFP μετρά, αθροιστικά από την έναρξή της, πάνω από 300 νεκρούς από στρατιωτικές και ιατρικές πηγές των δύο πλευρών (France24, Yahoo News). Μόνο το παράθυρο από το μεσημέρι του Σαββάτου ως το πρωί της Κυριακής άφησε πάνω από 140 νεκρούς, 84 από την πλευρά της κυβέρνησης και 57 από τους Χούθι, ανάμεσά τους έξι άμαχοι σε πλήγμα που χτύπησε λεωφορείο.

Από την Ταΐζ στη θάλασσα

Η Ταΐζ βρίσκεται στο εσωτερικό της νοτιοδυτικής Υεμένης· η Μόκα είναι το λιμάνι στη δυτική ακτή, δίπλα στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ, και ο δρόμος που τις ενώνει είναι ο χερσαίος άξονας ανάμεσα στο εσωτερικό και τη θάλασσα. Κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι Χούθι έκοψαν αυτόν τον δρόμο το βράδυ του Σαββάτου (Almodon). Κόβοντάς τον, δυσκολεύουν τον εφοδιασμό και τη μετακίνηση των αμάχων και απομονώνουν τις φιλοκυβερνητικές δυνάμεις που κρατούν την ακτή. Όποιος ελέγχει υψώματα όπως η αλ-Καντάχα και η αλ-Μπαρχ πιέζει τις προσβάσεις προς τη Μόκα και το στενό, χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με έλεγχο του ίδιου του περάσματος.

Μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί νέο περιστατικό σε πλοίο ούτε νέα προειδοποίηση προς τη ναυτιλία που να συνδέεται άμεσα με αυτές τις χερσαίες μάχες. Το στρατηγικό ρίσκο για τη δυτική ακτή ανεβαίνει, αλλά η ναυσιπλοΐα στο στενό δεν έχει αλλάξει επιχειρησιακά.

Όσα ξέρουμε για το πεδίο, όπου οι δύο πλευρές συγκρούονται από την Πέμπτη (Al Jazeera), έρχονται κυρίως από τη μία πλευρά. Η κυβέρνηση και οι σύμμαχοί της υποστηρίζουν ότι ανέκτησαν την πρωτοβουλία στην αλ-Καντάχα και κρατούν πιο σταθερά κέρδη γύρω από τη Χάις, νότια της Χοντέιντα (Arab News). Οι Χούθι, κατά κυβερνητικές και τοπικές πηγές, κρατούν ή απειλούν σημεία γύρω από τον δρόμο, με τη ρευστότητα πιο έντονη στην αλ-Σαράτζα και στο τρίγωνο προς την αλ-Μπιρέεν (Yemen Monitor). Φιλικά τους κανάλια παρουσιάζουν την επιχείρηση ως πίεση προς τη Μόκα και τη δυτική ακτή. Η ηγεσία τους δεν έχει δώσει επώνυμη δημόσια εξήγηση της επίθεσης, ούτε έχει δημοσιοποιηθεί ανεξάρτητος χάρτης ελέγχου· οι εδαφικές μεταβολές μένουν ισχυρισμοί των πλευρών.

Για την Ελλάδα το νήμα περνά έμμεσα. Στην Ερυθρά Θάλασσα επιχειρεί η ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή Ασπίδες υπό ελληνική διοίκηση, που συνοδεύει εμπορικά πλοία, ενώ ελληνική μονάδα με το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot, που αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους και drones, είναι αναπτυγμένη στη Σαουδική Αραβία (EEAS). Δεν έχει προκύψει δημόσια νέα ελληνική εμπλοκή ή εντολή από τη σημερινή κλιμάκωση, ούτε έχουν αναφερθεί ελληνόκτητα πλοία σε κάποιο περιστατικό· ο κίνδυνος όμως ανεβαίνει στο περιβάλλον όπου κινείται μεγάλο μέρος αυτής της ναυτιλίας.

Η επίθεση δοκιμάζει την άτυπη αποκλιμάκωση που κράτησε μετά την ανακωχή του Απριλίου 2022. Η ανακωχή εκείνη πάγωσε τις επιθετικές επιχειρήσεις και άνοιξε τη Χοντέιντα σε πλοία καυσίμων. Επέτρεψε ακόμη περιορισμένες πτήσεις από τη Σαναά και ξεκίνησε συνομιλίες ακριβώς για τους κλειστούς δρόμους της Ταΐζ (OSESGY). Τυπικά έληξε τον Οκτώβριο του 2022, όμως η χαμηλή ένταση που άφησε πίσω της άντεξε τρία χρόνια και σπάει τώρα στο ένα σημείο που η ανακωχή δεν έλυσε ποτέ: την πρόσβαση γύρω από την Ταΐζ. Η πίεση στον δρόμο Ταΐζ–Μόκα φέρνει το επόμενο σημείο τριβής από το εσωτερικό στην ακτή δίπλα στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ.