Πανελλήνιες ΕΠΑΛ: Ομαλή πρεμιέρα, κλειδωμένο 10% θέσεων

Στις 08:30 το Σάββατο 30 Μαΐου, οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ άνοιξαν τις Πανελλήνιες 2026 με Νέα Ελληνικά, διάρκειας τριών ωρών και προσέλευση έως τις 08:00. Το μη λογοτεχνικό κείμενο ήταν απόσπασμα συνέντευξης του Ντέιβιντ Χολάντερ για το «Πώς το μπάσκετ μπορεί να σώσει τον κόσμο», το λογοτεχνικό το ποίημα «Ζωγραφίζω» της Μαρίας Σκουρολιάκου (sch.gr, Zougla). Στην παραγωγή λόγου ζητήθηκε άρθρο 200-250 λέξεων για τη σχολική εφημερίδα, με θέμα τα εφόδια ενός νέου σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο (Newsit).

Καμία θεσμική παρατυπία, καμία καθυστέρηση, καμία απορριφθείσα εκφώνηση. Ο μηχανισμός της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων, με τους «λύτες» που δοκιμάζουν τα θέματα πριν φτάσουν στα εξεταστικά κέντρα, λειτούργησε όπως προβλέπεται (ProtoThema, Newsbomb). Την ίδια στιγμή που η διαδικασία κυλούσε χωρίς τριβή, ένας άλλος αριθμός σκιάζει την εικόνα. Στην πενταετία 2021-2025 περίπου 60.000 θέσεις στα ΑΕΙ έμειναν κενές εξαιτίας της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, με χιλιάδες υποψηφίους να μένουν εκτός παρότι υπήρχε διαθέσιμη χωρητικότητα (Alfavita).

Πίσω από την άψογη τεχνική διαδικασία, η πρόσβαση των ΕΠΑΛ στα Πανεπιστήμια παραμένει κλειστό κύκλωμα. Οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ δεν ανταγωνίζονται τους ΓΕΛ στην ίδια δεξαμενή. Διαγωνίζονται για ένα κλειστό 10% των θέσεων κάθε σχολής, ξεκομμένοι από τον γενικό ανταγωνισμό (edu.klimaka.gr). Ο συνολικός αριθμός εισακτέων για το 2026 παραμένει στις 68.788, όμως οι θέσεις που πραγματικά «βλέπει» ένας μαθητής των ΕΠΑΛ είναι ένα μικρό κλάσμα αυτού του νούμερου, μοιρασμένο ανά σχολή και ειδικότητα (Alfavita).

Πάνω από αυτό το ποσοστιαίο πλαφόν λειτουργεί ένα δεύτερο φίλτρο: η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Ακόμη κι αν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις στο 10% των ΕΠΑΛ, ο υποψήφιος μένει εκτός αν δεν περάσει το ελάχιστο όριο που θέτει κάθε σχολή. Το μέγεθος του ζητήματος φαίνεται καθαρά στα πιο πρόσφατα στοιχεία. Για το 2025, αναφορά Υπουργείου κατέγραψε 10.454 υποψηφίους ΕΠΑΛ και 5.672 εισακτέους, λιγότερους από τους μισούς (Koini Gnomi). Η ΟΛΜΕ ζητά την κατάργηση της ΕΒΕ μαζί με την Τράπεζα Θεμάτων και τη μείωση της ύλης, θεωρώντας ότι το σημερινό σύστημα παράγει μαζικό αποκλεισμό πέρα από κάθε λογική ακαδημαϊκής στάθμισης (ipaidia.gr).

Η κυβέρνηση κρατά τη συζήτηση σε άλλο επίπεδο. Η ομαλή πρεμιέρα της επιτρέπει να δείξει διαχειριστική επάρκεια και να μετατοπίσει το πολιτικό κέντρο βάρους στο μελλοντικό Εθνικό Απολυτήριο, με ορίζοντα 2029 και νομοσχέδιο στα τέλη 2026 ή αρχές 2027 (Pentapostagma). Για το 2026 πάντως ισχύει το υπάρχον πλαίσιο: Πανελλαδικές, ποσόστωση ΕΠΑΛ, ΕΒΕ (thetoc.gr). Η αντιπολίτευση και το ΚΚΕ κρατούν τις γνωστές γραμμές για ταξικότητα του συστήματος, χωρίς να ανοίγουν νέο μέτωπο από την πρεμιέρα καθαυτή (News247).

Δεν υπάρχει δημόσιο, εύκολα προσβάσιμο επίσημο σύνολο στατιστικών δεδομένων που να δείχνει χωριστά πόσοι υποψήφιοι ΕΠΑΛ αποκλείστηκαν λόγω ΕΒΕ, πόσες θέσεις του δικού τους καναλιού έμειναν κενές για τον ίδιο λόγο, ή πώς συγκρίνεται ο αποκλεισμός τους με αυτόν των ΓΕΛ.