Eurasia Group: Trump's Second Term Positions US as Top Global Risk for 2026

Η Eurasia Group, μία από τις πιο γνωστές εταιρείες ανάλυσης πολιτικού ρίσκου διεθνώς, τοποθετεί ως Νο1 παγκόσμιο κίνδυνο για το 2026 τις ίδιες τις ΗΠΑ, λόγω της πολιτικής κατεύθυνσης μιας δεύτερης προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Η βασική της θέση είναι ωμή: όταν ο ισχυρότερος παίκτης του συστήματος γίνεται εσωστρεφής, συναλλακτικός και απρόβλεπτος, το κενό και η αστάθεια δεν μένουν εντός συνόρων· μεταφράζονται σε ρωγμές στις συμμαχίες, σε κραδασμούς στο εμπόριο, σε πιο επιθετικές κινήσεις αντιπάλων και σε μεγαλύτερο ρίσκο κλιμάκωσης από την Ευρώπη μέχρι την Ανατολική Ασία. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai)

Η έκθεση χρησιμοποιεί μια κρίσιμη φράση: ο Τραμπ φέρεται να αντιμετωπίζει την εκλογική του νίκη ως «εντολή για ανταπόδοση» (“mandate for retribution”) και να βλέπει τον βασικό κίνδυνο ως εσωτερικό—πολιτικούς αντιπάλους, κρατικούς λειτουργούς, ΜΜΕ—και όχι ως εξωτερική απειλή. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai) Αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η αμερικανική ισχύς: λιγότερη προβλεψιμότητα, λιγότερη θεσμική συνέχεια, περισσότερη χρήση εργαλείων ισχύος ως μοχλών διαπραγμάτευσης.

Γιατί η Ουάσιγκτον έγινε «μεταβλητή» του συστήματος

Στην κλασική γεωπολιτική ανάγνωση, οι ΗΠΑ θεωρούνται ο «σταθερός πόλος» του μεταπολεμικού συστήματος. Η Eurasia Group λέει ότι αυτό τελειώνει ως παραδοχή εργασίας: «είτε πετύχει είτε αποτύχει η επανάσταση του Τραμπ, δεν υπάρχει επιστροφή στο πριν». (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai)

Για να καταλάβουμε τον μηχανισμό, χρειάζεται μια εξήγηση «από το μηδέν» για το πώς λειτουργεί η αμερικανική κρατική μηχανή:

• Checks and balances (θεσμικοί έλεγχοι και ισορροπίες): Το αμερικανικό σύστημα βασίζεται στη διάκριση εξουσιών—ο πρόεδρος (εκτελεστική), το Κογκρέσο (νομοθετική), τα δικαστήρια (δικαστική). Η ιδέα είναι ότι κανείς δεν μπορεί εύκολα να συγκεντρώσει απόλυτη ισχύ.
• DOJ (Department of Justice – Υπουργείο Δικαιοσύνης) και FBI (Federal Bureau of Investigation – Ομοσπονδιακή Αστυνομία/ερευνητική υπηρεσία): Κρίσιμα εργαλεία επιβολής νόμου, αντι-κατασκοπείας και δίωξης. Όταν μια κυβέρνηση τα χρησιμοποιεί ως όπλο εσωτερικής πολιτικής, οι συνέπειες δεν είναι μόνο «δημοκρατικές». Είναι και διεθνοπολιτικές: μειώνεται η εμπιστοσύνη συμμάχων στη θεσμική συνέχεια, αυξάνεται η αβεβαιότητα για κυρώσεις/εξαγωγικούς ελέγχους/διεθνή συνεργασία πληροφοριών.

Η έκθεση, σε πρακτικούς όρους, περιγράφει μια Αμερική που στέλνει λιγότερο καθαρά σήματα: ποια δέσμευση ισχύει, ποια ακυρώνεται, ποια μπαίνει σε «παζάρι». Το ότι ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία στις 20/01/2025 είναι το σημείο εκκίνησης αυτής της ανάγνωσης για το 2026. (https://apnews.com/article/d69ed8609cbb7c38c1f0fe1e074027f2)

Σημαντικό επίσης: η Eurasia Group είχε ήδη αναδείξει το εσωτερικό ρήγμα των ΗΠΑ ως κορυφαίο κίνδυνο πολύ πριν, με το “The United States vs. itself” στο Top Risks 2024. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2024) Άρα δεν μιλάμε για «στιγμιαία υπερβολή» μιας χρονιάς, αλλά για πολυετή τάση: πόλωση → θεσμική σύγκρουση → εξωτερική αστάθεια.

Η μεγάλη σκακιέρα: ποιος εκμεταλλεύεται το κενό

Στον ανταγωνισμό ισχύος, τα κενά γεμίζουν. Όταν η Ουάσιγκτον στρέφεται προς τα μέσα, δύο παίκτες έχουν αντικειμενικό συμφέρον να πιέσουν:

Η Κίνα: λιγότερη αμερικανική συνοχή σημαίνει καλύτερο πεδίο για οικονομική και τεχνολογική διείσδυση

Η Κίνα έχει δύο σταθερούς στόχους: (α) να μειώσει την αμερικανική δυνατότητα «συσπείρωσης» συμμαχιών στην Ασία και (β) να κρατήσει ανοικτές αγορές/τεχνολογικά κανάλια εκεί που μπορεί. Μια απρόβλεπτη Ουάσιγκτον δυσκολεύει τους συμμάχους των ΗΠΑ (Ιαπωνία, Ν. Κορέα, Αυστραλία, αλλά και ευρωπαϊκές οικονομίες) να επενδύσουν σε μακροχρόνιες επιλογές που προϋποθέτουν αμερικανική σταθερότητα.

Η Ρωσία: το ρήγμα στη δυτική ενότητα είναι πολλαπλασιαστής ισχύος

Η Μόσχα μετράει λιγότερο το ΑΕΠ της και περισσότερο τη δυνατότητα να σπάει την ενότητα των αντιπάλων της μέσω πίεσης, κόστους και εκβιαστικών διλημμάτων. Για την Ευρώπη, το κεντρικό ερώτημα γίνεται: «Μπορεί να αποτρέψει τη Ρωσία χωρίς την ίδια ποιότητα αμερικανικής εγγύησης;»

Εδώ μπαίνει ο πυρήνας της αποτροπής: η αξιοπιστία. Αν οι σύμμαχοι αμφιβάλλουν, οι αντίπαλοι δοκιμάζουν.

Η συνοχή του ΝΑΤΟ και το τι σημαίνει το Άρθρο 5 στην πράξη

Το ΝΑΤΟ (North Atlantic Treaty Organization – Βορειοατλαντική Συμμαχία) είναι αμυντική συμμαχία. Η καρδιά του είναι το Άρθρο 5, η ρήτρα συλλογικής άμυνας: επίθεση σε έναν σύμμαχο θεωρείται επίθεση σε όλους. (https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_110496.htm?utm_source=openai)

Δύο λεπτομέρειες που ο μέσος πολίτης χρειάζεται να ξέρει:

1. Το Άρθρο 5 δεν είναι «αυτόματος πιλότος». Κάθε κράτος αποφασίζει «τα μέτρα που κρίνει αναγκαία». Άρα η πολιτική βούληση και η κοινή ανάγνωση της απειλής καθορίζουν την πραγματική αντίδραση. (https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_110496.htm?utm_source=openai)
2. Η αξιοπιστία είναι μέρος της αποτροπής. Αν ένας αντίπαλος πιστέψει ότι οι ΗΠΑ θα παζαρέψουν τη δέσμευση, το ρίσκο «δοκιμής» ανεβαίνει—ιδίως σε γκρίζες ζώνες, υβριδικές επιχειρήσεις, επεισόδια χαμηλής έντασης.

Η Eurasia Group συνδέει άμεσα την εσωτερική αμερικανική πολιτική με τη διεθνή σταθερότητα: αν η Ουάσιγκτον αποδυναμώνει τους θεσμούς της, αποδυναμώνει και τη διεθνή τάξη που στηρίζει. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai)

Οικονομία ως όπλο: δασμοί, κυρώσεις, εξαγωγικοί έλεγχοι

Στο σύγχρονο σύστημα, η ισχύς δεν είναι μόνο στρατός. Είναι πρόσβαση σε αγορές, νόμισμα, τεχνολογία, εφοδιαστικές αλυσίδες. Μια δεύτερη θητεία Τραμπ περιγράφεται ως πιο προστατευτική και πιο μονομερής, άρα πιο ικανή να παράγει κραδασμούς.

Τι είναι οι δασμοί και πώς χτυπούν στην πράξη

Δασμός είναι φόρος που επιβάλλεται σε εισαγόμενο προϊόν. Αν οι ΗΠΑ βάλουν δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, η τιμή τους ανεβαίνει στην αμερικανική αγορά, άρα πέφτει η ανταγωνιστικότητα. Τα αντίμετρα φέρνουν δεύτερο κύμα: η ΕΕ μπορεί να απαντήσει με δικούς της δασμούς, άρα οι επιχειρήσεις μπαίνουν σε αβεβαιότητα και οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα.

Υπάρχει ιστορικό χρήσης δασμών από τις ΗΠΑ σε πρόσφατη περίοδο (π.χ. μέτρα τύπου Section 232), που δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μετατραπεί η εμπορική πολιτική σε εργαλείο πίεσης. (https://taxfoundation.org/research/all/federal/trump-tariffs-trade-war/?utm_source=openai)

Τι είναι οι κυρώσεις (sanctions) και γιατί έχουν «ακτινοβολία»

Κυρώσεις είναι περιορισμοί σε κράτη, εταιρείες ή άτομα (π.χ. απαγόρευση συναλλαγών, πάγωμα περιουσιακών στοιχείων). Οι ΗΠΑ έχουν τεράστια ισχύ εδώ επειδή πολλές συναλλαγές περνούν από το δολάριο και αμερικανικές τράπεζες.

Κρίσιμο παράδειγμα είναι το CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act, νόμος κυρώσεων του 2017). Πρόκειται για νομικό πλαίσιο που επιτρέπει/επιβάλλει κυρώσεις σε οντότητες που συνεργάζονται με αντιπάλους των ΗΠΑ (Ρωσία/Ιράν/Β. Κορέα). (https://www.paulweiss.com/insights/client-memos/2017-us-legal-and-regulatory-developments?utm_source=openai) Όταν μια κυβέρνηση αντιμετωπίζει τέτοια εργαλεία ως «μοχλό ανταλλαγμάτων», δημιουργεί διεθνή αβεβαιότητα: ποιος θα τιμωρηθεί, ποιος θα πάρει εξαίρεση, ποιος θα ανταμειφθεί.

Ευρώπη: στρατηγική αφύπνιση ή στρατηγική αδυναμία;

Η ευρωπαϊκή συζήτηση για «να σταθεί μόνη της» δεν ξεκίνησε το 2026. Επιταχύνθηκε μετά το 2022 και τώρα αποκτά επείγον χαρακτήρα λόγω του αμερικανικού παράγοντα.

Μερικοί βασικοί όροι, εξηγημένοι καθαρά:

• European strategic autonomy (ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία): η δυνατότητα της ΕΕ να δρα στρατιωτικά/πολιτικά χωρίς να εξαρτάται από τρίτους σε κρίσιμες ικανότητες (πληροφορίες, αεράμυνα, αερομεταφορές, πυρομαχικά).
• Strategic Compass (Στρατηγική Πυξίδα): σχέδιο-οδικός χάρτης της ΕΕ (υιοθετήθηκε το 2022) με συγκεκριμένες δράσεις μέχρι το 2030 για ενίσχυση δυνατοτήτων και ετοιμότητας. (https://www.eeas.europa.eu/eeas/progress-implementation-strategic-compass_en)
• PESCO (Permanent Structured Cooperation – Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία): πλαίσιο μέσα στο οποίο χώρες της ΕΕ τρέχουν κοινά αμυντικά έργα (τεχνολογία, επιτήρηση, logistics κ.ά.). (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/05/27/eu-defence-readiness-council-launches-6th-wave-of-new-pesco-projects/?utm_source=openai)
• European Defence Fund (EDF – Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας): χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ για κοινή έρευνα/ανάπτυξη και αμυντική βιομηχανία. (https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/eu-funding-programmes/european-defence-fund_en?utm_source=openai)

Το πρόβλημα είναι ο χρόνος: οι ικανότητες θέλουν χρόνια παραγωγής, εκπαίδευσης, υποδομών. Η πολιτική βούληση υπάρχει, αλλά η Ευρώπη έχει ανισότητες προτεραιοτήτων: Ανατολικοί βλέπουν Ρωσία ως υπαρξιακή απειλή, Νότιοι (συχνά) βλέπουν Μεσόγειο/μετανάστευση/ενέργεια, ενώ Γαλλία–Γερμανία διαφωνούν για το μείγμα «ευρωπαϊκής βιομηχανικής προτίμησης» και σχέσης με το ΝΑΤΟ.

Ενδεικτικό μέγεθος της προσπάθειας είναι το γερμανικό «άλμα» που συνδέεται με το Zeitenwende και ειδικό ταμείο €100 δισ. για τις ένοπλες δυνάμεις—δείχνει κλίμακα, αλλά και ότι τέτοιες αποφάσεις δεν πολλαπλασιάζονται αυτόματα σε όλη την ΕΕ. (https://constitutionnet.org/news/war-in-ukraine-repercussions-europe?utm_source=openai)

Το ευρωπαϊκό «αντίμετρο» σε οικονομικό εξαναγκασμό

Η ΕΕ έχει χτίσει και ένα εργαλείο οικονομικής αποτροπής: το Anti‑Coercion Instrument (ACI), δηλαδή ένα νομικό πλαίσιο για να απαντά σε οικονομικό εξαναγκασμό τρίτων (με μέτρα που μπορούν να πάνε πέρα από απλούς δασμούς). (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02023R2675-20231207) Αυτό έχει σημασία σε μια εποχή όπου οι εμπορικές απειλές χρησιμοποιούνται ως διπλωμαία πίεσης.

Περιφερειακοί παίκτες: πώς μια «συναλλακτική» Ουάσιγκτον ανοίγει χώρο στην Τουρκία

Οι περιφερειακές δυνάμεις κινούνται με ευκαιριακή λογική: βλέπουν κενά και τα μετατρέπουν σε διαπραγματευτικά χαρτιά. Η Τουρκία έχει ισχυρό κίνητρο να αξιοποιήσει μια πιο «transactional» Ουάσιγκτον, κυρίως εντός του ΝΑΤΟ και σε διμερή παζάρια (όπλα, κυρώσεις, Συρία). Αναλύσεις σε ευρωπαϊκά think tanks καταγράφουν ότι η Άγκυρα προσπαθεί να κεφαλαιοποιήσει τη μετατόπιση των ΗΠΑ, διεκδικώντας ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και ανταλλάγματα σε κρίσιμους φακέλους. (https://www.swp-berlin.org/publikation/the-tipping-point-an-emerging-model-of-european-security-with-ukraine-and-without-russia?utm_source=openai)

Ένα απτό στοιχείο της τουρκικής ατζέντας είναι η πίεση για εξοπλιστικά και άρση εμποδίων κυρώσεων: δημόσια αναφορά του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν σε περίπου $20 δισ. σε ανταλλακτικά/προμήθειες που η Τουρκία θέλει από τις ΗΠΑ, με το CAATSA ως εμπόδιο. (https://www.mfa.gov.tr/disisleri-bakani-sayin-hakan-fidan-in-cnn-turk-e-verdigi-mulakat-9-nisan-2025.tr.mfa?utm_source=openai) Για την Αθήνα, τέτοια μεγέθη δεν είναι «τεχνικό θέμα». Είναι δυνητική μεταβολή ισορροπίας ισχύος στο Αιγαίο σε βάθος χρόνου, ανάλογα με το τι εγκρίνει η Ουάσιγκτον και τι μπλοκάρει το Κογκρέσο.

Στη Συρία, επίσης, μια αμερικανική αλλαγή στάσης στις κυρώσεις μπορεί να ανοίξει οικονομικούς/πολιτικούς διαδρόμους επιρροής. Η αναφορά σε εκτελεστική εντολή (Executive Order 14312) που χαλαρώνει ή αίρει κυρώσεις σχετικές με τη Συρία δείχνει πώς τέτοιες κινήσεις αλλάζουν το πεδίο για περιφερειακούς παίκτες. (https://www.congress.gov/crs-product/RL33487?utm_source=openai)

Θεσμοί και «κανόνες»: γιατί η διάβρωση στην κορυφή παράγει μίμηση

Η Eurasia Group κάνει μια πρόβλεψη που ενδιαφέρει ακόμη και όσους δεν εστιάζουν στη δημοκρατία ως αξία: η δημοκρατική οπισθοδρόμηση στις ΗΠΑ ενθαρρύνει αυταρχικούς ηγέτες αλλού. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai) Σε ρεαλιστικούς όρους αυτό σημαίνει:

• οι θεσμοί (ΟΗΕ, διεθνές δίκαιο, πολυμερείς συμφωνίες) έχουν ήδη περιορισμένη επιβολή·
• όταν ο ισχυρότερος παίκτης φαίνεται να τους εργαλειοποιεί ή να τους αγνοεί, μειώνεται το κόστος για όλους τους άλλους να πράξουν το ίδιο.

Για την Ελλάδα, που στηρίζει μεγάλο μέρος της στρατηγικής της στο διεθνές δίκαιο (π.χ. ΑΟΖ—Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη: θαλάσσια ζώνη όπου ένα κράτος έχει δικαιώματα εκμετάλλευσης πόρων), αυτό είναι υποχώρηση ενός κρίσιμου «μαλακού» εργαλείου ισχύος.

Κλιμάκωση: γιατί η απρόβλεπτη ηγεμονία αυξάνει τα «παράθυρα ατυχήματος»

Η κλιμάκωση σπάνια ξεκινά από πλήρη πρόθεση πολέμου. Συχνά ξεκινά από:

• λάθος ανάγνωση σημάτων,
• δοκιμή ορίων,
• επεισόδιο που αποκτά δυναμική,
• υβριδικές ενέργειες (κυβερνοεπιθέσεις, εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών, οικονομική πίεση).

Όταν η αξιοπιστία των δεσμεύσεων γίνεται αντικείμενο παζαριού, οι αντίπαλοι έχουν κίνητρο να δοκιμάσουν «πόσο κοστίζει» μια επιθετική κίνηση.

Υπάρχει ιστορικό γρήγορης και μονομερούς μεταβολής αμερικανικής πολιτικής με σημαντικές διεθνείς συνέπειες (π.χ. «πάγωμα» στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία το 2019, περίπου $391 εκατ., ως δείγμα ότι εκτελεστικές αποφάσεις μπορούν να ανατρέψουν ροές στήριξης σε μικρό χρόνο). (https://www.govinfo.gov/content/pkg/CREC-2020-01-21/html/CREC-2020-01-21-pt1-PgS289-4.htm?utm_source=openai) Το ουσιαστικό εδώ είναι ο μηχανισμός: αν μπορεί να γίνει σε έναν φάκελο υψηλής προτεραιότητας, μπορεί να γίνει και αλλού.

Cui bono με καθαρούς όρους: ποιος κερδίζει ισχύ, ποιος χάνει

Σε μια τέτοια συγκυρία, τα κέρδη ισχύος δεν μοιράζονται δίκαια· μοιράζονται με βάση την ικανότητα εκμετάλλευσης κενού.

Κερδίζουν ισχύ:

• Η Κίνα, επειδή επενδύει σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες αντικαθίστανται από συναλλαγές και όπου οι σύμμαχοι των ΗΠΑ δυσκολεύονται να συντονιστούν.
• Η Ρωσία, επειδή έχει στρατηγικό συμφέρον να αποδυναμώνεται η ευρωπαϊκή ενότητα και να αμφισβητείται η αμερικανική εγγύηση.
• Περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία, επειδή ξέρουν να μετατρέπουν την γεωγραφία (βάσεις, Στενά, προσφυγικές ροές, Συρία) σε ανταλλάγματα.

Χάνουν ισχύ:

• Η ΕΕ ως πολιτικό μπλοκ, όταν χρειάζεται ενιαία στρατηγική και παίρνει διμερείς πιέσεις από μια «transactional» Ουάσιγκτον.
• Οι μικρότερες χώρες που βασίζονται σε θεσμούς και προβλεψιμότητα, επειδή αυξάνεται το κόστος ασφάλειας και μειώνονται τα «δεδομένα» στα οποία στηρίζουν διπλωματία.
• Το ίδιο το ΝΑΤΟ ως μηχανισμός αποτροπής, αν η αξιοπιστία του γίνει αντικείμενο δημόσιας αμφισβήτησης. (https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_110496.htm?utm_source=openai)

Η ελληνική διάσταση: αποτροπή, οικονομία, ενέργεια, ναυτιλία

Η Ελλάδα βρίσκεται σε τρία ταυτόχρονα πεδία: ευρωπαϊκή ασφάλεια, Ανατολική Μεσόγειος, παγκόσμια οικονομία/ναυτιλία. Άρα οι «έμμεσες» αλλαγές στην Ουάσιγκτον καταλήγουν πρακτικές.

1) Ασφάλεια: τι σημαίνει λιγότερη αμερικανική προβλεψιμότητα

Η Ελλάδα είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά έχει και μια μοναδική ιδιαιτερότητα: ο βασικός της αναθεωρητικός αντίπαλος, η Τουρκία, είναι επίσης μέλος. Αυτό κάνει την αξιοπιστία της συλλογικής αποτροπής πιο περίπλοκη από ό,τι για χώρες της Βαλτικής.

Σε ένα περιβάλλον όπου η Ουάσιγκτον σκέφτεται «διμερώς» και «συναλλακτικά», η Αθήνα χρειάζεται περισσότερη προετοιμασία σε τρία επίπεδα:

• εθνική σκληρή ισχύς (ικανότητες αποτροπής),
• ευρωπαϊκή συμπληρωματική ομπρέλα (εργαλεία ΕΕ, κοινές προμήθειες, αμυντική βιομηχανία),
• πολιτική μηχανική στις ΗΠΑ (Κογκρέσο, όπου συχνά κρίνονται πωλήσεις όπλων/όροι).

2) Οικονομία: δασμοί ΗΠΑ–ΕΕ και τι σημαίνει για εξαγωγές

Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ δεν είναι η μεγαλύτερη πίτα, αλλά είναι σημαντική αγορά για προϊόντα υψηλής αξίας/branding. Υπάρχει εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ αντιστοιχούν περίπου στο 4–5% των ελληνικών εξαγωγών (πρόσφατα έτη), με ευαισθησία σε δασμούς για αγροδιατροφικά (ελαιόλαδο, κρασί, τυριά ΠΟΠ). (https://www.epixeiro.gr/article/529777?utm_source=openai)

Ο μηχανισμός μετάδοσης είναι απλός:

• δασμός → ακριβότερο προϊόν στο ράφι των ΗΠΑ → πτώση ζήτησης ή πίεση περιθωρίου κέρδους → μείωση εξαγωγών,
• αντίμετρα ΕΕ → δευτερογενείς επιπτώσεις σε άλλους κλάδους,
• συνολικό κλίμα εμπορικού πολέμου → αβεβαιότητα επενδύσεων/μεταφορών.

3) Ενέργεια: η Ελλάδα ως κόμβος και το αμερικανικό LNG

Η ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης μετά το 2022 δίνει μεγαλύτερη αξία σε κόμβους LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο) και διασυνδέσεις. Η Ελλάδα, με υποδομές και ρόλο διαμετακόμισης προς Βαλκάνια/ΝΑ Ευρώπη, έχει γεωπολιτικό «χαρτί»—όχι επειδή είναι υπερδύναμη, αλλά επειδή μειώνει την εξάρτηση τρίτων.

Η αναφορά σε έργα όπως ο σταθμός/πλωτή μονάδα LNG στην Αλεξανδρούπολη ως μέρος ευρύτερων ενεργειακών ροών προς την περιοχή εμφανίζεται σε διεθνή κάλυψη. (https://www.reuters.com/business/energy/lng-terminal-off-northern-greece-diversifies-gas-routes-europe-2024-10-01/?utm_source=openai) Σε ένα πιο συναλλακτικό περιβάλλον, αυτό το χαρτί έχει διπλή ανάγνωση:

• μπορεί να ενισχύσει την αξία της Ελλάδας προς ΗΠΑ/ΕΕ (ως υποδομή),
• μπορεί να γίνει πεδίο πίεσης/διαπραγμάτευσης, αν το εμπόριο ενέργειας μπει σε ευρύτερα παζάρια (κυρώσεις, τιμές, συμβόλαια).

4) Ναυτιλία: ο κρυφός πολλαπλασιαστής ρίσκου

Η ελληνική ναυτιλία λειτουργεί σε παγκόσμιο εμπορικό σύστημα. Εμπορικοί πόλεμοι, κυρώσεις και ανακατεύθυνση ροών αλλάζουν:

• διαδρομές,
• ασφαλιστικά κόστη,
• νομικό ρίσκο συμμόρφωσης,
• ζήτηση για τύπους πλοίων (tankers vs containerships).

Οποιαδήποτε αύξηση αβεβαιότητας ΗΠΑ–ΕΕ ή ΗΠΑ–Κίνας μεταφράζεται σε μεγαλύτερο «ασφάλιστρο κινδύνου» στο παγκόσμιο εμπόριο—άρα και στο ελληνικό ναυτιλιακό οικοσύστημα.

Τρεις ρεαλιστικές εξελίξεις μέσα στο 2026 (και τι θα κοιτάμε)

Χωρίς να στηριζόμαστε σε μαντεψιές, υπάρχουν τρία μοτίβα εξέλιξης που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του ρίσκου:

1. Ελεγχόμενη αστάθεια: υψηλή ρητορική, περιορισμένες πράξεις. Το ΝΑΤΟ λειτουργεί, αλλά με μεγαλύτερη πολιτική τριβή. Η Ευρώπη αυξάνει δαπάνες, χωρίς να κλείνει γρήγορα τα κενά.
2. Συναλλακτική αναδιάταξη: επιλεκτικές αμερικανικές δεσμεύσεις, πιο σκληροί δασμοί, κυρώσεις/εξαιρέσεις ως μοχλός. Οι περιφερειακοί παίκτες (Τουρκία) αυξάνουν απαιτήσεις και πιέζουν για «πακέτα» σε όπλα/κυρώσεις/Συρία. (https://www.swp-berlin.org/publikation/the-tipping-point-an-emerging-model-of-european-security-with-ukraine-and-without-russia?utm_source=openai)
3. Σοκ αξιοπιστίας: ένα επεισόδιο (εμπορικό, θεσμικό ή ασφαλείας) που κάνει συμμάχους να πιστέψουν ότι η αμερικανική δέσμευση έχει υψηλό τίμημα και χαμηλή προβλεψιμότητα. Τότε η Ευρώπη επιταχύνει βεβιασμένα—με αναποτελεσματικό κόστος.

Δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης (που έχουν πρακτικό νόημα)

• Κινήσεις στην εμπορική πολιτική (ανακοινώσεις δασμών/αντίμετρων, κλιμάκωση με ΕΕ). (https://taxfoundation.org/research/all/federal/trump-tariffs-trade-war/?utm_source=openai)
• Χρήση/χαλάρωση κυρώσεων και εξαιρέσεων (ιδίως σε πλαίσια όπως CAATSA). (https://www.paulweiss.com/insights/client-memos/2017-us-legal-and-regulatory-developments?utm_source=openai)
• Ευρωπαϊκή επιτάχυνση χρηματοδότησης/έργων μέσω Strategic Compass/PESCO/EDF (όχι ως σύνθημα, ως συμβάσεις και παραγωγή). (https://www.eeas.europa.eu/eeas/progress-implementation-strategic-compass_en) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/05/27/eu-defence-readiness-council-launches-6th-wave-of-new-pesco-projects/?utm_source=openai) (https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/eu-funding-programmes/european-defence-fund_en?utm_source=openai)
• Ενεργοποίηση του ACI αν η ΕΕ θεωρήσει ότι υφίσταται οικονομικό εξαναγκασμό. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02023R2675-20231207)
• Σημάδια «παγώματος» ή όρων σε βοήθεια/δεσμεύσεις—το προηγούμενο του 2019 δείχνει τον μηχανισμό. (https://www.govinfo.gov/content/pkg/CREC-2020-01-21/html/CREC-2020-01-21-pt1-PgS289-4.htm?utm_source=openai)

Συμπέρασμα: τι κρατάμε ως «μεγάλη εικόνα» για την Ελλάδα

Η Eurasia Group, με ρεαλιστικό φακό, περιγράφει ένα διεθνές σύστημα όπου ο ηγεμόνας (οι ΗΠΑ) γίνεται ο ίδιος πηγή ρίσκου. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai) Αυτό αυξάνει την αξία για όλους των τριών υλικών συντελεστών ισχύος: αμυντική ικανότητα, οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια.

Για την Ελλάδα, τα πρακτικά συμπεράσματα είναι συγκεκριμένα:

• Η αποτροπή απέναντι στην Τουρκία στηρίζεται σε εθνική ισχύ και σε συμμαχική αξιοπιστία· όταν η δεύτερη γίνεται λιγότερο προβλέψιμη, το βάρος πέφτει περισσότερο στην πρώτη και στη στοχευμένη διπλωματία (ιδίως σε ευρωπαϊκά εργαλεία και στο αμερικανικό Κογκρέσο).
• Η οικονομία επηρεάζεται μέσω δασμών/εμπορικών πολέμων, με μετρήσιμη έκθεση σε εξαγωγές προς ΗΠΑ και έμμεση έκθεση μέσω ευρωπαϊκής ανάπτυξης. (https://www.epixeiro.gr/article/529777?utm_source=openai) (https://taxfoundation.org/research/all/federal/trump-tariffs-trade-war/?utm_source=openai)
• Η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα ασπίδα και πεδίο παζαριού· οι ελληνικές υποδομές που εξυπηρετούν ευρωπαϊκή διαφοροποίηση αυξάνουν τη γεωπολιτική αξία της χώρας, αλλά ζητούν σοβαρή προστασία και στρατηγική διαχείριση. (https://www.reuters.com/business/energy/lng-terminal-off-northern-greece-diversifies-gas-routes-europe-2024-10-01/?utm_source=openai)

Ο κόσμος του 2026, όπως τον περιγράφει η Eurasia Group, έχει λιγότερους «κανόνες» και περισσότερες «συναλλαγές». Αυτό μεταφράζεται σε ένα κεντρικό καθήκον για την Αθήνα: να μετατρέπει τη γεωγραφία, τις υποδομές και τις συμμαχίες της σε χειροπιαστή ισχύ—και όχι σε προσδοκία ότι κάποιος άλλος θα κρατήσει τη σταθερότητα για λογαριασμό της. (https://www.eurasiagroup.net/issues/top-risks-2026?utm_source=openai)