Ουκρανικό drone 100 κιλών στη Λευκάδα: Διπλωματικά διαβήματα και έλλειμμα δημόσιας λογοδοσίας

Ψαράδες μεταξύ Βασιλικής και Κάβο Δουκάτο είδαν πρώτοι ένα μαύρο σκάφος χωρίς φώτα, με τη μηχανή του να γυρίζει ακόμη, καρφωμένο στα βράχια. Δεν ήταν περιπολικό. Δεν ήταν drone επιτήρησης. Ήταν οπλισμένο ουκρανικό θαλάσσιο Magura V5, με γόμωση 100 κιλών εκρηκτικών, κεραία Starlink, κάμερα και autopilot (ERTNews, ProtoThema English). Η επικρατούσα τεχνική εκδοχή που διέρρευσε προς τα ελληνικά ΜΜΕ μιλά για βλάβη και υπολείμματα καυσίμου, όχι για σχεδιασμένη επίθεση κατά της Ελλάδας. Αυτό μειώνει το πολεμικό σενάριο. Δεν λύνει όμως το πρόβλημα κυριαρχίας και δημόσιας ασφάλειας που άνοιξε το ίδιο το περιστατικό.

Η UNCLOS είναι ξεκάθαρη: τα χωρικά ύδατα είναι ζώνη κυριαρχίας του παράκτιου κράτους και η «αβλαβής διέλευση» δεν καλύπτει δραστηριότητες που θίγουν την ασφάλειά του (UNCLOS). Ένα οπλισμένο πολεμικό μέσο εμπόλεμης χώρας μέσα στο Ιόνιο δεν είναι, νομικά, «εύρημα». Είναι παραβίαση που γεννά υποχρεώσεις σε δύο κατευθύνσεις: προς το κράτος προέλευσης και προς τους ίδιους τους πολίτες που τυπικά προστατεύονται.

Η ρητορική της σοβαρότητας χωρίς το βάρος της λογοδοσίας

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε δημόσια το επεισόδιο «ιδιαίτερα σοβαρό» και προανήγγειλε διπλωματικά διαβήματα (News247). Ο Νίκος Δένδιας μίλησε για ουκρανική προέλευση, κίνδυνο της ναυσιπλοΐας και διαβίβαση φακέλου στον εισαγγελέα (CNN Greece, Enikos).

Αυτό που λείπει είναι πιο εύγλωττο. Δεν υπάρχει δημοσιευμένο πλήρες πόρισμα. Δεν εκδόθηκε ορατή προειδοποιητική NAVTEX προς αλιείς, μικρά σκάφη και τοπικές αρχές πριν ή αμέσως μετά τον εντοπισμό. Δεν συγκλήθηκε ειδική συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ. Δεν προηγήθηκε σαφής κοινοβουλευτική ενημέρωση. Όλη η εθνική απάντηση κινήθηκε στον άξονα κλειστής πόρτας: εισαγγελική παραπομπή και ρηματική διακοίνωση. Η σοβαρότητα δηλώθηκε ρητορικά, χωρίς ισοδύναμη δημόσια λογοδοσία.

Στο Κίεβο η γραμμή είναι προσεκτική αποστασιοποίηση. Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Heorhii Tykhyi είπε ότι «δεν υπάρχει πληροφορία» και «δεν υπάρχουν στοιχεία» ότι το drone ανήκει σε Ουκρανούς χειριστές (Ukrainska Pravda, Interfax-Ukraine). Η UFORCE προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και αμφισβήτησε τεχνικά την ταυτότητα του σκάφους (Militarnyi). Είναι το ίδιο μοτίβο διπλής μεταχείρισης που η Αθήνα δέχεται και αλλού: δημόσια άρνηση, ιδιωτική συνεννόηση. Λετονία, Εσθονία και Ρουμανία έζησαν παρόμοιες σιωπές με ρωσικά συντρίμμια. Η Ελλάδα, νοτιοδυτικότερα από όλους, καλείται τώρα να την αποδεχθεί από φιλικό μέρος.

Τι αλλάζει η «βλάβη» και τι δεν αλλάζει

Η τεχνική εκδοχή απαλλάσσει το Κίεβο από την κατηγορία της εκούσιας πρόκλησης, αλλά μεταθέτει το πρόβλημα σε δύο νέα ερωτήματα. Πρώτο: αν ένα εξάμετρο εκρηκτικό σκάφος μπορεί να drift-άρει από τη Μαύρη Θάλασσα στο Ιόνιο χωρίς να εντοπιστεί από τα συμμαχικά δίκτυα επιτήρησης, ποια είναι η πραγματική κάλυψη της ανατολικής Μεσογείου; Δεύτερο: αν εντοπιστεί ξανά αύριο, τι κάνει ο ψαράς που θα το συναντήσει πρώτος; Σήμερα η μόνη οδηγία που έφτασε δημοσίως στους εργαζομένους της θάλασσας ήταν προφορική, από τον πρόεδρο των λιμενεργατών Λευκάδας: κρατήστε απόσταση (ERTNews, Newsit).

Στο φόντο, η Άγκυρα παρακολουθεί χωρίς να μιλά. Δεν υπήρξε ονομαστική αντίδραση τουρκικού ΥΠΕΞ ή ΥΠΑΜ. Τα τουρκικά ΜΜΕ απλώς αναπαρήγαγαν την ελληνική και τη διεθνή εκδοχή (Aydinlik, Sozcu). Αλλά η Τουρκία έχει βαθιές σχέσεις με την ουκρανική drone-βιομηχανία μέσω Baykar, η οποία επενδύει 100 εκατ. δολάρια στην Ουκρανία (Baykar), και ελέγχει τα Στενά μέσω Montreux. Κάθε ένδειξη ότι η Αθήνα δεν διαχειρίζεται με συνέπεια την κυριαρχία της είναι πληροφορία που καταγράφεται.

Το πραγματικό διακύβευμα του «πορίσματος» δεν είναι αν φταίει το autopilot ή το GNSS. Είναι αν το ελληνικό κράτος θεωρεί ότι ένα οπλισμένο ξένο πολεμικό μέσο στα χωρικά του ύδατα δικαιολογεί κάτι παραπάνω από διπλωματικά διαβήματα και κλειστές συνεννοήσεις. Όσο η απάντηση παραμένει σιωπηρή, η επόμενη ψαρόβαρκα που θα συναντήσει το επόμενο «εύρημα» θα ξέρει λιγότερα από όσα δικαιούται.