Ουκρανικό drone στη Λευκάδα: Πώς 100 κιλά εκρηκτικά έφτασαν στο Ιόνιο

Ένα οπλισμένο θαλάσσιο drone πολέμου βρέθηκε στη Λευκάδα και η πιο καθαρή τεχνική εκδοχή λέει πλέον ότι πιθανότατα ξέφυγε λόγω βλάβης. Αυτό μειώνει το σενάριο σκοπούμενης ουκρανικής ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά αφήνει όρθιο το πραγματικό πρόβλημα: ένα όπλο από το πεδίο της Μαύρης Θάλασσας έφτασε στο Ιόνιο χωρίς να υπάρχει δημόσια ορατό πρωτόκολλο προειδοποίησης για όσους θα μπορούσαν να το συναντήσουν πρώτοι.

Το Reuters, όπως μεταδόθηκε από το RBC Ukraine, επικαλείται ελληνική πηγή ασφαλείας σύμφωνα με την οποία το drone «πιθανότατα έχασε τον προσανατολισμό του λόγω τεχνικής βλάβης», ενώ τα υπολείμματα καυσίμου δείχνουν ότι μάλλον δεν διένυσε πολύ μεγάλη απόσταση. Η τεχνική ανάλυση φέρεται σχεδόν πλήρης, αλλά απομένει η αποκωδικοποίηση κρυπτογραφημένων δεδομένων (RBC Ukraine).

Αυτή η εκδοχή ταιριάζει με την εικόνα ενός «ακυβέρνητου» σκάφους. Ταιριάζει και με την ελληνική προσπάθεια να κρατηθεί η υπόθεση σε τεχνικό και διπλωματικό επίπεδο, χωρίς να μετατραπεί σε δημόσια κρίση με το Κίεβο. Όμως η βλάβη απαντά μόνο στο πώς χάθηκε ο έλεγχος. Δεν απαντά ποιος το εκτόξευσε, από πού, προς ποιον στόχο, αν υπήρχε μητρικό σκάφος και γιατί ένα ουκρανικής προέλευσης όπλο βρέθηκε σε ελληνικό θαλάσσιο χώρο.

Η εικόνα στη Λευκάδα ήταν πρακτική πριν γίνει γεωπολιτική. Ψαράδες εντόπισαν ένα θαλάσσιο drone περίπου έξι μέτρων και το ρυμούλκησαν, πριν οι αρχές εξουδετερώσουν περίπου 100 κιλά εκρηκτικών με ελεγχόμενη έκρηξη στον Αστακό (ERT, ERT). Αυτή είναι η λεπτομέρεια που αλλάζει την ανάγνωση: η πρώτη γραμμή επαφής με ένα στρατιωτικό αντικείμενο δεν ήταν ένα ραντάρ ή ένα πολεμικό πλοίο, αλλά άνθρωποι της θάλασσας.

Ο Νίκος Δένδιας είπε στους Ευρωπαίους υπουργούς Άμυνας ότι η Ελλάδα έχει βεβαιότητα πως το drone είναι ουκρανικό και χαρακτήρισε το περιστατικό «εξαιρετικά σοβαρό» για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας (ABC News/AP). Το Κίεβο απάντησε με ελεγχόμενη απόσταση: ο εκπρόσωπος του ουκρανικού ΥΠΕΞ δήλωσε ότι δεν έχει πληροφορία και ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως το drone ανήκει σε Ουκρανούς χειριστές, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτή συνεργασία με την Αθήνα (Ukrainska Pravda, Interfax-Ukraine, Hromadske). Η ουκρανική UFORCE πήγε τη διαφωνία στο τεχνικό πεδίο, υποστηρίζοντας ότι το σκάφος δεν είναι Magura (Militarnyi).

Αυτό είναι κλασικό plausible deniability. Η Ουκρανία δεν θέλει να αποκαλύψει επιχειρησιακά δεδομένα για τα θαλάσσια drones της. Η Ελλάδα δεν θέλει να εμφανιστεί ότι αγνοεί παραβίαση ασφαλείας από φίλιο κράτος, αλλά ούτε να ανοίξει ρήγμα με μια χώρα που στηρίζεται από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η διπλωματική ασάφεια εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές, μέχρι να χρειαστεί δημόσια λογοδοσία.

Το κενό βρίσκεται αλλού. Δεν υπάρχει δημόσιο ίχνος NAVTEX, ειδικής ενημέρωσης της Βουλής ή ευρύτερης οδηγίας προς ναυτιλλομένους. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι το drone κινήθηκε κοντά σε κότερα και ιστιοφόρα, άρα η ασφάλεια μικρών σκαφών δεν είναι θεωρητική ανησυχία (CNN Greece). Η Ελλάδα είχε εργαλεία χαμηλής κλιμάκωσης: τεχνική τεκμηρίωση, τοπικές οδηγίες, διπλωματική νότα, συμμαχική ενημέρωση. Το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, άλλωστε, αφορά διαβούλευση όταν ένα μέλος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του, όχι αυτόματη συλλογική άμυνα (NATO).

Η Ρωσία δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα για να αξιοποιήσει την εικόνα. Το αφήγημα των «ανεξέλεγκτων» ουκρανικών όπλων κοντά σε κράτος της ΕΕ ήδη κυκλοφορεί στο ρωσικό μιντιακό οικοσύστημα. Η Αθήνα, αντίθετα, χρειάζεται κάτι πιο δύσκολο από αφήγημα: καθαρή αλυσίδα ευθύνης, σαφείς οδηγίες προς πολίτες και απαντήσεις από το Κίεβο.

Η βλάβη μπορεί να εξηγεί την πορεία. Το πολιτικό ερώτημα είναι γιατί ένα τέτοιο αντικείμενο έγινε αντιληπτό πρώτα ως παράξενο εύρημα στη θάλασσα και μετά ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Ένα πεδίο μάχης της Μαύρης Θάλασσας ξεβράστηκε στο Ιόνιο σχεδόν αθόρυβα. Το αν αυτό θα μείνει μεμονωμένο περιστατικό εξαρτάται λιγότερο από τις δηλώσεις και περισσότερο από το πρωτόκολλο που θα φανεί την επόμενη φορά.